Thơ Chính Hữu chủ yếu viết về người lính và chiến tranh. Dù không sáng tác nhiều nhưng mỗi tác phẩm của ông lại ẩn chứa những hình ảnh chọn lọc với biết bao cảm xúc dồn nén. Ngoài Đồng chí, ông còn là tác giả của một số bài thơ nổi tiếng khác, hãy cùng Vanvn.net theo dõi ngay sau đây.
15 Bài thơ Chính Hữu hay nhất mọi thời đại
Chính Hữu bắt đầu sáng tác từ năm 1947 và chủ yếu viết về chiến tranh, người lính. Dù không sáng tác nhiều nhưng các tác phẩm của ông đều mang nét đặc sắc riêng, làm rung động trái tim người yêu thơ.
Dưới đây là tuyển tập các bài thơ Chính Hữu hay nhất bạn không thể bỏ qua:
1/ Đồng chí
Quê hương anh nước mặn, đồng chua Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá Anh với tôi đôi người xa lạ Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau. Súng bên súng, đầu sát bên đầu Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ Đồng chí!
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày Gian nhà không mặc kệ gió lung lay Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính. Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh, Sốt run người, vừng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai Quần tôi có vài mảnh vá Miệng cười buốt giá Chân không giày Thương nhau tay nắm lấy bàn tay!
Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.
Lời bình:
Đồng chí là một trong những bài thơ của Chính Hữu nổi tiếng và được yêu thích nhất. Nó phản ánh thần đồng đội, sự gắn bó giữa những người lính trong cuộc kháng chiến.
Hình ảnh đôi dép cao su, chiếc áo rách, hay những cơn sốt rét trong chiến khu không chỉ là biểu tượng của khó khăn mà còn là tình cảm sâu nặng giữa những người chiến sĩ. Phong cách thơ Chính Hữu mang vẻ đẹp mộc mạc, chân thực, ca ngợi sức mạnh tinh thần và tình đồng đội thiêng liêng.
2/ Ngày về
Có đoàn người lên đóng trên rừng sâu Đêm nay mơ thấy trở về Hà Nội Bao giờ trở lại? Phố phường xưa gạch ngói ngang đường Ôi hôm nay họ nhớ mái nhà hoang Bức tường điêu tàn ngày xưa trấn ngự Nhớ đêm ra đi, đất trời bốc lửa Cả kinh thành nghi ngút cháy sau lưng Những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng Hồn mười phương phất phơ cờ đỏ thắm Rách tả tơi rồi đôi giày vạn dặm Bụi trường chinh phai bạc áo hào hoa Mái đầu xanh thề mãi đến khi già Phơi nắng gió. Và hoa ngàn cỏ dại Nghe tiếng gọi của những người Hà Nội Trở về, trở về, chiếm lại quê hương Nguy nga sao cái buổi lên đường Súng chuốt gươm lan, mắt ngời sáng quắc A ha! nhà xiêu mái sập Xác oan cừu ngập lối chân đi Gạch ngói xưa mừng đón gót lưu ly Bước căm giận xéo quân thù lớp lớp Mịt mù khói ngợp Cờ máu huy hoàng Phất nắng Ôi bài chiến thắng reo vang.
Lời bình:
Ngày về là bản tình ca lặng lẽ về người lính, những kỷ niệm thân thương về quê hương và gia đình trong tâm trí họ khi còn trên chiến trường. Tác giả Chính Hữu khéo léo kết hợp giữa khát vọng trở về và niềm tự hào của người lính, mang đến một cảm giác vừa bình yên, vừa hùng tráng.
3/ Bắc cầu
Bom nó bằng gang Tay ta bằng sắt Hỡi con sông sâu Cầu ta lại bắc
Hỡi những con đường Đừng đau chia cắt Nối nhịp thuỷ chung Đinh ta đóng chặt
Ta đứng đêm ngày Bốn bên khói lửa Hai tay ta đỡ Bạt ngàn quân đi
Góp vào tiếng súng Một tiếng dô ta Mỗi chuyến xe qua Chở cả lòng ta Theo ra mặt trận
Sông vỗ trùng trùng Nhịp cầu điệp điệp Đưa cả đất nước Đi về phía nam
Lời bình:
Bắc cầu - Tác phẩm tiêu biểu của Chính Hữu, thể hiện tinh thần đồng lòng vượt qua khó khăn, chiến thắng mọi gian nguy để xây dựng tương lai hòa bình. Đây không chỉ là một hành động chiến lược trong chiến đấu mà còn là biểu tượng của sự gắn kết giữa những người lính và nhân dân.
4/ Ngọn gió
Em có bao giờ nửa đêm thức dậy Nghe ngọn gió phương này thổi sang phương ấy Đấy là hồn anh đang thở đêm đêm Đi giữa đất trời đến hát ru em…
Lời bình:
Ngọn gió trong thơ Chính Hữu mang ý nghĩa của tự do, hy vọng và sức mạnh. Những cơn gió mang theo tình yêu nước, ý chí và niềm tin của những người chiến sĩ, thổi bùng lên ngọn lửa của lý tưởng và sự kiên cường.
5/ Thư nhà
Một lá thư nhà hôm nay ta đọc Trong chiến hào chuẩn bị tiến công, Ta mới hiểu thêm từng chữ, từng dòng Chưa bao giờ hiểu hết, Ta mới biết Chiều cao ngọn núi, chiều rộng con sông, Hai tiếng quê hương bỗng sao thắm thiết.
Thư người hậu phương gánh gạo đưa chồng, Hai vai khó nhọc, Viết gửi cho ta ngổn ngang từng nét Như gồng như gánh dân công, Ánh mực lập loè đường xa lửa đuốc. Lặn lội đi theo cả nước Lên đây đánh giặc cùng ta Đêm nay ở đâu? lưng đèo? cuối dốc? Một lá thư nhà Chia đôi nhiệm vụ Hai người đoàn tụ Hai đầu chiến công.
Lời bình:
Thư nhà gợi lên hình ảnh xúc động về nỗi nhớ gia đình của những người lính. Chính Hữu sử dụng những ngôn từ giản dị nhưng đầy cảm xúc để khắc họa nỗi nhớ quê hương, mẹ già và người thân yêu nơi hậu phương, thể hiện sự gắn kết thiêng liêng giữa tiền tuyến và hậu phương.
Nếu bạn còn thắc mắc Chính Hữu là tác giả của bài thơ nào thì ngoài Đồng Chí, không thể bỏ qua Thư nhà.
6/ Gửi mẹ
Hôm nọ gặp người làng ta ở xuôi Hỏi thăm tin nhà tin mẹ
Mẹ hiểu câu “Kháng chiến trường kỳ nhất định thắng lợi” Những đêm gió mưa dữ dội Vẫn thắp hương cầu trời phù hộ bước con đi
Lúc thơ ngây con từng nghe kể Từ tuổi lấy chồng mẹ ít khi vui Ngày đưa thầy về nơi yên nghỉ Lá mùa đông rơi xuống đầy vai
Con mang tấm lòng thương mẹ Đi qua nghìn dặm quê hương Này đây núi, này đây sông Này đây buổi chiều khói thổi cơm lặng lẽ Nơi nào cũng hiền như đời của mẹ
Làng ở đây như làng dưới ta Cũng có giếng nước Cũng có gốc đa Cũng có con trai xa nhà
Yên tâm mẹ nhé Con đi mười năm Con đi bảo vệ Niềm vui của mẹ Và của quê hương Một ngọn khói thổi cơm Một mái nhà bình yên bếp lửa Tiếng võng đung đưa trưa hè tuổi nhỏ
Lời bình:
Gửi mẹ là bài thơ tràn đầy tình cảm hiếu thảo, là tiếng lòng của người con xa quê, nơi chiến trường. Qua từng câu thơ, Chính Hữu đã bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và tình thương vô bờ dành cho mẹ, người đã nuôi dưỡng và cổ vũ con trong cuộc chiến đấu gian khổ.
7/ Trang giấy học trò
Em đến trường Tay cầm cuốn vở Gió thổi đời em Lật từng trang mở Trường mới như tâm hồn em Lợp toàn ngói đỏ
Tóc xanh mát bóng cây Thơm mùi trang giấy mới Vui với em phơi phới Tổ quốc lớn từng ngày
Chúng mang bom nghìn cân Giội lên trang giấy Mỏng như một ánh trăng ngần Hiền như lá mọc mùa xuân
Ôi từng trang giấy Trong lòng anh, đập khẽ, đêm nay như bàn tay vẫy như một bàn tay ròng ròng máu chảy!
Nếu em sống lại Anh đi một nghìn đêm Để giành lấy cho em Một ngày không sợ hãi
Trận địa thức bên em Bóng quân thù hung ác Không che được ánh đèn Soi cho em ngồi học
Ôi ánh đèn thúc giục Như mệnh lệnh hành quân
Lời bình:
Trang giấy học trò tái hiện lại ký ức tuổi học trò, gợi nhớ về một thời tuổi trẻ đầy khát khao và mơ ước. Trong bài thơ, hình ảnh đơn sơ của những trang vở cũng trở thành biểu tượng của niềm tin vào tri thức.
Trong các bài thơ của Chính Hữu về chủ đề người lính và chiến tranh, Trang giấy học trò là tác phẩm đặc biệt nhất.
8/ Giá từng thước đất
Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội, Ta mới hiểu thế nào là đồng đội. Đồng đội ta là hớp nước uống chung Nắm cơm bẻ nửa Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa Chia khắp anh em một mẩu tin nhà Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.
Bạn ta đó Ngã trên dây thép ba tầng Một bàn tay chưa rời báng súng, Chân lưng chừng nửa bước xung phong. Ôi những con người mỗi khi nằm xuống Vẫn nằm trong tư thế tiến công! Bên trái: Lò Văn Sự Bên phải: Nguyễn Đình Ba, Những đêm tiến công, những ngày phòng ngự, Có phải các anh vẫn còn đủ cả Trong đội hình đại đội chúng ta ?
Khi bạn ta lấy thân mình đo bước Chiến hào đi, Ta mới hiểu giá từng thước đất, Các anh ở đây Trận địa là đây, Trận địa sẽ không lùi nửa thước, Không bao giờ, không bao giờ để mất Mảnh đất Các anh nằm.
Lời bình:
Bài thơ khắc họa giá trị của mỗi thước đất quê hương mà người lính phải hy sinh để bảo vệ. Qua hình ảnh đất đai và sự chiến đấu dũng cảm, Chính Hữu ca ngợi lòng yêu nước sâu sắc và tinh thần quả cảm của người lính.
9/ Lá ngụy trang
Mười năm đi mải miết Mang quê mình xanh biếc trên lưng. Khi ta hành quân đã khuất, Lá nguỵ trang còn đọng tiếng chim rừng Tha thiết
Cây mọc trăm miền gửi lá theo ta Gian khổ đêm ngày chiến dịch, Vẫn nghe rì rào thôn xóm ta qua Nghe núi nghe sông trong cành lá hát.
Lời bình:
Lá ngụy trang là hình ảnh biểu tượng cho sự khéo léo, tinh thần chiến đấu mưu trí của các chiến sĩ trong những trận chiến ác liệt. Từ những chiếc lá bình thường, Chính Hữu đã biến chúng thành biểu tượng của sự sống và hy vọng giữa chiến tranh.
Đây xứng đáng là một trong những tác phẩm của Chính Hữu hay, đặc sắc nhất mà bạn không thể bỏ qua.
10/ Ngọn đèn đứng gác
Trên đường ta đi đánh giặc Ta về Nam hay ta lên Bắc, Ở đâu Cũng gặp Những ngọn đèn dầu Chong mắt Đêm thâu Những ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt Như những tâm hồn không bao giờ biết tắt, Như miền Nam Hai mươi năm Không đêm nào ngủ được, Như cả nước Với miền Nam Đêm nào cũng thức… Soi cho ta đi Đánh trận trường kỳ Đèn ta thắp niềm vui theo dõi Đèn ta thắp những lời kêu gọi. Đi nhanh đi nhanh Chiến trừõng đã giục Đầy núi đầy sông Đèn ta đã mọc. Trong gió trong mưa Ngọn đèn đứng gác Cho thắng lợi, nối theo nhau Đang hành quân đi lên phía truớc.
Lời bình:
Ngọn đèn đứng gác là biểu tượng cho sự kiên cường, bền bỉ của những người lính gác đêm, bảo vệ quê hương. Ngọn đèn tuy nhỏ bé nhưng mang ý nghĩa to lớn, thắp sáng trong đêm tối, đồng hành cùng người chiến sĩ trên mỗi bước đường bảo vệ tổ quốc.
11/ Đường ra mặt trận
Những buổi vui sao, cả nước lên đường, Xao xuyến bờ tre, từng hồi trống giục
Xóm dưới làng trên, con trai con gái Xôi nắm cơm đùm, ríu rít theo nhau Súng nhỏ súng to, chiến trường chật chội Tiếng cười hăm hở, đầy sông đầy cầu
Bộ đội dân quân, trùng trùng điệp điệp Chào nhau không kịp nhớ mặt Dô hò nón vẫy theo, Hàng ngũ ta đi dài như tiếng hát
Chào những ngôi trường ngói đỏ bình yên Lấp lánh cánh đồng đang gặt đang hái Xuôi ngược công trường những bánh xe reo Ngọn khói con tàu như tay vẫy gọi
Đất nước mình đây, Hai mươi năm mưa, nắng, đêm, ngày Hành quân không mỏi Sung sướng bao nhiêu: tôi là đồng đội Của những người đi, vô tận, hôm nay.
Yểm hộ miền Nam Thình thình đại bác Nhịp những bước chân Cả nước lên đường
Lời bình:
Trong những bài thơ hay của Chính Hữu không thể bỏ qua Đường ra mặt trận. Đây là bài thơ kể về hành trình gian khổ nhưng đầy vinh quang của người lính.
Chính Hữu đã khéo léo miêu tả những bước chân mạnh mẽ, kiên định của những người chiến đấu vì đất nước, tạo nên một bản anh hùng ca đầy khí phách.
12/ Nhật kí biên giới
Núi, lại núi, lại núi… Đội tuần tra súng ướt hơi mây Hành quân giữa màu xanh biên giới
Không ở đâu bằng ở đây Đất quê hương đo từng thước một Của chúng ta, mỗi con suối mỗi gốc cây Đã ghi trên bản đồ Tổ quốc
Đêm nay dừng lại Đứng gác trong mây, bốn bề gió thổi Hỏi quê mình còn thức hay không?
Ai đó, khuya rồi, một ngọn đèn chong Đèn thương nhớ ai đèn không nhắm mắt Vì nửa tấm lòng trong kia vẫn thức Miền Nam xa, dậy tiếng reo hò Có phải giờ này các anh tập kích Mà ánh lửa trên đèo rậm rịch?
Đó con tàu lên vùng đất mới Đội ngũ trùng trùng các chị các anh Những ngọn đèn soi trong đêm vội Những con người thức suốt năm canh Nghe rú ngược rừng xuôi thét gọi
Cửa biển ì ầm suy nghĩ không nguôi Trong dạ băn khoăn từng bày cá nhảy Vẫy con thuyền sóng giạt ngoài khơi Những ngọn hải đăng bồi hồi nhấp nháy
Đêm nào cũng vậy Từ biên giới cao, lòng ta vẫn thấy Nghìn dặm nước ta Như dải Ngân Hà Thao thức Ta đứng gác Cho sao trên trời Cho sao dưới đất Thương Tổ quốc ta không đêm nào ngủ được Lại lên đường, hăng hái bước tuần tra Đỉnh núi này, ta thức với quê ta
Lời bình:
Nhật kí biên giới ghi lại những cảm xúc, suy nghĩ chân thực của người lính nơi biên cương xa xôi. Từng dòng thơ chính là lời nhắn gửi, là niềm hy vọng và lòng quyết tâm bảo vệ từng tấc đất biên cương của tổ quốc.
13/ Tháng năm ra trận
Tháng năm trong làng đã mùa gặt Lòng dân sung sướng thóc mênh mông Có người đi lính, hiền như đất Muà hạ tưng bừng, thương núi sông Một sớm mang về tin xuất trận Vội vàng súng đạn, nao nức lòng Ai về nhắn hộ cho thôn xóm Một đi là hẹn chẳng về không Mùa thu thây giặc chất sông núi Mùa hạ thây giặc phơi đầy đồng
Ai về cấy lúa trồng bông Cho lúa mau tốt, cho bông được mùa Trưa hè rụng lá bàng khô Tôi đi ra trận nghe hò bốn phương
Súng ơi! Súng đã theo tôi mùa thu Súng đi với tôi mùa hạ Theo tôi diệt hết quân thù Tôi nhớ thương người bạn cũ Miệng cười mắt nhắm nghìn thu
Súng nặng Đường dài Vai gầy Áo rách Nhưng sớm ra đi miệng nở cười
Mặt nóng bừng bừng theo nhịp trống Lòng nao nức rộn tiếng hoan hô Bờ tre em nhỏ đưa tay vẫy Hồn nở muôn sao phấp phới cờ…
Lời bình:
Tháng năm ra trận tái hiện những ngày tháng lịch sử của dân tộc, khi những người lính ra trận với tinh thần chiến đấu mãnh liệt. Thơ Chính Hữu ở đây vừa mang chất sử thi hùng tráng, vừa tràn đầy cảm xúc chân thành, biểu dương ý chí quật cường.
14/ Trận địa Hà Nội
Hà Nội một góc vườn hoa Đơn vị chúng ta Đến xây trận địa Tạm xếp sang bên những hàng ghế đá
Hôm nay Hà Nội lại đi vào khói lửa
Trận địa ta xây Trên những công trình dang dở Ta đi - gian khổ mười năm Thương quê hương cỗi cằn tàn phá Về Hà Nội vất vả mười năm Ta mới trồng xong chút màu hoa lá Trận địa của ta Là một ngôi trường mới mở Những ánh mắt ngời ngời hai hàng cửa sổ Trận địa của ta là sân Một vườn trẻ bây giờ bỏ vắng Súng ta kê bên nôi nhỏ các em nằm Từ trận địa ta bắn chúng Súng của ta tính tầm tính hướng Tính theo góc độ của lòng căm Đạn ta tính theo từng giọt mồ hôi ta đổ xuống Tưới đất này vất vả mười năm Những ngôi nhà này không hề biết sợ Mái này tường này Quen nhìn gạch đổ Những con người này quen súng cầm tay Quen mở chiến hào ngay trên đường phố Dù phải mười năm, hai mươi năm Đất nước này quen một mất một còn
Lời bình:
Bài thơ Trận địa Hà Nội ca ngợi tinh thần bất khuất của người dân thủ đô trong cuộc kháng chiến chống giặc. Từng câu thơ như tái hiện lại hình ảnh hào hùng của những ngày tháng chiến đấu ác liệt nhưng đầy tự hào của Hà Nội.
15/ Hai người bộ hành
Cháu dắt ông đi Hai ông cháu mình vừa đi vừa học Ông dạy cháu biết tất cả những gì Có ở trên trời dưới đất Còn cháu thì dạy ông biết Cuộc đời này ngắn, nhưng ông đừng buồn Vì nó - vĩnh hằng - tiếp tục Đường vào thế kỷ hai mốt, Hai người bộ hành một cháu một ông Những bước đầu tiên đi song song, Bên những bước cuối cùng.
Như một di truyền thế hệ Cháu sẽ yêu, như ông bà, như cha mẹ Dưới gió, dưới mây, Những phố, những cây Dù ở nơi này Nay mai vắng vẻ Dáng hình ông.
Lời bình:
Hai người bộ hành kể về hành trình đồng đội gian khổ nhưng đầy ý nghĩa của hai người lính. Qua bài thơ, Chính Hữu đã khắc họa tình bạn, tình đồng chí và sự gắn kết mạnh mẽ giữa những con người cùng chung lý tưởng.
Lời kết
Thơ Chính Hữu mang đến cho người đọc sự rung động, cảm xúc dồn nén về chiến tranh và người lính. Ông được mệnh danh là nhà thơ quân đội bởi phong cách sáng tác có phần khác biệt, đậm chất riêng của mình.
