Sự thay đổi về yêu cầu cần đạt với dạng đề viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện theo đặc trưng thể loại khiến các học sinh lớp 10 gặp nhiều khó khăn. Để tạo lập được bài viết đảm bảo yêu cầu, học sinh rèn luyện kĩ năng thường xuyên theo các bước.
a) Tìm hiểu yêu cầu của kiểu bài:
Bước 1. Học sinh đọc yêu cầu của kiểu bài.
Bước 2. Đọc và nghiên cứu bài viết tham khảo: “Giá trị hay là sự vô giá của quà tặng trong truyện ngắn Quà giáng sinh của O. Hen-ry (O. Henry)”.
Bước 3. So sánh bài viết tham khảo với yêu cầu của kiểu bài: học sinh thấy bài viết tham khảo có tuân thủ theo yêu cầu của kiểu bài không. Học sinh trả lời nhanh: Trong bài viết tham khảo, tác giả đã đề cập đến những yếu tố nào của truyện “Quà giáng sinh”), từ đó giáo viên định hướng để học sinh thấy được bài viết tham khảo có thể tuân thủ theo đúng, đủ trật tự các yếu tố của tác phẩm theo yêu cầu kiểu bài, cũng có thể thay đổi linh hoạt tùy thuộc vào những đặc sắc nghệ thuật của từng tác phẩm. Tuy nhiên, khi viết bài học sinh cần đảm bảo làm rõ chủ đề, những đặc sắc về hình thức nghệ thuật. Học sinh hồi tưởng lại trong các giờ đọc văn bản để thấy được khi đọc hiểu một văn bản truyện cần làm rõ các yếu tố: cốt truyện, sự kiện, người kể chuyện, nhân vật. Vì vậy khi viết bài phân tích, đánh giá tác phẩm truyện cũng phải làm rõ các yếu tố đó.
b) Thực hành viết:
Bước 1. Chuẩn bị viết: học sinh lựa chọn tác phẩm để tạo lập bài viết cá nhân.
Bước 2. Tìm ý, lập dàn ý: Sau khi lựa chọn tác phẩm truyện, học sinh tìm ý cho các vấn đề của tác phẩm sẽ được phân tích, đánh giá (chủ đề, cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, ngôi kể, lời thoại, …). Sau khi tìm ý, học sinh phân bố các ý tìm được vào từng phần của bài viết, đảm bảo bố cục ba phần: mở bài, thân bài, kết bài.
Bước 3. Viết: Khi thực hành viết, học sinh tạo lập văn bản có dung lượng khoảng 500 chữ, viết thành bài hoàn chỉnh.
Bước 4. Chỉnh sửa, hoàn thiện: học sinh chấm bài bất kì của các bạn cùng lớp theo các tiêu chí đánh giá. Sau khi nhận xét vào bài viết của bạn, học sinh căn cứ vào nội dung giáo viên phân tích các bài viết cụ thể để củng cố, khắc sâu lại kiến thức.
Phương pháp dạy học giờ viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện (chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật) môn Ngữ văn lớp 10 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại trường THPT Thanh Thủyhướng tới mục tiêu giúp học sinh nắm vững yêu cầu kiểu bài, dàn ý và cách thức tiến hành viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện, góp phần giúp các em có hứng thú và hoàn thiện kĩ năng viết, từ đó làm tiền đề cho giờ học nói và nghe của học sinh, đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới.
Phương Lan
