Thơ Thanh Thảo chủ yếu viết về chiến tranh và thời kì hậu chiến. Ông nổi tiếng với các tác phẩm như Những người đi tới biển hay Dấu chân qua trảng cỏ. Vanvn.net đã tổng hợp chi tiết các bài thơ hay tiêu biểu của Thanh Thảo trong bài viết sau.
Tuyển tập những bài thơ Thanh Thảo nổi tiếng nhất
20 bài thơ Thanh Thảo hay nhất mọi thời đại sẽ được chia sẻ ngay sau đây. Đây đều là những tác phẩm nổi bật, được yêu thích nhất của Thanh Thảo mà bạn không thể bỏ qua:
Đàn ghi-ta của Lorca
“khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn” (F.G. Lorca)
những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt li-la li-la li-la đi lang thang về miền đơn độc với vầng trăng chếnh choáng trên yên ngựa mỏi mòn
Tây Ban Nha hát nghêu ngao bỗng kinh hoàng áo choàng bê bết đỏ Lorca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mộng du
tiếng ghi-ta nâu bầu trời cô gái ấy tiếng ghi-ta lá xanh biết mấy tiếng ghi-ta tròn bọt nước vỡ tan tiếng ghi-ta ròng ròng máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn tiếng đàn như cỏ mọc hoang giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng
đường chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi-ta màu bạc
chàng ném lá bùa cô gái di-gan vào xoáy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt
li-la li-la li-la…
Lời bình:
Đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của Thanh Thảo, viết về Lorca - một nhà thơ, nghệ sĩ Tây Ban Nha bị sát hại trong cuộc nội chiến. Bài thơ là sự kết hợp tinh tế giữa nhạc và thơ, tiếng đàn guitar trở thành biểu tượng cho sự tự do và khát khao sáng tạo nghệ thuật.
Thanh Thảo không chỉ tôn vinh Lorca mà còn nói lên nỗi đau của những nghệ sĩ phải hy sinh vì lý tưởng.
Khúc bảy
Chúng tôi không mệt đâu Nhưng cỏ sắc mà ấm quá!
Tuổi hai mươi thằng em tôi sững sờ một cánh chim mảnh như nét vẽ Nhiều đổi thay như một thoáng mây Khi chúng tôi nằm nó vẫn ngồi nguyên đó Ngậm im lìm một cọng cỏ may…
Những dấu chân lùi lại phía sau Dấu chân in trên đời chúng tôi những tháng năm trẻ nhất Mười tám hai mươi sắc như cỏ Dày như cỏ Yếu mềm và mãnh liệt như cỏ Cơn gió lạ một chiều không rõ rệt Hoa chuẩn bị âm thầm trong đất Nơi đó nhất định mùa xuân sẽ bùng lên Hơn một điều bất chợt
Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình (Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc) Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?
Cỏ sắc mà ấm quá, phải không em…
Lời bình:
Khúc bảy là cái tên tiếp theo phải nhắc tới trong danh sách những bài thơ của Thanh Thảo về niềm tin vào tương lai tương đẹp. Với cấu trúc nhạc tính, bài thơ thể hiện những cảm xúc đứt đoạn, nhưng đầy sức gợi. Khúc bảy là sự suy tư về số phận con người, những khắc khoải và trăn trở trong một thế giới đầy biến động, nhưng cũng chứa đựng niềm tin vào tương lai.
Thử nói về hạnh phúc
I Nửa đêm tôi choàng dậy tiếng bom hú rất gần ba đợt B52
Căn hầm của tôi ngày không nắng mặt trời đêm không ánh sao những mùa trăng lướt qua - xa cách tôi thắp đèn - bốn bên là đất mỗi lúc bom rung đất rơi đầy mặt đất rơi đầy giấc mơ những giấc mơ chập chờn bao giờ cũng có khoảng trời xanh vòi vọi lung linh gương mặt của người thương
II Những tình yêu thật thường không ồn ào chúng tôi hiểu đất nước đang hồi khốc liệt chúng tôi hiểu điều ấy bằng mọi giác quan bằng chén cơm ăn mắm ruốc bằng giấc ngủ bị cắt ngang cắt dọc bằng những nắm đất mọc theo đường hành quân
có những thằng con trai mười tám tuổi chưa từng biết nụ hôn người con gái chưa từng biết những lo toan phức tạp của đời câu nói đượm nhiều hơi sách vở khi nằm xuống trong đáy mắt vô tư còn đọng một khoảng trời hạnh phúc nào cho tôi hạnh phúc nào cho anh hạnh phúc nào cho chúng ta hạnh phúc nào cho đất nước
có những thằng con trai mười tám tuổi nhiều khi cực quá, khóc ào nhiều lúc tức mình chửi bâng quơ phanh ngực áo và mở trần bản chất mỉm cười trước những lời lẽ quá to nhưng nhất định không bao giờ bỏ cuộc
với những thằng con trai mười tám tuổi đất nước là nhịp tim có thể khác thường là một làn mây mỏng đến bâng khuâng là mùi mồ hôi thật thà của lính đôi khi là một giọng nữ cao nghe từ Hà Nội hay một bữa cơm rau rừng chúng tôi không muốn chết vì hư danh không thể chết vì tiền bạc chúng tôi lạ xa với những tin tưởng điên cuồng những liều thân vô ích đất nước đẹp mênh mang đất nước thấm tự nhiên đến tận cùng máu thịt chỉ riêng cho Người, chúng tôi dám chết
III Đêm nay ai cầm tay nhau vào tiệc cưới ai thức trắng lội sinh ai trầm ngâm viết những câu thơ thông minh ai trả nghĩa đời mình bằng máu
máu đỏ thật không ồn ào máu lặng lẽ ướt đầm ngực áo hạnh phúc nào cho tôi hạnh phúc nào cho anh hạnh phúc nào cho chúng ta hạnh phúc nào cho đất nước
những câu hỏi chưa bao giờ nguôi được mảnh đất hôm nay bè bạn chúng tôi nằm nơi máu đổ phải sống bằng thực chất không ai nỡ lo vun vén riêng mình khi mộ bạn chính bàn tay anh đắp
nơi cao nhất thử lòng ta yêu đất nước thử lòng ta chung thuỷ vô tư nơi vỡ vụn dưới chân bao mảng đêm hèn nhát những gương mặt ngẩng lên lấp lánh chất người
IV Cuộc chiến tranh đã đi qua một phần tư thế kỉ tôi nhớ người con gái xưa tìm chồng như cơn gió lang thang giữa trời đất mênh mông nỗi tuyệt vọng khiến tình yêu hoá đá
tôi đã gặp những người con gái mở đường cho chúng tôi ra trận qua bóng hòn Vọng Phu
có nhiều em chưa tìm được người yêu đã giáp mặt hàng trăm lần cái chết hòn núi cô đơn đứng ngàn năm chất ngất mà hạnh phúc bình thường vẫn quá tầm tay
các em mấy năm bám trụ nơi đây gánh đá phá bom tải hàng dựng lán đào sẵn huyệt cho mình khi ngã xuống mà tình yêu không hoá đá bao giờ xe chúng tôi qua các em mừng vẫy tay chắc sau ròn rã tiếng cười nước mắt sẽ thầm rơi trên những gương mặt lành màu nắng gió
V Cuộc chiến tranh đã đi qua một phần tư thế kỉ từ tiếng oa oa chào đời của anh đến phút đầu mình thương nhau, em khóc đến một ngày chia li đến nhiều tháng năm xa cách anh sẽ nói với em thế nào về hạnh phúc mùi thuốc súng bay qua số phận chúng mình
em nói sẽ chờ anh năm năm mười năm sẽ chờ anh hết cuộc chiến tranh này dù ngày trở về không nguyên vẹn
buổi chiều dâng vàng rực ngọn cây những cánh chim mãi bay về một hướng góc duy nhất trong đời anh - yên tĩnh là em
giữa chúng mình nỗi nhớ nhau chưa đủ thành hạnh phúc cái khoảng cách bao giờ cũng thực nhưng anh tin em sẽ đợi anh về dù biết đây là những tháng năm dài nhất
nghe gió cồn xao đảo nóc rừng khuya nghĩ đến em - đất trời lắng lại mình sẽ thương nhau như chưa bao giờ thương vậy nếu bước cuối cùng này - ta bước qua
và em ơi, ngày sum họp ngày mai giữa chúng mình còn tên những bạn bè ngã xuống những người hay mơ mộng tha thiết yêu và muốn làm được chút gì cho em, cho anh cho đất nước
đôi tay họ đôi bàn tay trong sạch đã vùi sâu trong đất sẽ vươn giữa hai ta như những nhành cây những nhành cây ôm chặt cuộc đời này giữ cho những người yêu tròn hạnh phúc.
Lời bình:
Bài thơ như một lời tự sự về việc tìm kiếm hạnh phúc trong cuộc sống thường ngày. Thanh Thảo khéo léo dùng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh để mô tả sự vĩnh hằng của hạnh phúc trong những khoảnh khắc bình dị.
Dấu chân qua trảng cỏ
Buổi chiều qua trảng cỏ voi Ngước nhìn mút mắt khoảng trời long lanh Gió nghiêng ngả giữa màu xanh Tiếng bầy chim két bỗng thành mênh mang.
Lối mòn như sợi chỉ giăng Còn in đậm đặc vô vàn dấu chân Dấu chân ai đọc nên vần Nên nào biết, ai đi gần, đi xa.
Cuộc đời trải mút mắt ta Lối mòn nhỏ cũng dẫn ra chiến trường Những người sốt rét đang cơn Dấu chân bấm xuống đường trơn, cỏ nhoè?…
Chiếc bòng con đựng những gì Mà đi cuối đất mà đi cùng trời.
Mang bao khát vọng con người Dấu chân nho nhỏ không lời không tên Thời gian như cỏ vượt lên Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua.
Ai đi gần, ai đi xa Những gì gợi lại chỉ là dấu chân Vùi trong trảng cỏ thời gian Vẫn âm thầm trải mút tầm mắt ta Vẫn đằm hơi ấm thiết tha Cho người sau biết đường ra chiến trường…
Lời bình:
Bài thơ mang đậm màu sắc hiện thực và biểu tượng, với hình ảnh dấu chân trên cỏ gợi lên những dấu ấn lịch sử, những cuộc hành trình của con người, và những hy vọng về sự hồi sinh và tiếp nối.
Khúc một
Khi con thưa với mẹ Mưa bay mờ đồng ta Ngày mai con đi Khói bếp mẹ con mình chợt ngừng trên mái rạ Chuyến tàu tăng-bo ngoài ga sơ tán Vẳng tiếng còi đêm có bao người vội nói lời chia tay Ngày mai con đi Nửa đất đai này mẹ gánh.
Sông Cầu chảy lơ thơ Sông Hông trằn sóng đỏ Tiếng gà sang canh mùi xôi không ngủ Đêm cuối cùng bên con mắt mẹ dệt những gì Làm sao con hiểu hết Cả đời mẹ chưa từng viết một bức thư Dù chỉ dăm ba chữ Ngày mai con đi Chiếc áo lính thức tròn đêm có mẹ Chiếc áo bọc hình hài mẹ cho Bọc trái tim dòng máu mẹ cho Không bao giờ đổi khác.
Mẹ ơi, sau khi sống đêm từ giã ấy năm năm rồi Sau khi sống ngày 30 tháng 4 đất nước Sau khi sống bao bạn bè đã chết Con xin lại bắt đầu từ mẹ Từ cơn ho của mẹ một mình khuya khoắt Từ dáng đi dáng ngủ của mẹ hằn vất vả Làm sao con hiểu hết Mẹ đã hát ca dao Mẹ giặt áo bên cầu Hồn nhiên gió bay dải yếm.
Cho con xin bắt đầu từ mẹ Để nói về chúng con Lớp tuổi hai mươi, ba mươi điệp trùng áo lính Xanh màu áo lính Đã từng sung sướng đã từng nghẹn ngào Được làm con mẹ Được ra trận những năm đất nước mình khốc liệt Những năm Chiếc áo dính chặt vào thân bạc màu ngắn nhanh rồi rách Những năm Một chiếc áo có thể sống lâu hơn một cuộc đời
Rồi tới lúc chúng con thay áo khác Nhưng khi cởi áo ra Con không còn gì thay được!
Lời bình:
Bài thơ mở ra một không gian của suy tư và triết lý về cuộc sống. Thanh Thảo thể hiện sự tìm kiếm bản ngã và ý nghĩa cuộc đời thông qua những dòng thơ mang tính nhạc điệu, như một bài hát ngân vang qua năm tháng.
Bên cạnh Đàn ghi-ta của Lor-ca thì Khúc một cũng là câu trả lời hoàn hảo cho câu hỏi Thanh Thảo là tác giả của bài thơ nào.
Bạn ơi tôi làm sao tới được
bạn ơi tôi làm sao tới được những khoảng rừng nguyên sinh trong tâm hồn bạn nơi cành lá um tùm dây leo chằng chịt lớp lớp rễ ngầm ứa những giọt nước đầu tiên
Lời bình:
Bài thơ mang đến nỗi khắc khoải của một con người đang tìm kiếm con đường để đến với lý tưởng, với hạnh phúc. Từng câu thơ là những câu hỏi bỏ ngỏ, nhưng đồng thời cũng chứa đựng sự kiên cường và khát khao vượt qua giới hạn.
Trẻ con ở Sơn Mỹ
Cho tôi nhập vào chân trời các em Chân trời ngay trên cát Sóng ồn ào phút giây nín bặt Ôi biển thèm hoá được trẻ thơ Tóc bết đầy nước mặn Chúng ùa chạy mà không cần tới đích Tay cầm cành củi khô Vớt từ biển những vỏ ốc âm thanh Mặt trời chảy trên bàn tay nhỏ xíu Gió à à u u như ngàn cối xay xay lúa Trẻ con là hạt gạo của trời Lốc cát quật vào hàng dương Những mảnh ván thuyền trôi dạt Tiếng gọi từ khơi xa Bầy cá heo nhô đầu ngày động biển Con còng đỏ ngơ ngác Mùi ẩm ướt Tia nắng Bãi cát sáng ngời trước biển đêm
Cho tôi nhập vào chân trời các em Hoa xương rồng chói đỏ Bầy chim sẻ lại về Trên ngọn dừa mồ côi Như sau chuyến đi xa Bầy chim đông hơn Và các em đông hơn
Những tiếng hò reo ngàn đời Là cơn mưa giữa một ngày oi ả Dội xuống tôi cả bình yên mát mẻ Tuổi thơ đứa bé da nâu Tóc khét nắng màu râu bắp Thả bò những ngọn đồi Vòng quanh tiếng hát Mang trên lưng một giỏ phân khô Mang trong ngực tiếng u u của gió Nắm cơm khoai ăn với cá chuồn
Chim bay phía vầng mây Như đám cháy Phía lời ru bầu trời tím lại Võng dừa đưa sóng thở ngoài kia
Những ngọn gió đèn dầu Tắt vội dưới màn sao Đêm trong trẻo rộ lên tràng chó sủa Những con bò đập đuôi nhai lại cỏ Mùi rơm nồng len lỏi giữa cơn mơ…
Tôi chỉ là trẻ thơ Có nỗi nhớ vô tư quên lãng Có đôi mắt lọc lại những sắc màu Tiếng khóc tiếng cười tan rất mau Bao trò chơi dễ ham chóng chán
Là trẻ thơ tôi đổi thay Nhiều giấc mộng Nhiều sóng biển lắm chân trời Mang tấm áo cánh buồm rách tơi Chạy căng phồng gió ngược
Nhưng giặc Mỹ đã tới đây và đã giết! Những chiếc bát mẻ đưa lên Mắt tụi trẻ nhìn lợt lạt Những thân hình như trái cây bị háp Phơi ra từng dẻ xương sườn Đàn ruồi bay đen đúa mâm cơm Mỗi củ khoai cõng vài ba hạt gạo
Trên quãng đường nắng nung Mờ mịt cát Mẹ gánh con, bà dắt cháu Đứng sững sờ mùa lúa chín tháng ba
Cánh cổng khu đồn Nghiến răng ken két Những ngọn đồi xô dạt Buổi sáng ấy tu hú kêu Trên núi Đầu Voi Tiếng chim đỏ rạng đông xoè nan quạt Ôi lá xanh lá non bàn tay chấp chới Mặt đất đầy gương mặt trẻ con Lời mẹ nựng chưa tan trên đầu lưỡi…
Lời bình:
Trong các bài thơ của Thanh Thảo về chiến tranh nói chung và Sơn Mỹ nói riêng, không thể bỏ qua tuyệt tác Trẻ con ở Sơn Mỹ. Thanh Thảo viết về những đứa trẻ vô tội trong thảm sát Sơn Mỹ với ngôn từ đau đớn và xót xa. Bài thơ là một bản cáo trạng về chiến tranh và sự tàn bạo, đồng thời cũng là tiếng nói lên án những nỗi đau không bao giờ phai mờ trong lịch sử.
Những đứa trẻ sinh trong lòng đất
Dưới những lùm dứa dại Dưới rễ tre Dưới cát từ ngày nhuộm máu trẻ con Vụt sống dậy những đường hầm Xuyên trong tối tăm luồn qua hơi thở Lát bằng những thân cây bị tàn sát
Chúng ta đã ăn ngủ Nói cười trên mặt đất Sinh con đẻ cái trên mặt đất Tới khi chết mới trở về lòng đất
Giờ đây Mẹ rặn đẻ trong đường hầm Chìm sâu dưới nền nhà mười thước Biển thắt ruột trời xanh nín thở Vách hầm trán mẹ mướt mồ hôi
Hơi thở đầu tiên con đã thiếu khí trời Ngọn lửa nhỏ chập chờn Lay chiếc nôi bằng đất
Có lẽ mùa thu trên kia chim hót Những đám mây hoàng hôn Màu cổ tích Chẳng ngôi sao nào Xuống được nơi đây
Tiếng khóc oe oe không ban đêm không ban ngày Trong địa đạo dòng sông ẩn khuất Lời mẹ à ơi thả một lá thuyền Cho giấc ngủ con trôi về tít tắp
Những vòm trời vú sữa đầy căng Con bú no chưa Mà miệng con chóp chép Sữa nuôi con mẹ vắt kiệt thân mình
Mỗi khi cha con bật nắp hầm Vọt lên mạch nước ngầm Những cuộc đời du kích Chảy biến vào đêm tối không tên
Hãy ngủ, ơi con, hãy ngủ bình yên Dù tro than mái nhà thuở trước Vệt máu khô trên cát sóng khoả rồi Câu thổ lộ đầu tiên bên chùm hoa ngũ sắc Mùi lá dương lửa bếp thơm nồng
Mẹ cha đi giành lại cho con Một chỗ đứng bình thường trên mặt đất Có mưa nắng bão giông chim hót Có niềm vui nỗi khổ con người Mặt trời rọi tới mầm xanh nhỏ nhất Con sẽ lớn như củ khoai vùng cát Sẽ ngọt lành như những củ khoai…
Lời bình:
Tác phẩm này thể hiện hình ảnh những đứa trẻ lớn lên giữa bom đạn và chiến tranh. Đất mẹ bao bọc và bảo vệ, nhưng cũng là nơi chứng kiến nỗi đau của dân tộc. Thơ Thanh Thảo như một lời tri ân đối với những con người đã kiên cường sinh tồn và vươn lên từ đau thương.
Những người du kích
Anh mở mắt trống trơn vùng cát Nắng đổ lửa trời cao quay quắt Làng cũ đâu những đường dừa mát xanh
Anh nhắm mắt thấy từng chùm trái ngọt Những nấm cát gối đầu nấm cát Những dấu chân Cắm giữa xương rồng Người đang sống Nằm bên người đã khuất Đêm trùm lên mùi cỏ dại
Đã nghìn lần như thế Mỗi khi vượt qua Một ổ phục kích, một bãi mìn Anh lại nhận ra hơi hướng Những gì thân yêu cũ Thấm trên đất cát ăn nằm se xót tận ruột gan
Gió lồng qua đồng ráng Sa mù dâng khép cửa bầu trời Biển thở nặng Thuỷ triều lên chầm chậm Pháo cầm canh rung phía núi Đầu Voi Có làn khói mỏng manh Len giữa hàng dừa nước Nơi lặng im Những người du kích quây quần Ngọn lửa đuốc đủ cho nồi cơm chín
Trước hừng đông họ ăn vội ăn vàng Rồi bên dưới khối sương mù đặc cứng Căn cứ lại bắt đầu di chuyển Những người chìm xuống hầm sâu như nước thấm vào lòng cát Những người vụt trồi lên như đá mọc bất thần
Họ giữ bên trong gương mặt của làng Một lối ngõ chói chang bông bụt Tiếng gà gáy, tiếng chân bò thậm thịch Người đi cày đầu đội sao mai Trưa cháy nắng múc lên gàu nước giếng Lúc đói lòng ăn đỡ mấy củ khoai
Nơi đất đai ngấm vào da thịt Mảnh ruộng chua cũng truyền lại bao đời Người già chết lại về gò núi ở Để đất bằng cho con cháu sinh sôi
Mỗi xóm nhỏ cây cầu cửa rạch Đều mang tên người khai phá buổi đầu Những tên tuổi thật thà như đất Như cây cỏ trong làng dàng dịt lấy nhau
Nếu tất cả chỉ còn là ký ức Thì ngày mai anh sẽ sống thế nào?
Anh sẽ bắt đầu trở lại Trồng một cây dương non Gỡ hết mìn dưới nền nhà mình Đời sống cứ trào lên phía trước
Anh sẽ nhớ sẽ quên Như mọi người trong cuộc Muôn ngọn sóng vỗ vào bờ cát Gió không phút ngừng reo qua hàng dương Những lối mòn như chỉ tay ngang dọc Có thể mờ có thể đổi thay Tóc rồi bạc, gương mặt làng rồi khác Chẳng hề chi! Anh sống trọn tháng năm này
Anh đã sống hết mình Như một người trong cuộc Đã thương nhớ xót xa căm uất thật lòng Đã im lặng những khi cần im lặng Đã nổ bùng mỗi lúc trước cơn giông
Trong bóng tối Những con đường du kích Chằng chịt căng những động mạch của làng “Bao giờ về lại nhà ta Ôm cây cột cháy cũng là thơm danh
Bây giờ che tạm trời xanh Nằm trên nền đất đắp chăn gió lồng Trải qua rét buốt lửa nồng Gia tài còn vẹn tấm lòng ấy thôi
Những người mọc thẳng giữa đời Như rừng dương chắn ngang trời cát bay Những người bền tựa rễ cây Luồn trong đất đá cánh tay trụi trần”
Họ dò tới những mạch ngầm bí mật Đã nuôi được xương rồng trên trảng cát Với xương rồng họ tìm cách nở hoa Những tiếng nổ ánh chớp Khói trùm căn cứ Mỹ Mảnh poncho chết cứng vắt rào gai Quả đạn B.40 rít qua vầng lửa
Chúng nó nháo nhào như lũ chuột chù bị cháy Bố trí lại hàng rào phòng thủ Mìn clây-mo hốt hoảng thét trong đêm Và trực thăng pháo bầy bom tấn Cứ dồn dập trút vào khoảng trống
Và đêm đêm trên giấc ngủ bọn giết người Lại đè nặng những bóng đen trừng phạt
Có em bé ngồi thổi sáo bên sừng trâu Thênh thênh giấc mơ mặt trời Nghé ngọ mùa này cỏ lên non xanh Chiều chiều lá tre phơ phất Cơn gió tắt trong lùm dứa dại Tiếng sáo nghiêng qua khói bếp thẫm mầu
Mắt những người du kích dõi về đâu Lựu đạn choàng lưng tiểu liên áp ngực Đêm này đột vô khu đồn hay pháo kích Ăn nắm cơm khoai nghe nóng khô trong cổ Bầy vạc đêm kêu đột ngột ngang đầu
Mắt những người du kích trôi về đâu Bà ngồi lặng lảy từng hạt bắp Hơn bảy mươi tuổi đời quần áo rách Bóng tối cày trên vầng trán nhăn nheo
Cháu bên bà còm cõi giữ nia khoai Cân bó giẻ vết thương chưa lành miệng Câu hát ru đến lòng ta chết điếng “Chim bay về núi tối rồi Không cây chim đậu, không mồi chim ăn…”
Những đứa trẻ cởi trần chạy quanh tháp canh Miệng chúng kêu như gió hát Trò chơi giữa mặt trời lốc cát
Mùa tháng ba líu ríu bầy chim sẻ Những ngôi nhà vụt đứng dậy đã trở về Những người thợ đục đá trên núi Đầu Voi Những thợ hồ trộn vôi và mật Bàn tay múa dẻo chiếc bay Tiếng trẻ con xuyên mọi bức tường Mái ngói tô mảng màu chói đỏ Xơ dừa phơi nắng vàng rực rỡ Nhịp hò dô trầm nặng đẩy thuyền lên
Những con thuyền thở dài trên cát trắng Nghe da thịt nồng hơi biển mặn Mùi cá tanh quanh bến cá buổi chiều Người bán mua gồng gánh lao xao Bao bếp lửa nhóm niềm vui sum họp Các thiếu nữ gội đầu hong tóc Trời khô ráo sao nở dòn lách tách Trâu cạ sừng, chim về tổ ngủ yên
Những cặp vợ chồng chuẩn bị cho chào đời những đứa con Những đứa trẻ nằm mơ, những bào thai khẽ đạp Vô số mầm cây nẩy từ ngực đất Đêm mùa xuân thiêng liêng
Những người báo thù lại rút về lùm dừa nước Cùng với thuỷ triều Nơi đây tiếp liền trảng cát Đã vùi sâu những cặp mắt trong veo Những đứa con bị tàn sát Nấm cát nhỏ đắp lên gió dời chuyển phương nào Biển gào thét và phía làng súng nổ Tiếng trẻ khóc xuyên qua lòng họ
Từ đây không cuộc đời nào còn yên tĩnh Muối mặn đắng, mặt trời gay gắt Trong bóng tối những cánh tay như dây lèo bện chặt Căng giữa biển đen gió quần quật bốn bề
Sơn Mỹ ơi những đêm dài có nghe Tiếng lặng im trong lồng ngực người du kích Tiếng hàng dương cụt ngọn Trần mình lúc bão qua Giờ họ lắng từ xa Tí tách giọt tranh trước hiên nhà Trái dừa rụng dội vào nỗi nhớ Mùi bắp rang thơm ấm đêm mưa
Bao nhiêu người đã đi Cái khoảng trống mái nhà còn ở lại Cứ nhói lòng ta mãi Mấy bông cúc nở thầm giữa cỏ hoang Và bóng mát tàu lá chuối Che nghiêng một khoảnh khắc bên đường
Có thể chỉ phút sau đời họ bỗng dừng Những người cách nhau dăm ba tuổi Giữa cuộc chống càn hay những tao ngộ chiến Thường xuyên trong bóng tối Họ nằm ngay bãi cát rào kẽm gai Gối đầu lên đám lúa đang chờ gặt Đồng đội thiếu nhau từng bữa cơm
Những đêm luồn sâu vô ấp Ánh chớp loá trên mái tôn hầm hập Giọt nước mắt mẹ mình vùi lẳng lặng trong tro Đều soi rõ các anh soi rõ đến tận cùng Những cuộc đời đã trao cho vùng cát này Không một lời mặc cả…
Lời bình:
Tác phẩm của Thanh Thảo đã khắc họa hình ảnh những người du kích mạnh mẽ và đầy sức sống trong cuộc chiến tranh. Ông thể hiện sự khâm phục đối với những con người không chỉ chiến đấu vì lý tưởng mà còn vì sự sống còn của dân tộc.
Em bé cởi trần dưới mặt trời
em bé cởi trần dưới mặt trời mặt trời cởi trần trên nền mây xanh ngắt chỉ người lớn chúng mình là kỳ quặc che chắn tấm thân bằng đủ thứ áo quần
Lời bình:
Một bức tranh thơ đầy ánh sáng, bài thơ này như tôn vinh những gì thuần khiết và mạnh mẽ nhất. Hình ảnh em bé dưới mặt trời biểu trưng cho niềm hy vọng, cho sự sống tiếp diễn bất chấp mọi khó khăn.
Hòa âm
nam nữ thanh niên xếp hàng mua giày mode chim câu nhẩn nha trên hè phố cùng người những vòm cây lipa bùng ngọn lửa xanh ngời thành phố vừa quay vừa trôi lãng đãng
cụ già bước một mình trên phố vắng dấu gậy rơi chầm chậm giữa cỏ chiều cháu nhỏ nằm ôm xe nôi mẹ đẩy đôi mắt mở lên khoảng trời trong veo
Lời bình:
Những bài thơ hay của Thanh Thảo thường mang giai điệu như một bản nhạc hay và Hòa âm không ngoại lệ. Ông sử dụng khái niệm âm nhạc để truyền tải thông điệp về sự hòa quyện và đồng điệu trong cuộc sống. Bài thơ như một khúc ca về sự gắn kết giữa con người và tự nhiên, giữa tâm hồn và vũ trụ.
Ngịch âm
những bếp điện bếp ga tiện nghi sạch sẽ đã nuốt mất của ta ngọn lửa hồng và mùi thơm nồng đượm gỗ rừng và làn khói xanh lam trên ống khói
cuối thế kỷ này ta được hưởng bao nhiêu cái mới nhưng mất mát quá nhiều không thể nghĩ đến một ngày nào đó những robot trắng lạnh kia cũng biết yêu
Lời bình:
Tác phẩm này là sự phản ánh về những xung đột nội tâm, những điều bất hòa trong cuộc sống. Qua những âm thanh nghịch ngợm, Thanh Thảo diễn tả một thế giới đầy mâu thuẫn nhưng cũng không thiếu sự cân bằng và giải thoát.
Chân tre
bước ngang dòng sông pháo đài xanh la đà rủ chim làm tổ đêm nghiến răng ngày lam lũ thở gai khóc lá than cành viết lên cao xanh ngọn bút trúc tâm ngơ ngác không biết viết thì vót nghêu ngao bình cũ hũ sành thài lài rau mác nấu canh bắt tép kho cà nuôi anh khôn lớn thương mẹ kính cha khổ nghèo tật bệnh hoá trăm vị thuốc cứu người
- này bạn tre ngâm ơi sao mắt rạng ngời mùi hơi gắt
- thì Việt vương cũng nằm gai nếm cứt như thân ta ủ kín trong bùn
- này chìa vôi nọ bách thanh sao cứ nghe xạc xào là hót
- thì bác tre mới mặt trời nứt mắt đã toả bóng về sau
- không thể sống mà đau không thể chết mất gốc
gió nồm nam thay quạt ngồi bụi tre đôi phút mát lòng quăng quật cả nghìn năm chịu trăm thứ đè đầu cưỡi cổ chờ trăng lên hát giọng thổ lý con gì vắt nửa khố dây
như bác Năm Trì đây
lên bảy bác cọc còi theo cha ra đồng đập đất cục thoang thoảng mùi phân bò mùi hương ấy trốn sâu trong tiềm thức mấy mươi năm sau bật nút thành thơ
bác Năm Trì lơ tơ mơ bác Năm Trì dân Quảng Ngãi
nhớ bác trán vồng như luống khoai tay chai bánh tráng sượng mắt băm băm lục tìm tám hướng cuốc vung lên moi từng củ cui mặt đanh rắn đất cục mùa phơi ải
bác Năm Trì dân Quảng Ngãi
ghét bác ghê cái tính hay nói tục chửi bậy chẳng nhằm ai như trẻ con ném đất cục vô ý trúng có khi đền thấy mẹ có khi phải kiểm điểm
dù đất cục quê mình chỉ u đầu chứ không sưng
bác Năm Trì tưng tưng tưng bác Năm Trì dân Quảng Ngãi
mùa tiếp mùa bác kéo nhá buông câu xơi tái dăm ba thằng se sẻ có lúc buồn leo tít ngọn cau hát giọng thổ những bài ca quá lửa như cá bống kho tiêu khen khét mùi niêu đất
bác chúa ghét những bống bống bang bang ăn cám trả vàng
bác Năm Trì tàng tàng tàng bác Năm Trì dân Quảng Ngãi
đêm láng lênh bác ngồi gãi háng trăng hạ tuần nhớ lung mung hình như tổ tiên mình có cái chén mẻ gửi đâu đó bên dưới đế tháp Chàm những ngọn tháp chỉ còn trong ký ức
hình như tổ tiên mình trồng một bụi tre trồng một luỹ tre trồng một rừng tre bên dưới thành Châu Sa bên dưới Trường Luỹ đâu đó bên dưới những niềm hy vọng cũ
người ta lên voi xuống chó lên ngai xuống bãi thài lài còn bác năm này qua năm khác nhào nặn đất cục
bác Năm Trì ục ục ục bác Năm Trì dân Quảng Ngãi
bây giờ bổ nhát cuốc đào lên lại gặp những niềm hy vọng cũ những giấc mơ quá lửa những rễ tre hoá thạch tự bao đời
quê hương ơi làm sao tôi sống thiếu Người làm sao tôi thành một bóng cây nho nhỏ nếu trước nhà tôi, ngoài ngõ không rậm rì rậm rịt một bóng tre?
Lời bình:
Bài thơ nằm trong loạt thơ thể hiện sự gắn bó sâu sắc giữa con người và thiên nhiên. Thanh Thảo sử dụng hình ảnh chân tre để gợi lên sự gắn bó sâu sắc với cội nguồn, với đất đai, nơi con người sinh tồn và vượt qua những khó khăn. ”
Chân tre là biểu tượng cho sự dẻo dai, bất khuất của con người Việt Nam trước những thách thức khắc nghiệt của cuộc sống, và nó phản ánh tinh thần bền bỉ của dân tộc.
Chân ruộng
những con đỉa bám vào ký ức hút thời gian nhớ nhớ quên quên tôi không biết giữa quên và nhớ con đỉa dai chọn cửa nào lên tám tuổi lần đầu tôi bước xuống bùn bàn chân nghe gốc rạ thở than đám ruộng sâu nhìn dòng sông nhỏ đón đứa trẻ lần đầu tập làm nông dân cũng ở đây lần đầu tôi bị đỉa hút máu những con đỉa tự ngàn xưa hoảng sợ những con đỉa đeo bám vào giấc mơ nhờ nhợ (bây giờ người Tàu sang xứ mình lùng mua đỉa đắt bao nhiêu cũng cân chắc họ mua về thả ruộng (Tàu) cho đỉa bu sướng chân (Tàu) hút máu)
người Tàu thật lạ họ mua những thứ dân mình vứt bỏ và bán cho mình những thứ cả thế giới vứt bỏ
làm sao tôi biết chân ruộng sâu có gì?
bác Năm Trì bình thản xoa tí nước bọt vào chân và bứt ra một con đỉa nói theo kiểu bây giờ “hết sức kiềm chế!”
à à uôm uôm ruộng sâu rồi tới ao chuôm tôi lớn lên từ đó
bàn chân sục trong bùn nghe ram ráp lá lúa xoa vào mặt từ một cánh đồng anh đi đánh giặc mùi bùn đâu chẳng giống nhau
cứ gì mùi thơm mới khiến nhớ lâu khi bùn non nối đời anh với đất khi bàn chân giẫm gai cào đá sắc là để cho bùn ruộng nhuyễn hơn thôi
bùn ruộng là tôi thuở mẹ cho con bú bầu vú thoảng mùi gốc rạ bùn ruộng là em nay chân dài nhưng ngày bé thơ đồ hàng em chơi con cua kéo cày bùn ruộng là anh giờ tiến sĩ mà đầu loé nhanh hình con lia thia đá
hồi nhỏ anh không chơi đỉa không nói dai nhưng đố biết ruộng sâu cho anh những gì đỉa trâu cho trâu những gì vu vơ cho thơ những gì
đất qua tôi những gương mặt khác nhau những luống cày ngây dại những năm ấy tôi nằm sát đất chẳng lo nghĩ gì những năm ấy cây chò rừng bốc cháy lửa hồn nhiên sáng trong trăng như sữa đổ tràn rẫy cũ một mình tôi ngun ngút nhớ thương những năm ấy tôi bơ vơ như đất bị bỏ quên một góc bìa rừng
tôi đứng dậy chính nơi mình vấp ngã đầu gối va đất cục ngây dại lấm bùn mùi bùn làm tôi ngây dại hơn
tôi hạnh phúc thơ mình lấm láp thơ mình in gương mặt bác Năm Trì nẻ chân chim mặt ruộng mùa cuốc ải lầm lì hái rau tập tàng bắt con cua lùa con cá về cho má nấu canh chua
ô kìa con…
người già quê tôi tuổi ngót trăm ngày tăm xị rượu lưng còng song song mặt đất dáng thảnh thơi như một chiếc tàu bay bay chầm chậm qua mây mù u uất chở thênh thênh một đời nặng nhọc con cháu xa quê mấy chục năm về còn nhớ mặt nhớ thằng cu bị đỉa bu cua kẹp khóc ra sao người già quê tôi bắt được con gì ăn con nấy nấu canh đủ thứ lá mọc hoang trên ruộng mình mỗi khi họ làm thinh mây trên trời tụ về đen kịt
nhớ linh tinh đựng cho vừa vài folder máy tính đếm lỉnh kỉnh mỗi lá rau một bài thuốc nhớ những đêm soi đuốc giữa đồng đếm mênh mông màu ráng chiều thay đổi mưa sa hay gió nổi đêm nhìn sao biết ngày mai sa mù
người già quê tôi chỉ không biết sân golf là thế nào
Lời bình:
Với Chân ruộng, Thanh Thảo tiếp tục khai thác hình ảnh của người nông dân và ruộng đồng - nơi nuôi sống bao thế hệ. Bài thơ khắc họa tình yêu và sự hy sinh thầm lặng của người nông dân với mảnh đất quê hương. Ruộng là nơi gieo hạt và thu hoạch, nơi chứa đựng mồ hôi, nước mắt và cả hy vọng về một mùa màng bội thu.
Chân mưa
những cây cau đã trổ hoa yêu thương xa lạ nơi không khí biến ta thành lặng lẽ dẫu muốn ồn ào biết ồn ào với ai
con đường mấy mươi năm mòn dần dưới chân người chân trâu chân mưa đường lầy thụt dẫn về yên tĩnh ta đã có những con chuồn chuồn con cá con cua ta đã có nỗi cô đơn ngọt ngào trẻ nhỏ
và tôi đã có chân mưa
có những ngày mưa rất buồn mưa đi luôn rồi mưa trở lại những dấu chân mưa bờ tre phấp phỏng bong bóng phập phồng tôi ngồi nhìn mẹ tôi xay lúa tôi không biết và tôi không nghĩ đời mình như chiếc cối xay tre có ngày quay trở lại tôi chỉ nhớ bát ngô rang giã lớ trộn chút đường đen thơm cả chiều mẹ cho tôi ăn mưa đầm đìa tong tả mướt xanh tàu lá chuối mờ mặt sông bác Năm Trì thả lờ kéo nhá mẹ tôi mua một bát lòng tong kho nghệ ngôi nhà tranh chỉ có hai mẹ con mưa thì thầm ngoài cửa thằn lằn chắc lưỡi mưa giống bác Năm Trì khoác áo tơi chân người chân mưa va vấp nhau tất tả
Sáu mươi năm còn lại gì vẫn tiếng chân mưa đi ngoài cửa sổ
gần như một bức tường vô hình dựng lên bao bọc tuổi thơ quê nhà mấy mươi năm xa cách thỉnh thoảng ta về nhìn ngắm lại phần đời đầu tiên con đường loang những vết bùn
suốt đời tôi cứ va phải những bức tường trơ lỳ u mê hung hãn hoảng sợ
chỉ duy nhất một bức tường dịu dàng trong suốt thương yêu bao bọc
bức tường mưa chìm tận đáy quê nhà
nơi mùi hoa cau thơm đậm hơn lúa xanh hơn dòng sông hiền hơn tất cả hoàng hôn xuống như một người gánh rạ gánh sắc vàng đang sẫm dần
trên chân ruộng con cò đứng một chân cúi đầu ngẫm ngợi
những bức tường bê tông lầm lì những bức tường sắt thô bạo những con sư tử đá những con đại bàng bằng xi-măng sẽ thay hoàng-hôn-người-gánh-rạ của tôi chăng?
lò dò nướng chiếc càng cua thơm thơm như đứa trẻ vừa chạy qua lâng lâng bát nước chè nhà dồng dộc làm tổ còn tha sợi vàng
thằng Bờm có cái quạt mo thì tôi có cả tuổi thơ của mình
bao giờ thoang thoảng hoa cau mặc lòng cua máy cáy đào tự nhiên
đời như chiếc cối xay tre quay quay quay mãi lại về tuổi thơ
60 năm còn lại gì vẫn tiếng chân mưa đi ngoài cửa sổ
Lời bình:
Trong Chân mưa, Thanh Thảo diễn tả sự tương tác giữa con người và thiên nhiên, đặc biệt là mưa - nguồn sống cho cây trồng và đất đai. Mưa, dưới góc nhìn của tác giả, không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn là biểu tượng của sự sống, sự hồi sinh, và hy vọng.
Hình ảnh chân mưa gợi lên những bước chân nhịp nhàng của thiên nhiên và con người cùng hòa vào chu kỳ sinh tồn.
Chân núi
nhớ cái đận tôi đi rừng lấy nứa lội qua suối nghe róc rách trong mình một dòng mát lạnh lưng chừng dốc bó nứa tuột khiến tôi sảng hồn không kịp thở chỉ mong mau hết dốc chỉ mong thoát bó nứa chỉ mong chóng xuống núi
khi tôi dưới chân núi núi quá cao khi tôi lưng chừng núi núi quá dốc khi tôi trên đỉnh núi núi quá thường
một lối mòn sương sương
ngày ấy chỉ cần mau tới suối chỉ cần nhanh tới cuối chỉ cần vứt bó nứa chỉ cần thấy nhà mình
rồi tôi âm thầm leo một ngọn núi khác trèo một con dốc khác vác những bó nứa khác mơ những giấc mơ khác nhưng không mong hết dốc không mong thoát cái gì
như người xuyên rừng nhãng bước chân đi cứ chăm chăm phát cây mở lối gánh nặng là chữ muỗi vắt là chữ mồ hôi là chữ đói bụng là chữ
buồn vô ngôn
giấc mơ chữ quanh quất mê mải trơn tuột những hy vọng lơ lửng
đỉnh núi là chân núi và ngược lại
bây giờ ngồi một mình nói một mình trên vai không còn bó nứa không còn gì nữa không leo dốc không khát nước chân núi là đỉnh núi không ngược lại
may ra còn một giấc mơ
những giấc mơ đêm nào quanh quất chợt sáng chợt tắt vào những buổi trưa trời tích điện người tích nhiệt cây ba lá tìm một chiếc túi xách bị mất không ai nói cho biết phải làm gì chân núi trước mặt mình xa lăng lắc tôi biết sự an ổn dưới chân núi ngôi nhà bé nhỏ dưới chân núi những bụi sim mua hoa tím dưới chân núi mẹ tôi nằm dưới chân núi đôi khi biết chỉ mà biết nhớ là nhớ vậy thôi
tôi bắt đầu từ chân núi nhưng chưa biết bao giờ kết thúc? ở đâu?
Lời bình:
Chân núi khắc họa sự hùng vĩ của thiên nhiên, với núi non cao lớn, vững chãi. Thanh Thảo đưa người đọc vào không gian của sự vươn lên, vượt qua những giới hạn của con người để chinh phục thiên nhiên.
Hình ảnh chân núi là khởi đầu cho những cuộc hành trình đầy thử thách và mạo hiểm, nhưng cũng mang theo niềm hy vọng và khát khao khám phá.
Đêm trên cát
(Một đêm của nhà thơ Cao Bá Quát)
những con cá vàng ngủ mê trong điện Thái Hoà cặp mắt giấu sau bóng tối tiếng thở dài bàn tay nơi không thấy bàn tay phút chốc đốm lửa loé sáng người lính canh bên con nghê
bao giờ
ta không định ra đi hay ở lại
hoa gạo trong sương sớm nung nấu lòng kẻ xa ta đứng phía mặt trời lên chậm nửa đường đời cơn gió thoảng qua đừng nói đừng nhắc
ta thèm nghe tiếng giã gạo vợ hiền tấm mẳn làm thuê và dòng sông chảy ta nghe mùa đông bãi quạnh lạnh tê gió lùa ta như thể cành bàng khô cắn răng chịu rét mà chờ lộc non
bao giờ
câu hát thời bé dại “ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng”…
sẽ tới lúc chăng
con nghê đá người lính canh hoá đá đêm cứng khô như một bức tường
ai thả rơi từng bước chân hoang vắng… áo phong trần tả tơi
ta đã giải trọn kiếp người với dòng sông dựng ngang trời thanh gươm
với bài ca thuở khốn cùng hát bên người đói ngập ngừng xin cơm với tàn nhẫn lời roi song cháy trên da thịt hãy còn biết đau
đừng nói đừng nhắc ta đã gượng dậy thế nào để ném những câu thơ như khạc từng búng máu
có lúc vào canh ba sợi dây đêm chùng lại ta lấy chiếu đắp thêm cho chú nhỏ khêu bấc đèn ngóng đợi ngỡ vừa nghe tiếng kẹt cửa của hư vô giận mình chưa học được phép ngủ mắt trừng trừng mở trước vực sâu
những con chuột nhắt gặm nhấm tấm vải hy vọng mà ta canh cửi suốt đời những con chuột nhắt bò qua khoảng không chóng mặt lên tận chín tầng trời
khoảnh khắc ta hụt hẫng mây dưới chân tan loãng rã rời hố thẳm bao năm ròng chới với lòng mê man vin một chút danh hờ
trên đất nước trận bão đen tàn hại bầy châu chấu từ đâu về che kín mặt trời
lúa te tướp mặt người xanh xám dài làm sao những buổi chiều trống rỗng bụng quắt queo kiến bò cái đói thật tình xuống hai hàng nước mắt nào phải chuyện văn thơ
nào phải lối đãi bôi thù tạc trăng trong chén anh là giọt rượu cặn cuối cùng của sông Trà một đêm khói sóng nhìn mắt bạn thấy bóng mình lẳng lặng mối hận bỗng trào lên cuộn xoáy con thuyền
dù đi hay ở chẳng bao giờ ta quên bàn tay bạn giơ ngang như níu kéo
như buông bắt cái gì tận xa vời ta chỉ là gã nhà thơ cùng đường quay trở lại lòng ước ao thoáng hạnh phúc mơ hồ
tóc xoã đầu ngọn gió rối bời bao tâm sự ta già rồi chăng
trước mặt bức tường cao thêm mãi
gánh nặng lưng còng trèo non lội suối xoè bàn tay còn lại đất bùn mong tài năng nở rộ dưới vầng dương buồn cười thay nghe trong miệng vị sương mù nhạt thếch
Con chim quyên lỡ vận lang thang trên mặt đất tiếng kêu sao nghẹn ngào ta đã phí hoài quá nhiều sức lực gót chân mòn những bước không đâu
ở nơi đó dường như tình yêu lần thứ nhất hoa xoan rơi lấm tấm mưa giêng hai thấm áo người ơi ở nơi đó ta nhỡ một nụ cười ba mươi năm sau nhớ lại còn muốn khóc
nỗi nhớ của người đi trên cát mỗi bước mỗi lùi về tuổi thơ những khao khát bỗng thành chõ vỡ mắt đăm đăm cát trải mịt mờ
thì cứ đi cứ đi và đi mãi như nước kia chảy không bến không bờ ta đã ném thơ mình vào thác xiết một sợi chỉ mành mỏng mảnh treo chuông một tiếng thét khi đầm lầy dâng ngập cổ trước mõm chó trước vó ngựa lần đầu thơ biết đến hiểm nguy
hãy đứng lên ngọn lửa giữa màn đêm kinh sợ hãy thắp sáng lời nguyền rủa trước Ngọ Môn hãy uống cạn con đường đầy chông gai cạm bẫy
hãy xuyên thủng bức tường bằng ngôn ngữ hãy chế ngự thời gian bằng lặng lẽ
ta đã vãi tung những hạt giống của mình vào đất đai tăm tối
bao giờ cho đến tháng ba
trẻ gọi trâu lanh lảnh ngoài đồng lúa đang thì con gái luỹ tre ngà lơ mơ cái áo khoác thanh bình tiếng tu hú trôi trong màu đỏ tháng năm về thức tỉnh những mầm sen có gì khiến ta bứt rứt có gì không thực qua vẻ hiền lành khép nép kia
ta thích hoa phượng cháy tận cùng ngọn lửa dù phải thiêu đốt cả mùa hạ
ai thảnh thơi ăn măng trúc mùa thu gió heo may ta cúi đầu từ biệt dăm bảy học trò mang rượu tiễn đưa các con đừng khóc ta đi đâu lênh đênh theo đàn chim di trú
ai cắn răng qua cầu mùa đông cầm cố áo bông đổi vài đấu cám chợt ấm lòng nghĩ tới người thân
nếu chỉ sống cho riêng mình cảm sao nổi phút tấm lòng kỳ lạ ấy
*
đã trộn trong ta hàng ngàn số phận như bột nhào như vôi vữa mong một ngày hiện rõ chất thật mỗi con người
lặng yên trên bề mặt gào thét dưới chiều sâu hiểu những giới hạn và khoảnh khắc một thành hai thành ba thành vô số
mãi mãi dò tìm mãi mãi không thể nào chạm đáy
những quả táo non chua chát ngọt ngay dưới mắt trẻ thơ cha lẩn thẩn đi học nghề mổ rồng đâu ngờ các con đói gầy đến thế như Thiếu Lăng thuở xưa về nhà ôm mặt khóc đất trời sầm tối
những giọt nước mắt tắt nhanh trên cát những giọt nước mắt chẳng cần hoá ngọc ném gông dài làm chiếc thang mây cười dội tới những tầng cao chất ngất
ta sống lại nhờ tiếng cười lần thứ hai chào đời từ ngục thất
xin bạn đừng kinh ngạc vì sao chiếc mầm cây nhỏ nhất bị cả mùa đông nhào vô trấn lột bị bóng đêm lường gạt vẫn trần trụi lớn lên
trên cánh đồng ngập ngụa trên màu lam lũ những ao bèo ta biết mình sẽ trở lại với bạn nghèo ăn bữa cơm rau dưa uống chén rượu thơm nồng không pha phách cất bằng thứ men truyền giữ đã bao đời
ta sẽ trở lại dù phải húc đầu vào đá để mở cửa
sau mùa đông là mùa xuân sau cái chết một bắt đầu khác nữa
rêu nhuộm thời gian quanh gốc gạo đàn quạ kêu trên đỉnh tháng tư chuông chiều buông dòng sông chảy chậm sao vụt xanh dải ráng chưa mờ
có tiếng gì chừng quen thuộc đến từ sắc trời phút giây thay đổi chừng gọi ta từ yên tĩnh không cùng hỡi người bạn đường mệt mỏi đâu là nơi dừng tạm bàn chân
đâu con sóng dịu dàng đưa đẩy vành trăng đâu lời ru lúc quên lúc nhớ như mây mù mây tan
gió cát quay cuồng chiếc lá xốc áo đứng lên lưu đày bầy cá nược đua theo thuyền trăng bầm đỏ mặt biển bùng cơn ác mộng con quái vật lừ lừ phun khói đang bò về phương Đông
ta thét gọi chỉ mình ta tỉnh thức tiếng ta chìm như hòn sỏi giữa mênh mông
lặng ngồi cho cạn đêm sương nâng chén rượu với hư không chuyện trò một đời trải bấy âu lo
cái vui thiên hạ bao giờ vui chung bình sinh khoác mảnh chăn đơn đói no ấm lạnh thói thường khác nhau nỗi niềm lo trước vui sau hai con mắt mở chiêm bao mấy lần bước đi bước ở tần ngần trống hoang quán trọ trần gian gió lùa
ta sẽ trở lại con người dài hơn mọi con đường
giữa hai hàm răng là bóng tối những người trốn thuế trốn sưu bóng tối trùm lên cái nhìn hốt hoảng những người không muốn chết trước lăng vua như sỏi đá những người vốn rụt rè ai gọi cũng dạ suốt đời quẩn quanh chật chội luỹ tre làng
vì lẽ chi họ bỗng đặt vào ta bàn tay lửa
ta có thể đưa tặng họ món ăn gì ngoài hy vọng? ta có thể trao cho họ của cải gì ngoài gánh nặng? khi ta giương ngọn cờ cay đắng vì lẽ chi họ hăm hở tụ về?
không ban phát những lời hứa hẹn ta chỉ vung sự thật như cái vồ bằng đá giáng xuống những cơn mê
hãy tỉnh dậy từ giấc ngủ nhằm đánh lừa cái bụng đói nhằm an ủi vết thương sâu hãy tỉnh dậy bóc lá cao lời đường mật vứt toa thuốc bọn lang băm chuyện mánh mung trò bố láo hãy tỉnh dậy chớ mộng du đừng khiếp sợ sống trên đời sông có khúc người có thời hết buồn khổ tới mừng vui hãy tỉnh dậy nào bạn ơi!
ánh sáng của cây xanh bóng mát của đất lành ta nhận ra ngọn suối nơi dòng sông mình ngụp lội mà tiếng nói đột nhiên, lấp lánh
ta nghe những cánh rừng quẫy mạnh trong hoang vu cây vươn vai ầm ào như bão có nhẽ ta chưa từng đến đó chưa dò xuống những bậc thang kỳ lạ để thám hiểm chính mình để vớt lên những cánh hoa cho mùa xuân khác
gương mặt nào quá ư thân thiết và niềm vui hiếm hoi như rượu quý nhiều năm chôn dưới đất giọng hát sau đền đài đổ nát cứ lay giật hoài cánh cửa riêng ta
không phải bàn tay cẩm thạch chuyển đến cái vuốt ve bằng đá những rú gào xé rách màng tai
khô khốc một tiếng kêu ngắn khô khốc
khoảng lặng im đầy âm nhạc
chờ đợi những bước chân của màu nâu trầm ấm
gió như điên qua mái nhà cũ nát ta cứ ngồi và trôi trong đêm lễnh loãng.
này, bác gió sao không tung hê bọn ăn trên ngồi trốc lại đi giật tấm tranh anh em nghèo
này, bác gió hãy thổi xuyên thân hình ta như ống sáo khúc nhạc dành cho những chồi non
tính ta ưa chọc cười với bạn bè hay vui chén rượu những giấc mơ nào xa lắc thỉnh thoảng cập về bến cũ ghé thăm
ánh sáng với mù sương ùa vào cùng một lúc
con đường lầm lội gió hong khô lớp bùn váng bên ngoài lẽ “hành tàng” nhiều khi nói mãi sợ con chào mào trên cây khế rình nghe
ta đứng đây nương tựa vào chính mình vào mặt đất nơi đặt bàn chân những chiếc lá run run bỗng xích lại gần với cái nhìn dịu dàng ta sẽ thở bằng lồng ngực chật căng sau manh áo vá tiếng nói âm u từ vô vàn mạch máu chảy nóng rực bầu trời ta sẽ đẩy tiếp sá cày trên khoảng đời còn hoang hoá
nếu con người không biết đau khổ nếu con người đánh đổi cả cuộc sống cho sự bình yên giả tạo nếu con người tránh né những câu hỏi của riêng mình
ra sẽ rung lên hồi chuông từng tiếng chuông sẽ vỗ vào vai họ như bàn tay một người bạn chân tình qua thời gian sấp ngửa rắn lại, óng ánh như hổ phách ngân nga trong thầm lặng
những vòm cửa hình cánh cung đứng sững những hạt bụi đã bao lần quay đảo hoa cúc vàng lên ngôi những mái nhà xám hơn mây xám trôi chầm chậm qua sông những cây bàng chợt rùng mình cảm thấy một khung trời gãy gập của mùa đông
như người thức giấc sau mộng mị mùa xuân dụi mắt cười ngơ ngác dòng sông mở mát xanh mời mọc
vươn khỏi cô đơn hoa bừng tỉnh đón niềm vui ngây ngất hoa thanh thản chết đi từng khoảnh khắc hoa nhẹ nhàng báo trước những lo âu
họ dẫn ta về đâu bị trói chặt giữa vòng dây và bóng tối giữa thói quen hàng ngày và nỗi sợ những chữ lạ viết mãi vào không khí thẩm vấn tra tấn ngục tù không duyên cớ không tuyên án tóc bạc trắng chờ lưỡi-dao-chưa-biết-bao-giờ-đến tại ta không muốn bỏ rơi những gì tốt đẹp ta mỏng manh như một con người với tình thương lấy lưng mình che đỡ những câu thơ non nớt lấy những câu thơ làm tấm áo che người đang rét trước ngọn roi gió bấc phũ phàng.
dù tất cả sẽ trôi qua
nắm chặt bàn tay những ngôi sao mọc giữa bùn lầy sáng trong nước mắt con đường xuyên đám mây giông bão chiếc lá xoáy mưa hút vào thung lũng nghe giá lạnh tàn phá cơ thể
ta đứng bên bờ sông bông cỏ nở hoa một giọng nói rất khẽ những chấm xanh nhỏ nhoi này là tín hiệu của mặt đất của mặt đất lớn lao thường xuyên bị đẫm đạp đến với ta như dòng nước mát như mắt con ta sau chuỗi ngày xa cách như hàng xoan non rưng rưng tháng giêng
cỏ bồng bềnh câu thơ hoang dại cánh đu tiên mùa xuân ta đã bay quá lằn mức đời mình trên cả dao động và yên tĩnh
bỗng tiếng gà như sóng vỗ tràn qua không gian
khi người ta thức đến canh tư con mắt nhìn bóng đêm sẽ khác
bạn ơi, vì sao quyến luyến trăng gác non đoài trăng chẳng nỡ quay lưng đời mấy lần gặp gỡ muốn vươn tay kéo núi về gần
ban mai rồi sẽ tới như dòng sông lao xuống từ trời ta vục đầu vào khoảng xanh ngợp ấy tóc ướt đầm ánh sáng
cơn sấm rền chớp xé tầng mây lúa phất cờ đứng dậy những hàng cây bùng cháy
ta chờ đợi
băng ngang trời đàn ngựa trắng
rền vang móng gõ xanh đỏ tím vàng lúc hiện lúc tan tiếng trong tiếng đục những người chân đất những người thở dài những người cúi mặt chưa biết về đâu
băng ngang trời đàn ngựa trắng
ta vung thanh gươm theo chiều lá lúa bạn ơi đừng hỏi những người chân đất những người thở dài những người cúi mặt rằng họ là ai
băng ngang trời đàn ngựa trắng
những con cá vàng những con nghê đá một đốm lửa nhỏ một giọng nói người bàn tay bầm dập tìm nắm bàn tay bạn ơi đừng hỏi rằng ta là ai
băng ngang trời đàn ngựa trắng cấy xuống đồng sâu đời người - dảnh mạ phải mùa nắng nỏ gặp bấc tháng ba héo quắt xương da sâu rầy phá hại tai ương chướng hoạ châu chấu tủa về cắn phăng gié lúa kêu trời không thấu lũ tràn vỡ đê nước mắt dầm dề nhoà trong mưa xối
bạn ơi đừng hỏi ăn mày là ai
băng ngang trời đàn ngựa trắng
ta đã thấy những con tàu đồ sộ của một thế giới khác như hiện từ giấc mơ ma quỷ nhưng cái gì sẽ đổi thay? vẫn những người da đen còng lưng kéo xe cho người da trắng trên sân khấu cuộc đời vẫn bôi mặt vẽ mày nhí nhố gươm đao mục nát lại chồng lên mục nát những chiếc ngai sơn son thiếp vàng những võng lọng đình đám những tiệc tùng thừa mứa hệt như thời Nguyễn Du đã thấy và mặt trời cứ lẩn tránh không rõ vì xót thương hay xấu hổ hay hèn nhát bỏ mặc dân đen cho lũ sói diều
muốn hỏi cây gạo làng Phú Thị mà hoa đỏ bao lần ám ảnh tuổi thơ muốn hỏi chiếc gông dài nặng hơn cả ngàn trang sách mùa xuân mang rượu lên núi cao muốn hỏi Ức Trai người anh hùng muôn thuở
cái gì sẽ đổi thay?
kêu một tiếng giữa rỗng không lạnh giá mù sương mắt ráo khô con đường cát lún vài ánh lửa chập chờn
có lẽ xóm giềng đà trở dậy thơm thơm mùi khói nùn rơm hạt móc rơi trên tàu lá chuối
ta đi và tất cả dâng lên gương mặt tiều tuỵ của đứa con mái nhà cũ phên tàn dậu đổ
ta đi và tất cả dâng lên
Quê hương nếu cần phải làm lại nếu phải làm ngay không trễ nải ta xin hiến nốt đời mình
chỉ để gióng lên hồi chuông
lớp người sau sẽ đến những ngọn sóng trong đêm khởi từ giờ tý nơi bản lề cánh cửa mở vào ngày mới ta xin đứng lại chiến đấu như một người chặn đường nỗi sợ và chết như một người đã vượt lên nỗi sợ
ở những ranh giới mơ hồ đây là điều sáng tỏ phải trả giá cho mỗi phẩm chất người dù rất nhỏ
khi quả cây chín được trên cành nó không lo bao giờ rụng xuống
Lời bình:
Với hình ảnh của sa mạc và đêm tối, bài thơ tạo nên một không gian trầm tư về cuộc sống, về hành trình của con người trong thế giới đầy bí ẩn và thách thức.
Anh Sáu Như
Người xã đội trưởng không bằng cấp Ngay tên mình anh viết vẫn chưa xuôi Đã mấy năm nằm hầm bí mật Thông thạo trên mười kiểu gài lựu đạn Sống với anh em bằng tất cả máu mình Mái nhà dột năm đứa con áo rách Ngwoif đi trước giữ lòng mình trong sạch Lấy trọn đời trả nghĩa với nhân dân
Lời bình:
Thanh Thảo viết về một người lính, một anh hùng trong cuộc chiến. Bài thơ là một lời tri ân dành cho những con người đã hy sinh vì độc lập tự do của dân tộc.
Đám cưới ngày lũ lụt
Ngày đẹp nhất sách đã chỉ thầy đã coi lại là ngày lũ quét mưa xối xả nước xiết xóa phẳng con đường và cánh đồng chú rể mặc áo vét, xắn quần cô dâu không váy cưới nhiều tầng cả hai họ tưng bừng lội nước chú rể cô dâu cầm tay nhau về đích nước trôi nước lũ sáng trời “đừng chê phận khó ai ơi còn da lông mọc còn chồi nảy cây” bền gan đám cưới quê tôi trong mưa xối vẫn ấm đôi bạn lòng cách nhau chỉ một quãng đồng mà lũ lụt hóa mênh mông thế này còn chồi chắc sẽ còn cây còn tình yêu tất có ngày nở hoa nước dâng mấp mé hiên nhà mẹ ơi đám cưới lội qua tháng mười
Lời bình:
Bài thơ mang đến một khung cảnh vui tươi nhưng đầy ý nghĩa, nơi tình yêu và hạnh phúc vẫn tồn tại bất chấp khó khăn của thiên tai. Thanh Thảo khắc họa hình ảnh người Việt kiên cường và lạc quan trước nghịch cảnh.
Lòng giếng
mọc trong lòng giếng những vạt rêu đám cỏ bao nhiêu trời tròn và thỉnh thoảng mặt trời đi ngang đêm đêm những ngôi sao chìm xanh ướt một ngày nào mà tôi thả vào lòng giếng nhoà nhoà nhiều năm sau tôi trở về buông gàu gương mặt má tôi ròng ròng nước mắt
Lời bình:
Với hình ảnh lòng giếng sâu thẳm, Thanh Thảo đưa người đọc vào không gian của sự chiêm nghiệm. Đó là những suy tư về cuộc đời, về những điều không thể chạm tới nhưng luôn hiện hữu trong tâm trí con người.
Lời kết
Thơ Thanh Thảo hay và đa dạng chủ đề, thể loại. Trong suốt sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại cho thế hệ sau nhiều tác phẩm xuất sắc, đặc biệt phải đến đến tuyệt tác Đàn ghi-ta của Lor-ca.
