1. Nguyên tắc thận trọng là gì?

Nguyên tắc thận trọng (Conservatism Principle) là một trong các nguyên tắc kế toán cơ bản. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 01, nguyên tắc thận trọng được quy định như sau:Nguyên tắc thận trọng là việc xem xét, cân nhắc, phán đoán cần thiết để ...

2. Đặc điểm của nguyên tắc thận trọng

2.1. Phải lập các khoản dự phòng nhưng không lập quá lớn

Thông tư số 48/2019/TT-BTC quy định về việc trích lập và xử lý các khoản dự phòng. Theo thông tư này, các khoản dự phòng có thể phân chia như sau:Doanh nghiệp xem xét, quyết định việc xây dựng quy chế về quản lý vật tư, hàng hóa, quản lý danh mục đầu t...

2.2. Ghi nhận các giá trị

Theo đó nguyên tắc thận trọng nêu rõDoanh thu và thu nhập chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế, còn chi phí phải được ghi nhận khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí.Theo Điều 78 Thông tư 200-BTC, doanh t...

3. Phân loại nguyên tắc thận trọng

Beaver và Ryan (2005), trong “Conditional and Unconditional Conservatism: Concepts and Modeling” (Nguyên tắc thận trọng có điều kiện và vô điều kiện: Khái niệm và mô hình hóa) phân loại việc thực hiện nguyên tắc thận trọng kế toán theo hai trường hợp là:

3.1. Nguyên tắc thận trọng có điều kiện

Nguyên tắc thận trọng có điều kiện xảy ra khi các thông tin kinh tế tiêu cực có ảnh hưởng tới lợi nhuận được ghi nhận nhanh hơn các thông tin kinh tế tích cực. Các thông tin kinh tế tiêu cực và tích cực có thời điểm và điều kiện ghi nhận vào báo cáo tài chính không giống nhau.Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 cũng thể hiện điều này. Các ví dụ về nguyên tắc thận trọng có điều kiện bao gồm: Kế toán được phép trích lập các khoản dự phòng tổn thất tài sản (giảm giá hàng tồn kho, đầu tư tài chính, nợ phải thu khó đòi) theo các quy định; Đánh giá lại nguyên giá tài sản cố định…

3.2. Nguyên tắc thận trọng vô điều kiện

Nguyên tắc thận trọng vô điều kiện xảy ra khi doanh nghiệp thực hiện việc ghi nhận một cách nhất quán giá trị tài sản thấp hơn giá trị kế toán ròng.Khác với nguyên tắc thận trọng có điều kiện, nguyên tắc thận trọng vô điều kiện không phụ thuộc vào các sự kiện tin tức kinh tế. Khi đó doanh nghiệp căn cứ vào tình hình thực tế để ghi nhận vào chi phí các trường hợp cụ thể.Các ví dụ về nguyên tắc thận trọng vô điều kiện bao gồm phương pháp khấu hao nhanh, chi phí nghiên cứu và phát triển, các khoản trích trước (trích trước chi phí sửa chữa, chi phí bảo hành, …)

4. Ví dụ về nguyên tắc thận trọng

Ví dụ 1Khi chúng ta ghi nhận vốn góp kinh doanh: Căn cứ vào số vốn điều lệ đăng ký trên giấy phép đăng ký kinh doanh chúng ta xác định được số vốn mà các thành viên góp phải đủ trong một thời hạn nhất định.Theo nguyên tắc thận trọng này và theo hướng...

5. Áp dụng nguyên tắc thận trọng vào hạch toán

Theo thông tư 200/2014/TT-BTC, nguyên tắc thận trọng được áp dụng trong việc hạch toán

Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả

Theo Điều 50, Thông tư 200 Khi có các bằng chứng cho thấy một khoản tổn thất có khả năng chắc chắn xảy ra, kế toán phải ghi nhận ngay một khoản phải trả theo nguyên tắc thận trọng.

Nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu

Theo Điều 78, nguyên tắc phù hợp cũng được áp dụng trong việc ghi nhận doanh thu. Kế toán cần phải ghi nhận đồng thời doanh thu và chi phí tạo ra khoản doanh thu đó. Trong một số trường hợp, nguyên tắc thận trọng có thể xung đột với nguyên tắc phù hợp. Khi đó kế toán nên căn cứ vào bản chất các chuẩn mực kế toán và kinh nghiệm để lựa chọn phương án phù hợp:

Nguyên tắc kế toán các khoản chi phí

Tương tự với doanh thu, nguyên tắc thận trọng cũng được áp dụng khi ghi nhận các khoản chi phí. Theo Điều 82, khi khoản chi phí chắc chắn sẽ phát sinh, kế toán có thể ghi nhận ngay cả khi chưa đến hạn thanh toán. Như vậy sẽ tuân thủ được nguyên tắc thận trọng và bảo toàn vốn.Chi phí cũng cần được ghi nhận đồng thời với doanh thu do nó tạo ra để đảm bảo nguyên tắc phù hợp. Trong một số trường hợp cần cân nhắc giữa nguyên tắc thận trọng và phù hợp, kế toán cần dựa trên các chuẩn mực và xét đoán để phản ánh trung thực, hợp lý.

Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo tài chính của doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục

Theo Điều 102, khi trình bày các khoản mục doanh thu, thu nhập, chi phí, kế toán cần đảm bảo nguyên tắc phù hợp và thận trọng. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ phản ánh các khoản mục doanh thu, thu nhập, chi phí và lu...