Hơn nửa thập kỷ qua, Chương trình Dân ca và Nhạc cổ truyền trên làn sóng Đài TNVN đã trở thành người bạn đồng hành của những người yêu làn điệu dân ca trên khắp đất nước, trở thành nhu cầu không thể thiếu đối với rất nhiều thính giả.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Chương trình Dân ca và Nhạc cổ truyền đã kế thừa, phát huy những nét đẹp tinh tuý ấy. Hàng ngàn bài dân ca ở khắp mọi miền đất nước đã được tập hợp về kho băng âm thanh của Đài để rồi ngày ngày liên tục vang lên trên tất cả các hệ phát thanh của Đài TNVN. Phát huy ngôn ngữ của thơ ca dân gian, nhiều thính giả đã viết lên những tình cảm chân thành của mình dành tặng chương trình và những người thể hiện các tiết mục dân ca như cố nghệ sỹ Như Hoa, nghệ sỹ Thuý Đạt, Thúy Hoà, Trang Nhung...
Mỗi tuần, chương trình nhận được hàng chục lá thư của thính giả gửi tới. Có thính giả bày tỏ tình cảm của mình đối với những người dẫn chương trình, những nghệ sỹ thể hiện; có thính giả yêu cầu được nghe lại những bài dân ca mà họ yêu thích; có thính giả lại xin được giải đáp những thắc mắc về các loại hình dân ca, đặc trưng văn hoá của dân ca, thắc mắc về nhạc cụ dân tộc được thể hiện trong bài dân ca; cũng nhiều thính giả muốn được học hát dân ca và đề nghị những người làm chương trình hướng dẫn nên học hát dân ca ở đâu... Đặc biệt, trong mỗi lá thư gửi đến chương trình, thường kèm theo những bài thơ tặng dân ca, phần lớn theo thể thơ lục bát, bày tỏ tình cảm tới chương trình. Những bài thơ hay được những người làm chương trình tập hợp, biên soạn, phát trong Chương trình Thơ tặng dân ca vào mỗi chủ nhật cuối cùng của tháng. Nhân dịp Xuân Kỷ Sửu, Tiếng nói Việt Nam xin được giới thiệu tới bạn đọc những tình cảm chân thành mà thính giả dành cho Chương trình Dân ca và Nhạc cổ truyền bằng những vần thơ.
Ngày nghe buổi phát dân ca Tiếng đài, tiếng mẹ, tiếng bà ầu ơ Đêm, ngày, chiều, sáng, sớm, trưa Điệu chèo, câu ví nhặt thưa ngọt ngào Chầu văn như ngọn sóng trào Xốn xang ca Huế, dạt dào cải lương Nghe câu quan họ mà thương Liền anh, liền chị vấn vương tình đời Xin đừng chia rẽ đôi nơi Nghe giọng quan họ vội rời chân đi Tình quê nỗi nhớ thầm thì Một mình lên núi Ba Vì ngóng ai Xin đừng lạc lối Thiên Thai Để cho ai hát lên bài: “Vọng phu” Dân ca trải mấy nắng mưa Mà tình càng đậm, duyên đưa càng nồng Cho ai ngày nhớ đêm mong Cho ai khắc khoải ngóng trông mỗi ngày.
(Nguyễn Thị Thu Hiền, Thái Đào, Lạng Giang, Bắc Giang)
***
Tôi mê giọng hát ca trù Bà Phúc, bà Đức, bà Hồ bấy lâu Hòa ca đàn đáy, roi chầu Phách tre gõ nhịp thưa mau rộn ràng Lưu truyền con cháu đào nương Lời ca tình tứ vấn vương tơ lòng Thúy Hòa, Thúy Đạt, Trang Nhung Ca trù nối nghiệp cha ông thuở nào Âm thanh thánh thót ngọt ngào Như nâng chén ngọc rót vào tâm can ơn Đài Tiếng nói Việt Nam Dân ca đa điệu mênh mang hồn người Sóng đài lắng đọng trong tôi Ngất ngây, tha thiết khôn nguôi ca trù Dập dìu phách nhịp gió đưa Roi chầu điểm, xuất, mau, thưa nhịp nhàng Cung đàn, nhịp phách rộn ràng Say nhau vì giọng hát vàng đào nương.
(Hoàng Ngọc Lan, Quỳnh Bảng, Quỳnh Lưu, Nghệ An)
***
Như Hoa giọng hát chèo vàng Vang, rền, nền, nẩy, rộn ràng thiết tha Mấy mươi năm đã trôi qua Mà sao tiếng hát vẫn Như Hoa trên cành Trong như tiếng suối ngọt lành Ngọt như oanh hót trên cành líu lo Bóng ai dạo gót sen hồ Hay người thục nữ tiên cô giáng trần Xót thay đào lý một cành Bây giờ hóa dải mây xanh ngang trời Người đi mấy chục năm trời Mà nghe câu hát vẫn bồi hồi xốn xang Như Hoa giọng hát chèo vàng.
(Trần Ngọc Thu, thị Xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh)
****
Đất trời cho lá màu xanh Đài cho đời những âm thanh ngọt ngào Dân ca rung động, xuyến xao Trở về ký ức, đi vào tương lai Lời ca nghệ sĩ ngân dài Niềm vui như được gấp hai, ba lần Hè, Thu rồi đến Đông, Xuân Dân ca người bạn mến thân đồng hành Đường dài nâng nhịp bước nhanh Gian truân có vị ngọt lành dân ca Tặng nhau đâu chỉ có hoa Mà còn làn điệu dân ca nồng nàn Cho dù mưa lũ, nắng tràn Dân ca người bạn muôn vàn mến yêu.
(Nguyễn Duy Thốn, ở Thụy Thanh, Thái Thụy, Thái Bình)
****
Gió đưa khúc hát bay xa Người về có nhớ cây đa sân đình Dân ca một khúc tâm tình Đề thơ vạt áo cho mình không quên Người về đến hẹn lại lên Lại vui hội hát dưới đêm trăng rằm ước gì mãi mãi được gần Để cùng nhau tiếp thêm vần dân ca
(Nguyễn Tiến Hưng, Thanh Xuân, Sóc Sơn, Hà Nội)
****
Giai nhân mỹ tuyệt khắp bốn phương Điệu lý ngân nga chốn xã phường Dân giàu nước mạnh yêu nghệ thuật Ca múa như hoa tỏa ngát hương Việt Nam bốn ngàn năm văn hiến Nam nữ thành danh bao tấm gương Vang vọng sáng trong lời giai điệu Mãi mãi ngân vang mọi nẻo đường.
(Chu Văn Lân, Văn Phương, Nho Quan, Ninh Bình)./.
“Những lá thư gửi Chương trình đều chan chứa tình cảm với những lời cảm ơn thật xúc động của thính giả ở nhiều lứa tuổi, từ các cụ già đến các cháu nhỏ, từ sinh viên, học sinh đến các chiến sỹ nơi hải đảo xa xôi, những người Việt Nam đang sinh sống và công tác ở nước ngoài.... Thật xúc động khi có cả những lá thư viết bằng chữ nổi của những thính giả khiếm thị. Tất cả đều có chung một cảm nhận, đó là những làn điệu dân ca như nguồn sữa ngọt lành, như tiếng nói của hồn dân tộc và coi những chương trình dân ca như chiếc cầu nối tình cảm của những người xa quê với đất nước, như người bạn tâm tình cùng vui buồn trong những lúc nghỉ ngơi...”Nhà báo, nhạc sỹ Phan Tuyết Minh Giám đốc Hệ Âm nhạc - Thông tin - Giải trí (VOV3) - Đài TNVN.
