Cưới hỏi được xem là một trong ba việc trọng đại của đời người. Số lượng ca dao, tục ngữ về đám cưới vô cùng đồ sộ trong dân gian là một trong những minh chứng rõ ràng nhất cho sự quan tâm, coi trọng của người xưa. Hãy cùng VOH khám phá vẻ đẹp của tình yêu, phong tục tập quán cũng như những cung bậc cảm xúc của con người xoay quanh chuyện “dựng vợ gả chồng” trong bài viết sau.
Ca dao, tục ngữ về đám cưới, đám hỏi và phong tục
Không chỉ thể hiện niềm vui, niềm hạnh phúc của đôi uyên ương trong ngày trọng đại, ca dao, tục ngữ về đám cưới, đám hỏi còn phản ánh các phong tục tập quán, các nghi lễ cưới hỏi truyền thống. Khi tìm hiểu chúng ta sẽ có cơ hội được khám phá những nét đẹp văn hóa lâu đời của người Việt!
Thành ngữ, tục ngữ
- Dựng vợ gả chồng
- Kết tóc xe tơ
- Môn đăng hộ đối
- Lại mặt to hơn đám cưới
- Vợ không cheo như cù nèo không móc
- Gái lớn trong nhà như ma chưa cất
- Ai chê đám cưới, ai cười đám ma
- Đám cưới chọn ngày, đi cày chọn hướng
- Cưới vợ thì ra, làm nhà thì tốn
- Cưới vợ không cheo, mười con heo cũng mất
- Mua trâu xem vó, lấy vợ xem nòi
- Trai con một thì lấy, gái con một thì đừng
- Lấy kẻ chê chồng, chớ lấy kẻ chồng
- Lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống
- Vợ chồng cùng một tuổi, ngồi duỗi ra mà ăn
- Lấy vợ xem tuổi đàn bà, làm nhà xem tuổi đàn ông.

Ca dao
- Hỏi vợ thì cưới liền tay Chớ để lâu ngày thiên hạ gièm pha!
- Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà Trong ba việc ấy lọ là khó thay.
- Chém cha cái đất Kẻ Đê Chưa đi làm rể đã về làm dâu.
- Tuy rằng áo rách tày sàng Đủ đóng đủ góp với làng thì thôi.
- Có cưới mà không có cheo Nhân duyên trắc trở như kèo không đanh.
- Mâm trầu, hũ rượu đàng hoàng Cậy mai đến nói phụ mẫu nàng thì xong.
- Chưa bức chưa vội chưa cần Trước sau cũng chỉ một lần mà thôi.
- Đưa dâu bằng sõng, bằng ghe Chớ đưa bằng bè ướt áo bà mai.
- Anh về dọn dẹp loan phòng Mười ba nhóm họ, bữa rằm rước dâu.
- Có thật không em, có chắc không em? Để anh về rọc lá, gói nem bó giò.
- Anh lấy em có cheo có cưới Đủ mặt họ hàng, xóm dưới làng trên.
- Tân hôn hai gối một mền, Vái ông Tơ bà Nguyệt xe bền đôi ta.
- Ào ào gió thổi về đông Có cheo có cưới, vợ chồng mới nên.
- Bắc thang lên hái ngọn trầu xanh Cả cheo lẫn cưới xin anh một ngàn.
- Tay cầm rựa lụt chém mụt măng vòi Để anh coi phụ mẫu em đòi bao nhiêu?
- Tháng mười mắc tuổi đôi ta Tháng một tháng chạp mắc tuổi mẹ với cha hết rồi.
- Cưới em tám tỉn mật ong Chín cót xôi trắng mười nong xôi vò.
- Tấm giấy vàng đề hàng chữ thọ Rước em về hai họ chứng minh.
- Phía bên em trăm việc lo toan, Phía bên anh có ngó ngàng gì đâu na?
- Anh có thương em đem bạc với tiền, Chuộc duyên em lại, kết nguyền với anh.
- Têm trầu về giắt mái rui Cúi đầu lạy mẹ làm sui cho gần.
- Anh về hỏi mẹ cùng thầy Có cho làm rể bên này hay không?
- Trồng tre trở gốc lên trời Con chị qua đời thì cưới con em.
- Trăng rằm mười sáu trăng treo Anh đóng giường lèo cưới vợ Nha Trang.
- Quan cưới em bằng kiệu em cũng không thèm Anh cưới em bằng xuồng ba lá em cũng nguyền theo không.
- Trai khôn tìm vợ chợ đông, Gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân.
- Gái khôn tránh khỏi đò đưa, Trai khôn tránh khỏi vợ thừa người ta.
- Cưới nàng đôi nón Gò Găng Xấp lãnh An Thái, một khăn trầu nguồn.
- Anh về têm một trăm miếng trầu cho tinh tuyết, Bỏ vào hộp thiếc, khay cẩn xà cừ Để em vòng tay vô thưa với thầy, với mẹ: Gả chừ cho anh.
- Ai chồng, ai vợ mặc ai Bao giờ ra bản, ra bài hẵng hay Bao giờ tiền cưới trao tay Tiền cheo rấp nước mới hay vợ chồng.

- Ai chồng, ai vợ mặc ai Bao giờ ra bản, ra bài hẵng hay Bao giờ tiền cưới trao tay Tiền cheo rấp nước mới hay vợ chồng.
- Má ơi, con má chính chuyên Ghe hầu đi nói một thiên tiền đòi Không tin giở hộp ra coi Đôi bông ở dưới, tiền đòi ở trên.
- Em về thưa với mẹ cha Bắt lợn đi cưới bắt gà đi cheo Đầu lợn lớn hơn đầu mèo Làng ăn không hết làng treo cột đình Ông xã đánh trống thình thình Quan viên áo mũ ra đình ăn cheo.
- Cưới em mười chín con trâu Mười hai con lợn thì dâu mới về Dâu về dâu chẳng về không Dâu thì đi trước ngựa hồng theo sau
- Năm xưa thầy mẹ bảo em Chọn mua lấy quả dâu tiên xứ Truồi Để nhà anh tới chịu lời Ăn dâu quả ngọt ngẫm người biết ta.
- Nên duyên như lá tìm cành Như chim tìm tổ, như anh tìm nàng Đừng vì xà tích, khuyên vàng Nghe lời mụ mối mà mang lấy sầu.
- Trồng tre chẳng dám ăn măng Để cho tre lớn, kết bè đưa dâu Đưa dâu thì đưa bằng ghe Đừng đưa bằng bè, ướt áo cô dâu.
- Anh về thưa với mẹ cha May chăn cho rộng để mà đắp chung Sập, bình phong, chăn bông, chiếu miến Trong thì lụa xuyến, ngoài miến the đôi Chẳng đâu hơn nữa anh ơi!
- Cha mẹ bậu thách cưới một trăm Qua đi chín chục, thêm trăm đi ngoài Cha mẹ bậu thách cưới đôi hoa tai Qua ra thợ bạc, đánh hai đôi liền Trăm quan thử hỏi mấy tiền? Nghìn xưa ai có mua duyên bằng tiền!
- Cỗ cưới em thật là sang Bánh đa cả sọt, bỏng rang cả sề Họ mạc ăn uống thỏa thuê Lại lấy phần về ít hạt bỏng rơi!
- Anh lui về têm năm miếng trầu cho tốt Chuốc một chén rượu cho đầy Đặt lên tràng kỉ, bàn xây Anh đứng đó, em lại đứng đây Để em thưa mẹ, để em bẩm thầy Người có y tâm chước lượng bận này ta trao duyên.
- Bước xuống tàu, mua tô mua tộ Bước lên lề lộ, mua bộ chén chung Chén lớn bịt bạc, chén nhỏ bịt vàng Rượu lưu ly rót để hai hàng Đền ơn cha mẹ dắt nàng ra đi.
- Chàng cưới thiếp bạc nén, vàng thoi, Chàng về lựa họ cho hẳn, cho hòi Đàn ông đội nón Gò Găng quai tả, Đàn bà nón thượng quai liên, Con trai đi hậu vác tiên, Mặc áo màu huyền, bịt khăn nhiễu lượt. Võng chàng đi trước, võng thiếp đi sau. Thiên hạ ngó vô: đám cưới nhà giàu Sui gia cũng xứng, kép đào cũng xinh.
- Sáng ra đi chợ anh mua chục li lớn, chục li nhỏ Chục li sơn đỏ, chục li nhỏ sơn vàng Rượu sâm banh rót để hai hàng Trước đền ơn phụ mẫu, sau rỡ ràng đôi ta.
- Cưới em chín quả cau vàng Cưới em chín chục họ hàng ăn chơi Vòng vàng kéo lấy mười đôi Lụa là chín tấm, tiền rời nghìn quan Gọi là có hỏi có han Mười chum rượu nếp cheo làng là xong.
- Cưới em có cánh con gà Có dăm sợi bún, có vài hạt xôi Cưới em còn nữa, anh ơi! Có một đĩa đậu, hai môi rau cần Có xa dịch lại cho gần Nhà em thách cưới có ngần ấy thôi Hay là nặng lắm anh ơi Để em bớt lại một môi rau cần.
- Diết da da diết quá chừng Em cho anh chúi một cái em đừng kêu đau Đến mùa bẹ ấp cành cau Anh mang con lợn, cơi trầu đền em.
- Một rằng mình quyết lấy ta Ta về bán cửa bán nhà mà đi Ta về bán núi Ba Vì Bán chùa Hương Tích, Phật đi làu làu Ta về bán hết ngựa trâu Bán hột thầu dầu, bán trứng gà ung Bán ba mươi sáu Thổ công Bán ông Hành khiển, vợ chồng Táo quân Bán từ giờ Ngọ giờ Dần Giờ Tí giờ Sửu giờ Thân giờ Mùi Ta về bán cả que cời Bán tro đun bếp bán trăm khêu đèn Ta về bán trống bán kèn Có gì bán hết, lấy tiền cưới em.
- Bước xuống ruộng sâu mảng sầu con bìm bịp Nước lớn rồi đâu còn kịp kiếm ăn Dẫu thương anh, em vẫn giữ đạo hằng Anh về cậy mai tới nói, phụ mẫu bằng em mới ưng.
- Ai bưng trầu rượu tới đó Chịu khó bưng về Em thương anh thảm thiết trăm bề Heo vay cau tạm áo mượn võng thuê Thầy mẹ em nay nhún mai trề Dạ không dám dạ, em không dám chê anh nghèo.
- Trèo lên cây gạo cao cao Lệ cheo làng Nhót độ bao nhiêu tiền? Cheo thời có bảy quan hai Lệ làng khảo rể trăm hai mươi vồ Thôi thôi tôi giã ơn cô Tiền cheo cũng nặng, trăm vồ cũng đau.
- Gió đưa cành trúc la đà Gió đưa anh Bảy về nhà chị Ba Anh Bảy đi cưới chị Ba Vừa trầu vừa rượu hết ba mươi tiền Nào phần mua chả mua nem Mua cặp lồng đèn cho họ ngồi mâm Ông cai, bà ký ngồi trên Cha mẹ ngồi giữa, hai bên họ hàng.
- Chàng cưới thiếp bạc nén, vàng thoi Chàng về lựa họ cho hẳn cho hòi Đàn ông đội nón Gò Găng quai tả Đàn bà nón thượng quai liền Con trai đi hậu vác tiền Mặc áo màu huyền, bịt khăn nhiễu lượt Võng chàng đi trước, võng thiếp theo sau Thiên hạ ngó vô: Đám cưới nhà giàu! Sui gia cũng xứng, kép đào cũng xinh.
- Trèo lên cây gạo con con Muốn lấy vợ giòn phải nặng tiền cheo Muốn lấy vợ giòn phải nặng tiền cheo Nặng là bao nhiêu? Ba mươi quan quý. Mẹ anh có ý mới lấy được nàng Mai mẹ anh sang, mẹ nàng thách cưới Bạc thì trăm rưỡi, tiền chín mươi chum Lụa thì chín tấm cho dày Trâu bò chín chục đuổi ngay vào làng. Anh sắm được anh mới hỏi nàng Nếu không sắm đủ chớ vào làng làm chi!
- Ai về đừng bảo cầm khăn Có một đồng bạc để dành cưới em Ba hào thời để mua tem Mời hết thiên hạ anh em xa gần Cưới em ăn uống linh đình Sơn Tây, Hà Nội đồn mình lấy ta Một hào anh mua con gà Hào hai đi chợ, hào ba đi tàu Năm xu mua gói thuốc lào Hào tư mua gói chè tàu uống chơi Một hào đong gạo thổi xôi Năm xu mua thịt, còn thời rau sưa Anh ngồi anh tính cũng vừa Cưới em đồng bạc còn thừa một xu.
- Anh là con trai nhà nghèo Nàng mà thách thế anh liều anh lo Cưới em anh nghĩ cũng lo Con lợn chẳng có, con bò thì không Tiền gạo chẳng có một đồng Thiên hạ hàng xứ cũng không đỡ đần Sớm mai sang hiệu cầm khăn Cầm được đồng bạc để dành cưới em Ba hào anh để mua tem Gửi thư mời khắp anh em xa gần Trăm năm kết ngãi Châu Trần Nhớ ngày nên lứa giao loan với mình Họ hàng ăn uống linh đình Cả tỉnh Hà Nội đồn mình lấy ta Hào tư anh để mua gà Sáu xu mua rượu, hào ba đi tàu Bẩy xu mua lấy trăm cau Một hào mua gói chè tầu uống chơi Một hào cả đỗ lẫn xôi Một hào gạo tẻ với nồi rau dưa Anh ngồi anh tính cũng vừa Cưới em đồng bạc chẳng thừa một xu.
- Một mừng Tần Tấn gặp nhau, Hai mừng ngỏ ý Trần Châu một nhà Ba mừng vui vẻ giao hòa Bốn mừng đây đó trước xa sau gần Năm mừng đi lại ân cần Sáu mừng không để đêm xuân mơ màng Bảy mừng nên đạo cương thường Tám mừng giải tỏ lời nguyền thề chung Chín mừng tiếp khách non bồng, Mười mừng kết nghĩa loan phòng từ đây.
- Em là con gái nhà quê Ham bên tài sắc nhiều bề ái ân Chẳng ham tham phú phụ bần Duyên rằng duyên phải nợ nần nhau đây Chàng có sang, chàng phải chọn ngày Mối manh cho rõ xe dây xích thằng Cầm cân chàng nhấc cho bằng Một bên cối đá một đằng tiền cheo Hỏi chàng rằng có hay nghèo Lệ làng phải sửa bấy nhiêu mới từng Chín con gà luộc cho tươm Chín mâm xôi xới chàng đơm cho đầy Cau non chín thúng rõ đầy Rượu chín trăm hũ chàng rày đưa sang Trước là theo tục lệ làng Nhà em chật hẹp xin chàng chớ lo Xin chàng lấy chín con bò Chín gánh gạo nếp, chín vò rượu tăm Gạo tẻ chàng sửa chín trăm Chàng trông cho rõ kẻo lầm chàng ơi Xin chàng lấy chín mâm xôi Chín con gà luộc lễ nơi ông bà Trước là lễ tổ tiên nhà Sau là bạn hữu người ta trông vào Xin chàng chín tấm gấm đào Để may chăn áo, còn bao may mùng Xin chàng chín chén vàng hồng Để thiếp kéo nhẫn, kéo vòng đeo tai Còn thừa thiếp chẳng cho ai Để làm vốn liếng một mai đưa về Xin chàng lấy chín cành huê Cành bạc lá bạc nở ra huê vàng Rễ nó ăn xuống dọc ngang Nụ nó bằng vàng, quả nó đồng đen Chín cây chín ả nàng tiên Đánh đu cành bạc giữ gìn cành hoa Trước là phong cảnh nhà ta Sau để trong nhà cho dễ làm ăn Nhà thiếp thực là khó khăn Tiền nong chẳng có nhất văn một đồng Xin chàng chín chiếc thuyền rồng Chiếc thì đón rể chiếc hòng đưa dâu Xin chàng lấy chín con trâu Chín mươi mẫu ruộng thì dâu mới về.
Những câu ca dao, tục ngữ đám cưới và tình yêu đôi lứa
Các câu ca dao, tục ngữ về cưới hỏi trong dân gian đề cập đến rất nhiều vấn đề. Bên cạnh phong tục thì chúng còn mang đến cho chúng ta những thông điệp sâu sắc về tình yêu đôi lứa, về duyên phận, về những câu chuyện xoay quanh việc trọng đại của đời người.
Tất cả đều được thể hiện thông qua bức tranh tâm tư, tình cảm vô cùng chân thực, sống động nhưng cũng rất đỗi bình dị, gần gũi của người xưa.
- Ngó lên mây bạc trời hồng Thương em, hỏi thiệt có chồng hay chưa?
- Ăn bận anh dài vắn cho xong Kiệm cần dư dả để phòng cưới em.
- Ơi em nho nhỏ, cắt cỏ giữ trâu, Bước qua năm nữa, anh bưng trầu cưới em.
- Tuy anh nghèo nhưng dòng họ anh đông Người giúp một đồng, cũng đủ cưới em.
- Mạ non mà cấy đất biền Mưa hòa, gió thuận, có tiền cưới em.
- Chuồn chuồn đậu ngọn dưa leo Trông trời mau sáng mần heo cưới nàng.
- Vắn tay với chẳng tới kèo Cha mẹ anh nghèo cưới chẳng đặng em.
- Ai ơi hưởng lấy kẻo chầy Xem hoa chớm nở, chờ ngày vu quy.
- Trời mưa thấm ướt lá bầu Mấy ai lấy được cô dâu hiền lành.
- Một năm là mấy mùa xuân Gái kia hồ dễ mấy lần đưa dâu.
- Tiếc công anh làm rể vun rơm Cha mẹ không gả, ăn bụng cơm rồi về.
- Uổng tiền mua giống mía sâu Để dành đi cưới con dâu mà nhờ.
- Đừng ham nhà ngói cao nền Lăn thân vô đó biết bền hay không?
- Trăng rằm, mười sáu trăng treo Vợ cưới chưa chắc, vợ theo chắc gì.
- Ai về nhắn với ông câu, Cá ăn thời giật, để lâu mất mồi.
- Họ giàu họ nghinh hôn giá thú Hai đứa mình nghèo dụ dỗ nhau đi.
- Tai nghe chạo rạo xóm Bầu Nói anh hỏi vợ nhà giàu con ai?
- Ba phen trầu hổi cả ba Phen này hổi nữa thiệt là số anh.
- Mạ non bắt nhẻ cấy biền Thương em đứt ruột, chạy tiền không ra.
- Thò tay ngắt ngọn dưa leo Để anh lo cưới, đững theo nẫu cười.
- Ai ăn cau cưới thì đền Tuổi em còn bé chưa nên lấy chồng.
- Anh về bán bộ trã rang Bán đôi đũa bếp, cưới nàng có dư.
- Ai bưng bầu rượu tới đó thì chịu khó bưng về, Kẻo em đây đang còn theo chân thầy mẹ cho trọn bề hiếu trung.
- Trăng rằm mười sáu trăng treo Anh về sửa soạn mua heo nạp tài.
- Bậu đừng đàn đúm mà hư Anh về thưa lấy mẫu từ cưới em.
- Ai cười, mặc kệ ai cười, Ðôi ta chung vốn kiếm lời nuôi nhau.
- Tay bưng quả bột huỳnh tinh Phải duyên em bán, phải tình anh mua.
- Tham nơi rậm lá nhiều cành Tham nơi lắm chị lắm anh đặng nhờ.
- Trèo lên chót vót cây bần Vái anh đi cưới vợ sóng thần nhận ghe.
- Dọn đất kỹ càng, anh trồng hàng vạn thọ Anh cưới vợ vườn về đọ với em.

- Em đành phụ mẫu không đành Hai đứa mình trải chiếu ngoài thành lạy vô.
- Hai đưa mình đành, phụ mẫu cũng đành Đấng làm cha mẹ đâu nỡ dứt duyên lành của con.
- Ước gì em chửa có chồng Anh thưa cha với mẹ mang rượu nồng đón em.
- Cắn ngón tay trỏ lấy máu đề thơ Gởi thơ lên kêu anh kiếm vợ đừng chờ Em đây còn nhỏ tuổi để cha mẹ nhờ đôi năm.
- Thùng thùng cắc cắc Chim đậu không bắt, để bắt chim bay Cưới em chẳng đặng, anh thương hoài ngàn năm.
- Nay em còn cha còn mẹ, còn cô còn bác, Nên em không dám tự tung tự tác một mình. Anh có thương em, cậy mai dong đến nói, Cha mẹ đành em cũng sẽ ưng.
- Chuồn chuồn bay thấp Nước ngập ruộng vườn Nghe lời em nói càng thương Anh về mua đất lập vườn cưới em.
- Trăng rằm mười sáu trăng thanh Thiên hạ ngủ hết còn anh với nàng Kề vai hỏi thử bạn vàng Cha mẹ không gả, còn nàng tính sao?
- Bước lên cầu, cầu oằn cầu oại Bước xuống tàu, tàu chạy, tàu nghiêng Em ơi ở lại đừng phiền Anh đi làm mướn kiếm tiền cưới em.
- Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy Hòn đá bạc đầu vì bởi sương sa Em thương anh không dám nói ra Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời Anh với em cũng muốn kết đôi Sợ vầng mây bạc trên trời mau tan.
- Tay anh cầm chai rượu buồng cau Đi ngả đàng sau, thầy mẹ chê khó Đi đàng cửa ngõ, chú bác chê nghèo Nhằm chừng duyên nợ cheo leo Sóng to thuyền nặng không biết chống chèo có qua không.
- Anh về thu xếp cửa nhà Lòng em đã định ắt là phải nên Chớ nghe thầy mẹ ép duyên Cứ nhời bà Nguyệt mà nguyền tình chung Dù ai rẽ rối tơ hồng Thì anh cứ dốc một lòng đợi em.
- Trầu têm một lá Trình má biết cho Một hai trót đã hẹn hò Trẻ thơ trót dại đã theo đò quá giang May ra chung quán chung làng Thì câu tình nghĩa đá vàng cũng chung.
- Quan trên tống trát về làng Cấm gái hai chồng chớ nào có cấm trai hai vợ Cưới em về đặng phụ trợ gia cư.
- Anh thương em đừng vội nắm tay Anh về cậy mối cậy mai tới nhà Mai đây ta ở cùng ta Thức khuya dậy sớm, cha mẹ già nuôi chung.
- Hồi buổi ban đầu, Em biểu anh têm ba miếng trầu cùng ly rượu lạt, Anh lắc đầu sợ tốn, Giờ em đã có chồng, sao anh biểu trốn theo anh?
- Người ta giàu thì đầu heo, mâm thịt Hai đứa mình nghèo thì cặp vịt, đôi bông Làm cho cha mẹ vui lòng Đèn lên đôi ngọn, bá tòng xứng đôi.
- Vườn em đã có hàng cau Nhà anh có chiếc cơi thau đựng đầy Anh về thưa với mẹ thầy, Anh sang làm rể Tết này là xong.
- Liều mình lội xuống ao sâu Đặng đo miệng cá, uốn câu cho vừa Gá duyên đừng kén, đừng lừa Cụm mây kia đen đặc Ngọn gió lùa cũng tan.
- Ba má em không tham nơi nồi đồng thịt xắt Mà chịu nơi cơm hẩm, nồi đất, muối rang Một mai có thất cơ lỡ vận, thì thế gian khỏi chê cười.
- Tay anh cầm ngòi viết ngọc Đầu anh đội lá đơn vàng Ba năm anh chẳng nói được nàng Rồi đây anh kiện tới ông Ngọc Hoàng cho coi!
- Tai nghe nẫu đã sang nhà Chờ ngày đi hỏi vậy, mà có không Kẻ đồn có, người lại nói không Có không nói thiệt, để anh trông mất lòng.
- Anh đi ba bước lại dừng Quế đây không ngậm, ngậm gừng chi cay Em có chồng sao em chẳng cho hay Để anh mòn mỏi, tháng ngày đợi mong.
- Em về thưa với mẹ cha Mua gỗ sông Bứa làm nhà sông Thao Nước sông Thao biết bao giờ cạn Núi Ba Vì biết vạn nào cây Em hiền lấy được anh đây.
- Nàng về giã gạo ba trăng Để anh gánh nước Cao Bằng về ngâm Nước Cao Bằng ngâm thì trắng gạo Anh biết em liệu có được chăng Trần trần như Cuội cung trăng Biết rằng cha mẹ có bằng lòng không? Để anh chờ đợi luống công Trước sau anh vẫn một lòng yêu em.
- Anh mong tát biển cấy kê Tát sông Bồ Ðề nhổ mạ cấy chơi Bẻ que đo Trời Đan lồng nhốt kiến Thầy mẹ thương đến Bắt voi coi giò Thầy mẹ gả cho Rước voi làm lễ Anh đi làm rể Che hai lọng vàng Nhà anh thì ở giữa làng Lấy vàng làm cột Dát bạc làm tranh Cưa gỗ lim làm thành Chẻ ngà voi làm lạt Anh đặt chuyện hát Nói láp em nghe, Nhà anh cột nứa, kèo tre…
- Trăm năm hội ngộ tình cờ Đàn cầm anh gảy câu thơ anh đề Muốn cho thuận nẻo đi về Anh sang làm rể em về làm dâu Số giàu lấy khó cũng giàu Số nghèo chín đụn mười trâu cũng nghèo Phải duyên phải kiếp thì theo Khuyên em chớ nghĩ giàu nghèo làm chi Em ơi chữ vị là gì Chữ dục là muốn, chữ tùy là theo.
- Trai tân vợ con chưa có Gái thanh nhàn chờ đợi lấy nhau Đôi ta cầm đôi dao cau Chỉ trời vạch đất lấy nhau phen này Chẳng tin đi hỏi ông thầy Chàng thì tuổi ngọ, em nay tuổi mùi Em thì mười tám đôi mươi Chàng nay hăm mốt, tốt đôi chăng là Chàng về hỏi mẹ cùng cha Có cho anh lấy vợ xa hay đừng Tay em cầm gói muối gừng Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau.
- Làng Láng có nghề trồng rau Nhà anh có cả sân sau, ngõ ngoài Em ơi ngày một, ngày hai Mẹ anh đã tính mang vài buồng cau Trầu tươi, lá đẹp, đủ đầu Sắm sanh đủ lễ qua cầu đón em.
- Bụi tre lúp xúp, bụi trảy lùm xùm Anh mà có vợ em dùm đôi bông Bao giời đến lượt em lấy chồng Anh đem trả vốn anh không lấy lời.
- Ruộng gò dài lối đau lưng Không ai rước mối tôi gọi xưng bằng chồng - Ngửa tay, khuyên hết nậu đồng Xăn quần rước mối, tui làm chồng được chưa?
- Trên trời có đám mây xanh Ở giữa mây trắng chung quanh mây vàng Ước gì anh lấy được nàng Hà Nội Nam Định dọn đàng đưa dâu Tỉnh Thanh cung đốn trầu cau Nghệ An thời phải thui trâu mổ bò Hưng Yên quạt nước hỏa lò Thái Bình thời phải giã giò gói nem Ninh Bình trải chiếu bưng mâm Hải Dương vót đũa phủ Đông đúc nồi Sơn Tây gánh đá nung vôi Bắc Cạn thời phải thổi xôi nấu chè Gia Định hầu điếu hầu xe Phủ Đình thời phải chém tre bắc cầu Anh mời mười tám nước chư hầu Nước Tây nước Tàu anh gửi tận nơi Anh mời hai họ nhà trời Ông Sấm ông Sét đứng đầu Thiên Lôi.
- Ước gì anh lấy được nàng Để anh thu xếp họ hàng đón dâu Ông sấm ông sét đi đầu Thiên Lôi, La Sát đứng hầu hai bên Cầu vồng, mống cái bày lên Hai họ ăn uống, có tiên ngồi kề Trăng vàng sao bạc bốn bề Kỳ lân, sư tử đưa về tận nơi Sắm xe sắm ngựa nàng chơi Ngựa thời bằng gió, xe thời bằng mây Nàng thời má đỏ hây hây Ước gì anh được đón ngay nàng về.
Ca dao, tục ngữ về đám cưới hài hước, trào phúng
Những câu ca dao, tục ngữ về đám cưới dưới đây mượn giọng điệu hài hước, trào phúng để châm biếm, phơi bày hiện thực đồng thời gửi gắm cho con người nhiều bài học giáo trị. Muốn hiểu hơn về các phong tục cưới hỏi xưa cũng như cảm nhận được tinh thần lạc quan của người xưa trong cuộc sống thì bạn nhất định đừng bỏ qua.
- Lêu lêu mắc cỡ lêu lêu Hồi nói không gả, nay kêu không thèm.
- Vái trời cưới được cô Năm Làm chay bảy ngọ, mười lăm ông thầy.
- Không cau ăn vỏ cò ke Chồng chưa đi nói chạy khoe khắp làng.
- Cây tre lóng cụt lóng dài Anh lấy em vì bởi ông mai lắm lời.
- Lấy anh, anh sắm sửa cho: Cái bị, cái bát, cái quạt mo đuổi ruồi.
- Thình thình trống đập thình thình Ông chánh, ông phó ra đình thu cheo.
- Người ta bắt chạch đằng đầu Mẹ em tham giàu, bắt chạch đằng đuôi.
- Gạo ngon nấu cháo chưa nhừ Mặt em có thẹo, anh trừ đôi bông.
- Bần gie, bần liệt, đóm đậu ngọn bần Anh đi cưới vợ em vái cho sóng thần nhận ghe.
- Câu tôm không đủ kho khô Tiền đâu mà lấy mấy cô răng vàng.
- Cầm chài mà vãi vô nia Cưới con bá hộ đặng chia gia tài.
- Ai đến cưới, một trăm mới cho vào Chín chục, đứng hàng rào ngó vô.
- Cóc hủi núp bụi tre còi Tui không dạm nó, nó đòi lấy tui.
- Còn duyên, anh cưới ba heo Hết duyên, anh cưới con mèo cụt đuôi.
- Cu cu mà đậu nóc chùa Cho anh cưới chịu đến mùa trả khoai.
- Cô dâu hư đã quá chừng, Thưa thớt trăm chuyện, áo quần chẳng nên.
- Ba nơi đi nói chẳng màng Chờ nơi chết vợ sẵn sàng nhảy vô.
- Chưa lấy được nường thì trải bàn tay nường ngồi Lấy được nường rồi, manh chiếu cũng chẳng được ngồi, nữa là bàn tay.
- Tưởng giếng sâu qua nối sợi dây cụt Ai dè giếng cạn nó hụt cái sợi dây Qua tới đây mà không cưới được cô Hai mầy Qua chèo ghe ra biển… đợi nước đầy qua chèo vô.
- Duyên em đáng giá ngàn vàng Anh về bán cả họ hàng cưới em - Anh về bán cái hột xoàn Bán thêm cây vàng dư sức cưới em.
- Trời mưa cho ướt lá răm Trai tơ đòi vợ khóc thầm cả đêm Khóc rồi bị mẹ đánh thêm “Vợ đâu mà cưới nửa đêm cho mày?”
- Cưới em ba họ nhà Trời Đi xuống hạ giới cùng người rước dâu Ngọc Hoàng cũng phải xuống chầu Thiên Lôi, Thủy Tế đứng hầu đôi bên Cầu vòng, mống cụt kéo lên Xe mây ngũ sắc đưa viền tận nơi.
- Thiên minh minh, địa minh minh Có con không gả cho mình Mai sau trồng bí mình rình dứt dây...
- Cưới em có một tiền hai Có dăm sợi bún, có vài hạt xôi Họ hàng ăn uống xong rồi Tôi xin cái chảo, tôi lôi nó về.
- Anh về bán đất cây đa Bán cặp trâu già mới cưới đặng em - Anh về bán một bầy gà Anh qua anh cưới hết cả bà lẫn con.

- Ai bì anh có tiền bồ, Anh đi anh lấy sáu cô một lần. Cô Hai buôn tảo bán tần, Cô Ba đòi nợ chỗ gần chỗ xa, Cô Tư dọn dẹp trong nhà, Cô Năm sắc thuốc, mẹ già cô trông. Cô Sáu trải chiếu giăng mùng, Một mình cô Bảy nằm chung với chồng.
- Mình rằng mình quyết lấy ta Ðể ta hẹn cưới hăm ba tháng này Hăm ba nay đã đến ngày Ta hẹn mình rày cho đến tháng giêng Tháng giêng năm mới chưa nên Ta hẹn mình liền cho đến tháng hai Tháng hai có đỗ có khoai Ta lại vật nài cho đến tháng tư Tháng tư ngày chẵn tháng dư Ta lại chần chừ cho đến tháng năm Tháng năm là tháng trâu đầm Ta hẹn mình rằng tháng sáu mình lên Tháng sáu lo chửa kịp tiền Bước sang tháng bảy lại liền mưa ngâu Tháng bảy là tháng mưa ngâu Bước sang tháng tám lại đầu trăng thu Tháng tám là tháng trăng thu Bước sang tháng chín mù mù mưa rươi Tháng chín là tháng mưa rươi Bước sang tháng mười đã đãi mưa đông Quanh đi quẩn lại em đã có chồng Như chim trong lồng, như cá cắn câu.
- Ông Trăng mà lấy bà Trời Tháng năm đi cưới, tháng mười nộp cheo Sỏ lợn lớn hơn sỏ mèo Làng ăn chẳng hết đem treo cột đình Ông xã đánh trống thình thình Quan viên mũ áo ra đình ăn cheo.
- Thầy mẹ gả em cho anh Không đòi bạc cũng chẳng đòi vàng Đòi con cua tám gọng hai càng cân nhau!
- Anh đi năm bảy dặm truông Anh cưới cô vợ như khuôn bánh xèo Anh đi năm bảy dặm đèo Anh cưới cô vợ như mèo mắc mưa Vợ anh, em thấy đã thèm Như con còng gió bèm hèm cửa hang.
- Lấy bà thời phải nuôi bà Không thời bà bán cột nhà bà ăn Lấy ông thời phải nuôi ông Không thời ông bới tổ tông nhà mày!
- Cọp mà vật mấy ông thầy địa, Voi mà giày mấy lão coi ngày Trớ trêu họ khéo đặt bày, Đôi ta thương nhau thiệt Có lý nào trời không định đôi?
- Em về thưa với mẹ cha Anh chẳng có lợn, có gà đi cheo Anh có cái cối giã bèo Anh xin bán để nộp cheo cho làng Bao giờ anh cưới được nàng Vợ chồng ta dựng tòa ngang dãy dài Tòa này hương lí đánh bài Nhà trong thờ tổ, sân ngoài mổ trâu Một bên thì hát ả đầu Một bên hai họ têm trầu bổ cau Làng trên xóm dưới đồn nhau Đám cheo nhà ấy, đứng đầu tổng ta Nghĩ gần rồi lại nghĩ xa Mai ngày cheo nộp, hết chín vạn ba cái cối giã bèo.
- - Trứng vịt đổ lộn trứng gà Thấy em má đỏ anh đà muốn hun - Muốn hun về nói với mẹ cha Tiền cheo heo cưới, tới nhà em hun - Muốn hun má bậu mà chơi Tiền cheo heo cưới đã thành đôi vợ chồng - Má đâu có má hun chơi Anh ra ngoài đồi bắt chó mà hun - Muốn hun má bậu mà chơi Hun chi má chó lạ hơn nó ngầu.
- Lính anh là lính Đàng Trong Anh dốc một lòng đi hỏi nàng kia Tháng giêng anh mắc đi thề Tháng hai đi dạo, trở về làm sao? Tháng ba anh mắc khảo đao Tháng tư tập súng, khi nao cho rồi Tháng năm anh mắc kiệu voi Tháng sáu anh mắc dọn chòi cầu Đông Tháng bảy anh mắc thuyền rồng Tháng tám anh mắc dọn trong công đường Tháng chín anh mắc tải lương Tháng mười anh mắc dọn đường vua ra Tháng một mắc tuổi đôi ta Tháng chạp mắc tuổi mẹ cha sinh thành Nàng ơi nàng chớ trách anh!
- Gập ghềnh nước chảy qua đèo Bà già tập tễnh mua heo cưới chồng Cưới về chồng bỏ chồng dông Bà già mới tiếc ba mươi đồng mua heo.
- Hôm qua dạo phố cầm khăn Cầm được đồng bạc để dành cưới em Ba hào anh để mua tem Gửi nhà dây thép mời anh em xa gần Họ hàng ăn uống linh đình Ai ai cũng biết là mình lấy ta Hào tư anh để mua gà Sáu xu mua rượu hào ba đi tàu Bảy xu anh để mua cau Một hào mua gói chè tàu uống chơi Một hào cả đỗ lẫn xôi Một hào gạo tẻ với nồi rau dưa Anh ngồi anh nghĩ cũng vừa Cưới em đồng bạc chẳng thừa một xu.
- Cưới nàng anh toan dẫn voi Anh sợ quốc cấm nên voi không bàn Dẫn trâu sợ họ máu hàn Dẫn bò sợ họ nhà nàng co gân Miễn là có thú bốn chân Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng Chàng dẫn thế em lấy làm sang Nỡ nào em lại phá ngang như là… Người ta thách lợn thách gà Nhà em thách cưới một nhà khoai lang Củ to thì để mời làng Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi! Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà Bao nhiêu củ rím, củ hà Để cho con lợn, con gà nó ăn…
- Em là con gái nhà giàu, Mẹ cha thách cưới ra màu xinh sao. Cưới em trăm tấm lụa đào, Một trăm hòn ngọc, hai mươi tám ông sao trên trời. Tráp tròn dẫn đủ trăm đôi, Ống thuốc bằng bạc, ống vôi bằng vàng. Sắm xe tứ mã đem sang, Để quan viên họ nhà nàng đưa dâu. Ba trăm nón Nghệ đội đầu, Mỗi người một cái quạt Tàu thật xinh. Anh về sắm nhiễu Nghi Đình, May chăn cho rộng, ta mình đắp chung. Cưới em chín chĩnh mật ong, Mười cót xôi trắng, mười nong xôi vò. Cưới em tám vạn trâu bò, Bảy vạn dê lợn, chín vò rượu tăm. Lá đa mặt nguyệt hôm rằm, Răng nanh thằng Cuội, râu cằm Thiên Lôi. Gan ruồi mỡ muỗi cho tươi, Xin chàng chín chục con dơi góa chồng. Thách thế mới thoả tấm lòng, Chàng mà lo được, thiếp thời theo chân.
Ca dao, tục ngữ về cưới hỏi với nhiều cung bậc cảm xúc
Không chỉ đề cập đến cảm xúc tích cực hay các câu chuyện đẹp đẽ về tình yêu, ca dao, tục ngữ về đám cưới còn là nơi gửi gắm tâm tư của người xưa về những mối duyên lỡ, về sự chia ly. Đôi khi, chúng là lời than thân trách phận, đôi khi chúng lại thay con người thể hiện tinh thần phản kháng, đấu tranh vì hạnh phúc cá nhân.
- Ớt non mà trổ hoa cà Lấy em không đặng ở già vậy thôi.
- Tay chùi nước mắt ướt nhem Tại anh chậm bước nên em lấy chồng.
- Đêm khuya vạch vách trao thơ Xin anh cưới vợ đừng chờ uổng công!
- Đôi ta tuổi lứa đang vừa Trách cho cha mẹ kén lừa nơi mô.
- Gái xóm trên có chồng xóm dưới Bỏ anh trai láng giềng tát nước đồng sâu Đồng sâu tát nước thì lâu Để nhìn đám cưới rước dâu đi về.
- Đờn độc huyền nhỏ tiếng kêu thanh, Anh bỏ em cưới vợ sao đành, Em kêu trời một tiếng, chim trên cành nó cũng phải rơi
- Cây đa trốc gốc, thợ mộc đương cưa Anh với em bề ngang cũng xứng, bề đứng cũng vừa Bởi tại cha với mẹ kén lừa sui gia.
- Áo cưới chưa hết nếp tà, Cô dâu xách nón về nhà cô dâu Phải chăng cau đã chán trầu, Đôi bờ đã gãy nhịp cầu sang sông?
- Áo không khô vì chưng áo ướt Thầy mẹ bên chàng chậm bước Thầy mẹ bên thiếp gả bán thiếp đi Anh lui về hỏi vợ Không có sự chi mà buồn.
- Choàng qua cổ bạn khóc rằng Căn duyên không tính để lầm vòng thương Vợ chồng là đạo tào khương Trách bà Nguyệt Lão vấn vương không thành.
- Thôi thôi, thiếp đã trót nhầm Cơi trầu từ tạ, chàng cầm lấy cho - Thôi thôi, anh cũng xá cho Cơi trầu từ tạ, anh cho cầm về.
- Bước vô nhà thấy hai chai rượu trắng Bước ra ngoài than vắn thở dài Không biết phụ mẫu em mua sắm để xài Hay là ai đến nộp tài cho em?
- - Đêm khuya trăng lặn gà kêu Hai đứa mình xa cách, bỏ cặp gối thêu cho ai nằm? - Cặp gối thêu để lại cho anh nằm Mai sau cưới vợ, anh nghĩ thầm thương em.
- Bởi anh sơ ý buổi đầu Phải chi tới bỏ miếng trầu là xong Bây giờ gá nghĩa vô vòng Như rương khóa chặt, ai hòng mở ra.
- Cô ấy mà lấy anh này Chẳng phải đi cấy đi cày nữa đâu Ngồi trong cửa sổ trên lầu Có hai con bé đứng hầu hai bên.
- Ra đường gặp khách cung mâu, Chẳng dây nào rối bằng dây tơ vò Thầy mẹ người vụng liệu vụng lo, Đôi mươi mười tám chẳng lo lấy chồng, Thầy mẹ người tham việc tiếc công!
- Em đà thưa với mẹ thầy Mua chăn cho rộng ta rày đắp chung Nhược bằng đắt vải hiếm bông Mua đôi chiếu cói đắp chung ấm rồi Ai ngờ vật đổi sao dời Anh chung lưng người khác, em đứng ngồi vẩn vơ.

- - Chờ anh đã mãn tháng tư Anh không bước tới, em ừ nơi xa Mời anh mười sáu qua nhà Ăn trầu uống rượu nơi xa em kết nguyền - Phải chi em nói tận từ Thì anh bước tới tháng tư đã rồi Vì em ăn nói lôi thôi Nơi xa họ bước tới đã rồi còn đâu - Mời anh mười sáu qua nhà? Mất lòng anh chịu, qua nhà thì không Anh nguyện cùng em nước mắt chảy bằng sông Buổi tiền duyên không đặng vợ chồng thì thôi.
- Nghĩ rằng em đã có chồng rồi, Sao em chưa có, đứng ngồi vân vi? - Ôi thầy mẹ ơi, cấm đoán con chi! Mười lăm mười tám, sao chẳng cho đi lấy chồng? Ôi ông trời ơi, ông ở bất công, Người ta có cả, sao tôi không có gì? Một mai quá lứa, nhỡ thì, Tuổi già kéo đến còn gì là xuân! Đêm nằm vuốt bụng khấn thầm, Xin ông thí bỏ một chồng cho xong. Rồi tôi sẽ tạ ơn ông, Con bò to béo, cho xứng với anh chồng béo to!
- Trèo lên cây bưởi hái hoa Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc Em đã có chồng, anh tiếc lắm thay Ba đồng một mớ trầu cay Sao anh không hỏi những ngày còn không? Bây giờ em đã có chồng Như chim vào lồng như cá cắn câu Cá cắn câu biết đâu mà gỡ Chim vào lồng biết thuở nào ra.
- Chém cha tục lệ bất công Lấy vợ, lấy chồng thì ở mẹ cha Người con chẳng dám nói ra Cha mẹ ép gả thật là khổ đau Người giàu thì lại lấy giàu Chúng ta khổ cực có đâu dám vời Nào là lễ lạt khắp nơi Tuần kia, tiết nọ nhờ người nói năng Nào là tiền chục bạc trăm Cỗ bàn ăn uống ì ầm đôi bên Thắp hương mặc cả số tiền Hoặc nhiều hoặc ít phải liền đủ ngay Làm cho người rể đắng cay Nhờ người khất hộ chịu thay mới đành.
- Em là thân phận nữ nhi Thầy mẹ thách cưới làm chi bẽ bàng Tiền thời chín hũ lồng quang Cau non trăm thúng họ hàng ăn chơi Vòng vàng kéo đủ mười đôi Nhẫn ba trăm chiếc, tiền thời mười quan Còn bao của hỏi của han Của mất tiền cưới của mang ta về Cưới ta trăm ngỗng nghìn dê Trăm ngan nghìn phượng ta về làm dâu Cưới ta chín chục con trâu Ba trăm con lợn đưa dâu về nhà Chàng về nhắn nhủ mẹ cha Mua tre tiện đốt làm nhà ở riêng Chàng về nhắn nhủ láng giềng Quét cổng quét ngõ, ra giêng ta về Ta về ta chẳng về không Voi thì đi trước ngựa hồng theo sau Ba bà cầm quạt theo hầu Mười tám người hầu đi đủ thì thôi.
- Nhà anh đã khó lại khăn, Chỉ vài đồng bạc để dành cưới em. Ba hào anh để mua nem, Đãi anh em bạn chị em xa gần. Đồn đây kết nghĩa Châu Trần, Từ Nam chí Bắc đồn mình lấy ta. Ba hào anh để mua gà, Bảy xu mua vỏ, hào ba mua trầu. Năm xu anh để mua cau, Hào rưỡi mua chén chè tàu uống chơi. Một hào đong rượu thổi xôi, Năm xu mua rượu cùng ngồi say sưa. Anh về anh tính cũng vừa, Cưới em đồng bạc còn vừa mười xu. Tiền xe tiền pháo lu bù, Hết chín hào chín một xu hãy còn. Để dành làm vốn cho con, Mua gà bán lải vốn còn một xu.
- Mẹ em muốn ăn cá thu Bắt anh ra biển mịt mù tít tăm. Bắt em thách cưới một trăm Anh đi chín chục mười lăm quan ngoài.
- Anh là con trai học trò Em mà thách cưới thế anh lo thế nào? Em khoe em đẹp như sao Để anh lận đận ra vào đã lâu Mẹ em thách cưới cho nhiều Thử xem anh nghèo có cưới được không? - Nghèo thì bán bể bán sông Anh cũng cố cưới lấy công ra vào Cưới em trăm tám ông sao Trăm tấm lụa đào mươi cót trầu cau Cưới em một trăm con trâu Một nghìn con lợn, bồ câu tám nghìn Cưới em tám vạn quan tiền Để làm tế lễ gia tiên ông bà Cưới em một chĩnh vàng hoa Mười chum vàng cốm bạc là trăm nong Cưới em ba chum mật ong Mười thúng mỡ muỗi ba nong quýt đầy Họ hàng ăn uống no say Mười ngày ròng rã mặc rày xướng ca.
- Em là con gái làng Keo Em ra thách cưới, thách cheo với chàng Xin chàng chín chiếc tàu sang Mỗi tàu hai chiếc xà lan đi kèm Tàu thì gạo trắng, gân bò Tàu thì rượu nếp với vò rượu tăm Lá đa hái giữa đêm rằm Răng nanh thằng Cuội, râu cằm Thiên Lôi Gan ruồi, mỡ muỗi cho tươi Lại thêm chín chục con dơi góa chồng.
Kho tàng ca dao, tục ngữ về đám cưới, đám hỏi của ông cha ta không chỉ lưu giữ những nét văn hóa đẹp, những phong tục, nghi lễ cưới hỏi truyền thống của người Việt xưa mà còn chứa đựng vô vàn thông điệp giá trị về tình yêu, hôn nhân, gia đình. Hy vọng, thông qua bài viết của VOH, bạn đã khám phá thêm được nhiều kiến thức cũng như điều mới mẻ, thú vị về một trong những việc trọng đại của đời người.
Đừng quên theo dõi chuyên mục Thường thức để đọc thêm nhiều bài viết hay!