20 bài thơ Nguyễn Quang Thiều hay nhất

Thơ Nguyễn Quang Thiều chủ yếu xoay quanh đề tài nông thôn với những góc nhìn mới lạ. Ngoài truyện ngắn, ông sáng tác không ít tác phẩm thơ xuất sắc, được nhiều người yêu thơ Việt chú ý. Cùng Văn VN điểm qua top 20 bài thơ hay nhất của Nguyễn Quang Thiều.

20 bài thơ Nguyễn Quang Thiều không thể bỏ qua

Cùng điểm qua những bài thơ của Nguyễn Quang Thiều hay và nổi bật nhất trong suốt sự nghiệp sáng tác:

1/ Tiếng vọng

Con chim sẻ nhỏ chết rồi Chết trong đêm cơn bão về gần sáng Đêm ấy tôi nằm trong chăn nghe cánh chim đập cửa Sự ấm áp gối chăn đã giữ chặt tôi Và tôi ngủ ngon lành đến lúc bão vơi. Chiếc tổ cũ trong ống tre đầu nhà chiều gió hú Không còn nghe tiếng cánh chim về Và tiếng hót mỗi sớm mai trong vắt. Nó chết trước cửa nhà tôi lạnh ngắt Một con mèo hàng xóm lại tha đi Nó để lại trong tổ những quả trứng Những con chim non mãi mãi chẳng ra đời.

Đêm đêm tôi vừa chợp mắt Cánh cửa lại rung lên tiếng đập cánh Những quả trứng lại lăn vào giấc ngủ Tiếng lăn như đá lở trên ngàn.

Lời bình:

Tiếng vọng là tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Quang Thiều thể hiện khám phá sự tương phản giữa quá khứ và hiện tại, giữa những tiếng vọng của ký ức và sự thật nghiệt ngã của thực tại. Qua từng câu chữ, Nguyễn Quang Thiều khéo léo gợi lên nỗi buồn sâu lắng về sự biến đổi của thời gian và con người.

2/ Sông Đáy

Sông Đáy chảy vào đời tôi Như mẹ tôi gánh nặng rẽ vào ngõ sau mỗi buổi chiều đi làm về vất vả Tôi dụi mặt vào lưng người đẫm mồ hôi mát một mảnh sông đêm Năm tháng sống xa quê tôi như người bước hụt Cơn mơ vang lên tiếng cá quẫy tuột câu như một tiếng nấc Âm thầm vỡ trong tôi, âm thầm vỡ cuối nguồn Tỏa mát xuống cơn đau tôi là tóc mẹ bến mòn đứng đợi Một cây ngô cuối vụ khô gầy Suốt đời buồn trong tiếng lá reo.

Những chiều xa quê tôi mong dòng sông dâng lên ngang trời cho tôi được nhìn thấy Cho đôi mắt nhớ thương của tôi như hai hốc đất ven bờ, nơi những chú bống đến làm tổ được giàn dụa nước mưa sông.

Sông Đáy ơi! chiều nay tôi trở lại Những cánh buồm cổ tích đã bay xa về một niềm tức tưởi Em đã mang đôi môi màu dâu chín sang đò một ngày sông vắng nước Tôi chi gặp những bẹ ngô trắng trên bãi Tôi nhớ áo em tuột rơi trên bến kín một trăng xưa.

Sông Đáy ơi, sông Đáy ơi…chiều nay tôi trở lại Mẹ tôi đã già như cát bên bờ Ôi mùi cát khô, mùi tóc mẹ tôi Tôi quì xuống vốc cát ấp vào mặt Tôi khóc. Cát từ mặt tôi chảy xuống dòng dòng.

Lời bình:

Nguyễn Quang Thiều vẽ lên hình ảnh con sông quê hương với những dòng chảy bất tận của cuộc đời. Hình ảnh sông Đáy trở thành biểu tượng của nỗi nhớ, của sự gắn bó mãnh liệt với nguồn cội và ký ức về tuổi thơ. Đây là một trong các bài thơ thể hiện rõ phong cách sáng tác của Nguyễn Quang Thiều nhất.

3/ Những người đàn bà gánh nước sông

Những ngón chân xương xẩu, móng dài và đen toẽ ra như móng chân gà mái Đã năm năm, mười lăm năm, ba mươi năm và nửa đời tôi thấy Những người đàn bà xuống gánh nước sông

Những bối tóc vỡ xối xả trên lưng áo mềm và ướt Một bàn tay họ bám vào đầu đòn gánh bé bỏng chơi vơi Bàn tay kia bám vào mây trắng

Sông gục mặt vào bờ đất lần đi Những người đàn ông mang cần câu và cơn mơ biển ra khỏi nhà lặng lẽ Những con cá thiêng quay mặt khóc Những chiếc phao ngô chết nổi Những người đàn ông giận dữ, buồn bã và bỏ đi

Đã năm năm, mười lăm năm, ba mươi lăm và nửa đời tôi thấy Sau những người đàn bà gánh nước sông là lũ trẻ cởi truồng Chạy theo mẹ và lớn lên Con gái lại đặt đòn gánh lên vai và xuống bến Con trai lại vác cần câu và cơn mơ biển ra khỏi nhà lặng lẽ Và cá thiêng lại quay mặt khóc Trước những lưỡi câu ngơ ngác lộ mồi.

Lời bình:

Hình ảnh những người phụ nữ tảo tần bên dòng sông hiện lên đầy cảm động, tượng trưng cho sự hy sinh âm thầm, bền bỉ. Qua bài thơ, tác giả tôn vinh vẻ đẹp của sự chịu đựng và lòng kiên nhẫn trong cuộc sống mưu sinh.

4/ Những ngôi sao

Ta không thể nuôi nhau bằng những ánh sao trời Anh nói vậy xin em đừng khóc Những ngọn tóc em đang đổ xuống ngực anh Như những rễ cây bò buồn trong sỏi đá

Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu rồi ta chẳng còn biết nữa Ta ôm nhau ngồi thở trước sao trời Những ngôi sao tuyệt vời nhưng anh không tới được Chẳng bao giờ anh hái được cho em

Anh đã gọi em về, không nỡ để em đi Em non bấy đau trong từng sợ hãi Em tựa vào anh, anh tựa vào cay đắng Trái đất tựa vào những tinh tú thẳm xa

Đêm hoang sơ chỉ có đôi ta Không cơm áo cửa nhà ngồi ôm nhau run rẩy Ta sẽ bắt đầu điều gì khi bình minh thức dậy Đi về phía biển khơi hay trở lại rừng

Trái đất đang ở đâu đêm nay một triệu năm về trước Hay của triệu năm sau gió bụi, mây vàng Và ta nữa khổ đau cùng hạnh phúc Ta là hai kẻ cuối cùng hay hai kẻ đầu tiên

Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu rồi ta chẳng còn biết nữa Ta như hai đứa trẻ non mềm vừa mới sinh ra Với hơi thở của người vừa ốm dậy Ta ôm nhau ngước mắt gọi sao trời.

Lời bình:

Trong bài thơ này, Nguyễn Quang Thiều dùng hình ảnh những ngôi sao lấp lánh để nói về những hy vọng, ước mơ lặng lẽ nhưng mãnh liệt trong lòng người. Ánh sáng của những ngôi sao tượng trưng cho niềm tin và khát vọng vượt qua thử thách.

Nếu bạn còn thắc mắc Nguyễn Quang Thiều là tác giả của bài thơ nào thì Những ngôi sao là câu trả lời số 1.

5/ Thư gửi mẹ

Thưa mẹ! Con về với mẹ đây Những ngọn gió thổi qua vườn cuối hạ Lá xôn xao những cánh thư thầm

Chiến tranh đã tắt cuối con đường Cau vẫn rụng vào những chiều thương nhớ Bầy sẻ nâu đã bao mùa sinh nở Con đã về, mẹ có thấy con không

Cỏ đã lên mầm trên những hố bom Ôi Tổ quốc lại một lần đứng dậy Gió thổi suốt bốn nghìn năm và mẹ Nước mắt đầy trên những vết nhăn

Con đã về với mẹ, chiều nay Mà mẹ không nhìn thấy Con mèo thay con thức cùng với mẹ Lặng im theo bóng mẹ lưng còng

Chiến tranh qua rồi và mãi mãi con tin Con ngủ quên dưới cánh rừng lá bạc Khi gió thổi là con tỉnh giấc Theo đường gió con về ngắm mẹ sau lưng

Viên bi tròn vẫn lăn mãi qua sân Cần câu cũ buông vào từng kỷ niệm Cánh diều giấy trẻ con làng lại thả Tiếng sáo trăng tìm đến ngõ nhà mình

Con đã về rón rén bước chân Như thủa nhỏ để oà trong nức nở Con đã về mẹ bớt ho mẹ nhé Bông hoa đèn lại nở sáng trong đêm

Có tiếng gà gọi mẹ góc vườn xa Con vẫn thế hò reo chùm khế ngọt Cau lại trổ mẹ ơi cau sẽ bổ Trong cơn mê tiếng trẻ nói vang nhà

Chiến tranh qua rồi và mãi mãi con tin Con không chết, con chỉ không lớn nữa Và con sống suốt đời mười tám tuổi Như buổi chiều chào mẹ con đi

Con đã vào đến bếp nhà ta Ngồi bên mẹ xoè tay hơ trước lửa Niêu tép mẹ kho suốt đời không thể nguội Cơm đang cười mẹ có thấy con không

Đũa vẫn so thừa cả những bữa cơm đông Cánh cửa cũ chần chừ đêm gió lạ Mẹ ơi mẹ, mẹ đừng ngồi khuya quá Mẹ đừng ngồi vấn tóc mãi trong đêm

Những quả khế vàng rụng kín cả mùa thu Mẹ thêu áo buổi chiều ra quét ngõ Chim khách kêu rung từng chân tóc mẹ Con đã về mẹ có bớt ho đêm

Con đã về trong tiếng sấm tháng Tư Hoa gạo đỏ con cười trong tiếng gió Con đã về trong mùa gặt hái Cơm mới thơm như con đứng cười thầm

Con đã về lửa tí tách trong rơm Soi mặt mẹ tự hào và thương nhớ Con đã về khi làng vui đón Tết Hoa đào xoè những chúm môi thơm

Chiến tranh qua rồi và mãi mãi mẹ ơi Đồng đội con trở về với thư con viết dở Ôi lá thư chỉ một câu gọi mẹ Là lá thư dài nhất ở trên đời

Lời bình:

Là một bức thư đầy cảm xúc, bài thơ là lời tri ân, lời nhắn nhủ của người con dành cho mẹ. Qua từng dòng thơ, người đọc cảm nhận được sự yêu thương, lòng kính trọng và nỗi niềm khắc khoải của người con khi nghĩ về người mẹ tần tảo, hi sinh cả cuộc đời.

6/ Đố ai tìm thấy tôi ở đây

Chiếc xe màu xanh sau mưa Đến trước ngày tôi sinh

Cậu bé chạy trong ban mai Xuyên qua dòng thác ánh sáng Kiêu hãnh và đẹp hơn sự nẩy mầm Chưa đến giờ bị phủ ngập bóng tối

Chiếc xe, đóa hoa biếc Cậu bé không nhận ra Những bông cát đằng trôi trong buổi trưa Theo một hơi thở dịu dàng nhất thế gian Và đôi mắt đẹp hơn hồ nước trên núi cao

Sao không lại gần nữa. Gần nữa. Và gần nữa Vừa chạy tìm chỗ nấp Vừa cố ý nói: “đố ai tìm thấy tôi ở đây”

Cô bé Hạnh Nguyên mỉm cười Ngắm người đàn bà và người đàn ông Sẽ sinh ra cô Đang chạy trốn Vừa chạy vừa ngoái lại nói: “đố ai tìm thấy tôi ở đây”

Lời bình:

Trong các bài thơ của Nguyễn Quang Thiều Đố ai tìm thấy tôi ở đây mang âm hưởng của sự lạc lõng và cô đơn giữa cuộc đời. Tác giả gợi lên hình ảnh một con người đang tìm kiếm chính mình trong sự hỗn loạn của thế giới xung quanh. Đây là cuộc hành trình nội tâm đầy day dứt nhưng cũng mang ý nghĩa sâu sắc về sự tự nhận thức.

7/ Âm nhạc

Những chiếc kèn bụi bặm và méo mó là của con Những chiếc trống da mặt đã bơ phờ là của con Những chiếc nhị còng lưng từ năm một tuổi là của con Tất cả dâng lên thẳm xa, mê đắm Mẹ ơi, con nhìn thấy bà nội con sau khói mỉm cười

Cỗ xe tang trôi mãi vào cơn mê Những con rồng gỗ vảy vàng bay lên trong tiếng kèn, tiếng trống Con nhón gót, cỏ may biền biệt trắng Có ai khẽ khàng bế mãi con lên

Con muốn lẩn vào khăn áo đám ma quê Con muốn đắp lên cơn ho của con tàn hương thơm và ấm Con nhìn thấy bà nội mặc áo tơ tằm ngồi giữa ngàn ngọn nến Bà rót một bình nước mưa trong để đợi con về

Chiếc xe tang rực rỡ - cái đồ chơi của con Con đang mê mải chơi, mẹ có nghe thấy không, con đang cười khúc khích Nỗi cô đơn và con là hai đứa trẻ chán mọi trò dụ dỗ Chúng đuổi nhau dưới vòm cong của cỗ xe tang Chúng con bay theo những lá cờ đuôi nheo và những lá phướn Về gò đất cuối làng ta trong tiếng hát cầu hôn Nơi con sẽ mặc áo lụa vàng ngủ trên một lá trầu cay thơm ngát Nhưng nơi ấy chẳng bao giờ mẹ rửa mặt được cho con

Con yêu những chiếc kèn, những chiếc trống và những chiếc nhị kia thổn thức Tất cả cũng yêu con buồn bã, lo âu Giai điệu cuối cùng của tình yêu này ngân lên và khẽ khàng đặt con vào mặt đất Rồi dắt con theo con đường hoa cỏ may nở trắng Trở về nhà mẹ rửa mặt cho con

Lời bình:

Âm nhạc trong bài thơ trở thành nguồn cảm hứng và cứu rỗi tinh thần. Nguyễn Quang Thiều vẽ lên một không gian âm nhạc có khả năng dẫn dắt con người qua những cảm xúc phức tạp, từ niềm vui đến nỗi buồn, từ khát vọng đến tuyệt vọng.

8/ Với em

Em ơi! Anh đã trở về Chim ri gọi bạn chân đê cuối chiều Mây trời chín một màu rêu Cánh chim khoả gió chia đều mênh mông Anh về một phía bờ sông Lòng đầy thương nhớ mà không gọi đò

Tóc em đã sớm màu tro Vầng trăng sớm khuyết, cơn ho sớm già Mỗi canh vỡ mấy tiếng gà Cơn mơ dù thấy vẫn là hư không Sớm xuân lẫn với chiều đông Em mang phận gái qua đồng cỏ may Anh về khói súng còn cay Cánh rừng bom cháy tàn bay đến giờ

Em ơi! Anh đã trở về Cỏ xưa cất giữ lời thề thuở xưa Anh về gọi dưới cơn mưa Tên em từ thuở tóc vừa ngang lưng Hoa bìm cuối giậu rưng rưng Ai mang hương bưởi ngập ngừng đi xa Bàn tay vắng tóc vỡ oà Bàn chân vắng lối dấu nhoà thời gian Anh về và gió mang mang Thổi từ bờ sớm, thổi sang bến chiều Tình anh như một cánh diều Bay lên với cả những điều khổ đau Anh về hoá một mùa cau Môi em thắm lại trên màu cách xa Một ngày có nhớ tình ta Hãy như núi nhớ mây xa cuối trời

Em ơi! Mai có ru hời Đừng ru ngược lại cái thời chiến tranh Hãy ru về cỏ xanh xanh Ru mùa xuân với muôn nhành chồi tơ Ru cười trong mỗi cơn mơ Ru đò vui khách đôi bờ sông quê Ru cò về trắng chân đê Ru người với những lời thề trăm năm

Em ơi! Anh đã trở về Trăng thanh chảy mát bốn bề đêm thanh Nếu em còn có yêu anh Xin yêu người ấy để thành lứa đôi Lòng anh hoá đoá mây trời Bay trong tiếng hát con người thương nhau

Lời bình:

Tác phẩm của Nguyễn Quang Thiều là bài thơ tình yêu nhẹ nhàng nhưng đầy sâu lắng. Qua từng câu chữ, Nguyễn Quang Thiều bộc lộ tình cảm chân thành, gắn bó với người yêu. Những tình cảm ấy không chỉ là sự lãng mạn mà còn chứa đựng sự sẻ chia, đồng cảm trong cuộc sống.

9/ Bàn tay của thời gian

Nàng ra đi như ngọn xuân cuối cùng khuất sau hàng cây giăng những tổ chim đầy trứng Giọng nói hôm qua còn tuyệt vọng trước bức tường im lặng và một người im lặng hơn đứng cuối con đường

Bước chân nhẹ dần và nàng trở lại ngày thanh xuân lần thứ nhất của nàng Hoa tường vi trên tường nở rộ Một con sơn ca rũ say trong tiếng hót chính mình

Đấy là ngày cây sinh hạ tất cả những chiếc lá và dòng hoa từ ruột gỗ tuôn chảy ra không ngừng Đấy là ngày lũ trẻ thôn quê lấy những viên sỏi trắng Bày một trò chơi xưa ở giữa hai người

Và mùa hạ đổ về cơn lũ khổng lồ ánh sáng Những chiếc tổ tung lên trời ngàn vạn cánh chim Một bàn tay vô hình xoay khẽ thời gian làm hai người biến mất Trên cánh đồng lấp lánh nước và hoa

Lời bình:

Bài thơ sử dụng hình ảnh “bàn tay của thời gian” như một biểu tượng cho sự biến đổi không ngừng của cuộc đời. Thời gian chảy trôi, mang theo cả những kỷ niệm và sự đổi thay, nhưng cũng chính bàn tay ấy ghi dấu những điều quý giá mà con người lưu giữ trong trái tim.

10/ Đôi bờ

“Lý con sáo” đưa tôi qua sông Hậu Để con phà trên sóng đi nghiêng Trời bên ấy như em nâng vạt áo Đừng khóc mà, đừng khóc, gió lo âu.

Bao dìu dặt Tây Đô giờ vắng lặng Chỉ bến bờ em đứng cứ nhoài theo Không phải sóng đẩy chúng mình xa cách Bởi vì sông đã thế có hai bờ

Anh lênh đênh, nhưng anh không trôi nổi Không thể để đôi bờ xói lở về nhau Anh không thể buộc đò vào hai bến Nên suốt đời goá bụa bến bên em.

Lời bình:

Hai bờ sông trong bài thơ không chỉ là khoảng cách vật lý mà còn là ẩn dụ cho sự chia cách trong lòng người. Nguyễn Quang Thiều khai thác khía cạnh tinh thần của sự xa cách, làm nổi bật cảm giác thiếu vắng, mong chờ và khao khát đoàn tụ.

11/ Bây giờ đang cuối mùa đông

Bây giờ đang cuối mùa đông Làng bao cô gái lấy chồng đi xa Chút chiều hoe nắng ngõ nhà Tôi đi, tôi đứng để mà vu vơ.

Bây giờ lấm tấm lộc mơ Lưa thưa lộc khế, lơ thơ lộc đào Tình tôi có chút lộc nào Nảy xanh qua tiếng thét gào bão mưa.

Bây giờ cải đã thành dưa Làng bao cô gái cũng vừa lớn lên Ra đường gặp tiếng xưng em Đêm về tôi với ngọn đèn nhìn nhau.

Thế rồi ngày tháng qua mau Cho con tằm nhả tơ màu nắng sông Thế rồi lại đến cuối đông Làng bao cô gái lấy chồng, còn tôi…

Lời bình:

Bây giờ đang cuối mùa đông là một trong những bài thơ hay của Nguyễn Quang Thiều không thể bỏ qua. Mùa đông cuối cùng trong bài thơ là hình ảnh tượng trưng cho sự già cỗi, tàn lụi, nhưng cũng chứa đựng một niềm hy vọng về sự tái sinh khi mùa xuân đến. Tác giả diễn tả cảm xúc của con người khi đối diện với sự đổi thay của tự nhiên và cả những biến động trong cuộc đời.

12/ Bên ngoài cửa sổ

Chúng ta không bao giờ trở lại khu vườn ấy Và căn phòng sau đêm hội Con đường những ngọn gió tháng Tám thì thầm Đi qua nơi chúng ta suốt buổi tối dày vò

Tất cả những căn phòng đã đóng cửa Chìa khóa đã nằm trong tay người khác Chúng ta không còn lý do nào ở lại Những bước chân cuối cùng trong bóng tối hành lang

Và cỗ xe tam mã thời gian chở anh đi Xa mãi ngôi nhà dưới những vòm cây thẫm tối Chúng ta không bao giờ trở lại khu vườn nhưng bóng chúng ta đau khổ Vẫn đè nặng giấc ngủ của những người mới đến

Và đêm ấy trong những căn phòng xa cách như sự sống và cái chết Chúng ta kiệt sức trong chăn chiếu tàn lụi Nhưng một ngôi sao xa xôi bên ngoài ô cửa Suốt đêm không hề tuyệt vọng đợi chúng ta thức dậy.

Lời bình:

Cửa sổ là ranh giới giữa thế giới bên trong và bên ngoài, là nơi con người chiêm nghiệm về cuộc sống. Bài thơ mang tính chiêm nghiệm, khiến người đọc suy nghĩ về những gì ta quan sát từ bên ngoài và cách chúng tác động đến thế giới nội tâm.

13/ Bóng tối

Bóng tối nuốt chửng dòng chảy mọi con sông Tôi sợ hãi bởi ý nghĩ này Chúng ta mang cảm giác bị xóa mất khỏi thế gian trong sự lãng quên

Nhưng không phải lãng quên mà sự lặng im Chúng ta từng hoảng loạn và bỏ chạy Từ nơi chốn cuối cùng ngước lên và thấy những cái cây vút thẳng, câm lặng ý chí vĩnh hằng

Với những bước chân trong nghi lễ trọng đại Tôi bước tới cái cây đời sống Mọc vượt qua bóng tối Tán lá vĩ đại tỏa sáng

Chúng ta ngỡ bóng tối chứa đầy vũ trụ Thực ra chỉ mỏng như màng mắt người mù Và chỉ cần bước thêm một bước Chúng ta sẽ sáng lên sau những hãi hùng.

Lời bình:

Bóng tối trong bài thơ không chỉ là khía cạnh vật lý mà còn là sự biểu hiện của những nỗi đau, nỗi sợ hãi và sự vô định. Nguyễn Quang Thiều tạo nên một không gian mờ ảo, nơi con người phải đối diện với những bóng ma của chính mình, để tìm ra ánh sáng trong tâm hồn.

14/ Chiếc gương

Không thể tìm lại trong chiếc gương cũ gương mặt xưa của mình Mọi chiếc gương không mang ký ức. Một người đàn bà khác xấu xí và kỳ dị giờ nhảy múa trên gương mặt nàng.

Không mang theo ký ức, những chiếc gương luôn chứa đầy hiện tại chân thực nhưng ác độc và đau đớn và gương mặt xấu xí, kỳ dị không ngừng nhảy múa, không ngừng nhạo báng quá khứ của mình.

Nàng đập vỡ chiếc gương thành trăm mảnh trong cơn thù hận Vẫn không tìm lại được dù một mẩu quá khứ Và một trăm người đàn bà xấu xí và kỳ dị được sinh ra Với trái tim giá băng trong bóng đêm nhảy múa.

Rồi một đêm nàng thức dậy lặng im ngắm nhìn hiện tại của mình Thấy người đàn bà kỳ dị và xấu xí trong gương ngừng nhảy múa Sự thù hận trong nàng tan biến Người đàn bà độc ác trong gương giờ nức nở nhìn nàng.

Từng bước và từng bước, nàng đến gần người đàn bà xấu xí và giá lạnh Môi nàng thốt lên tiếng của yêu thương Ngay lúc đó nàng nhận ra trên gương mặt người đàn bà kỳ dị Gương mặt xưa của mình lộng lẫy hiện ra.

Lời bình:

Gương soi trong bài thơ trở thành biểu tượng của sự tự phản chiếu, tự nhận thức. Con người không chỉ nhìn thấy hình ảnh bề ngoài mà còn khám phá chiều sâu tâm hồn mình qua tấm gương, nơi những gì chưa từng được thổ lộ được phản ánh một cách chân thực nhất.

15/ Danh phận

Chúng ta lại tìm đến nhau trong buổi tối với những nghi lễ đáng nguyền rủa Tiếng rống vang của chúng ta hồi phục ký ức tự do Thời khắc nào bầu trời cũng chứa đầy ánh sáng Nhưng có bao kẻ không có thói quen với ý nghĩ ấy

Đêm đêm giấc ngủ chúng ta nở bất tận những cánh đồng hoa vàng Không có ai, kể c ả ma quỉ, có quyền săn đuổi những giấc mơ Nhưng quanh ngôi nhà chúng ta vẫn những tiếng la ó Của những kẻ bị mù bởi chính ánh sáng

Và trên những ô kính mờ bụi của ngôi nhà, đôi lúc Treo đầy những mặt nạ biết nói Đấy là điều chúng ta đau đớn Bởi chúng không làm thế nào để thay đổi những âm tiết

Chúng ta đã có những khoảng khắc quên mất mình trong đám đông Và nhiều lúc chúng ta bị đánh tráo dịu dàng Với những kẻ bên cạnh

Trong giấc ngủ đêm đêm, chúng ta chạy trốn khỏi ngôi nhà, đi mãi trên cánh đồng hoa vàng Nhưng danh phận của kiếp người chúng ta đang sống Ném chúng ta trở lại điểm ban đầu.

Lời bình:

Danh phận trong bài thơ không chỉ là cái tên hay vị trí xã hội, mà là giá trị con người tự xây dựng qua hành trình sống. Tác giả đặt câu hỏi về ý nghĩa thực sự của danh phận, khơi gợi suy nghĩ về trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với bản thân và cộng đồng.

16/ Mái tóc mẹ

Có sợi tóc của Mẹ đêm qua vừa rụng xuống Một khoảng thời gian của Người lặng lẽ ra đi Ta hiểu lắm rồi một ngày sẽ đến Trái tim ta buốt giá âm thầm

Xin dằn vặt trong ta đừng tránh tiếng Hãy gọi ta về thuở ấy ngây thơ Ta đã đổi lấy đôi que kẹo kéo Bằng những sợi tóc của Người rụng xuống đêm đêm

Ôi có phải những lần ta ngang ngược Những lần ta làm trái lời Người Những lần ấy tựa cơn gió lạnh Thổi vào tóc người như gió thổi vào cây

Một ngày mai ta biết ngủ nơi đâu Ta biết thở bằng gì khi xa hương tóc mẹ Nỗi buồn ta - mặt đất không cây lá Ta sẽ bị cô đơn, ta sẽ bị xói mòn

Cho ta đi đôi giày tết bằng hoa buổi sớm Rón rén về bên giấc ngủ của Người Lòng nhẹ nhõm mây bay ta nằm vào hồi hộp Nơi có sợi tóc của Người vừa mới ra đi

Lời bình:

Hình ảnh mái tóc của mẹ gợi lên sự hy sinh và tình yêu vô điều kiện mà người mẹ dành cho con. Từng sợi tóc bạc dần theo năm tháng không chỉ là dấu vết của thời gian mà còn là minh chứng cho những khó khăn, vất vả mà mẹ đã trải qua để nuôi dưỡng con cái trưởng thành.

17/ Cánh buồm

Thị xã hỡi, đêm mất điện Bóng tối đổ xuống như tóc người đàn bà góa bụa Trong bóng tối Mặt người nhòa vào mặt cây Nhòa vào mặt con mèo Nhòa vào mặt bàn, mặt ghế Bóng tối miên man xóa đi tất cả Những gì tôi quen nhìn Tôi tìm em Em héo quắt và đắng cay Em bới tìm chi trong mái tóc dày Nơi có nhiều sợi bạc.Thị xã hỡi, đêm mất điện Có ai đó kêu lên Có ai đó cười sằng sặc Có kẻ lấy đêm che nửa phần suồng sã Nửa phần kia làm đom đóm lập lòe.Không ai nhìn rõ ai Tôi cũng không nhìn rõ tôi Chỉ tiếng nói nổi lên như từng chùm tăm cá Ai ném xuống cuối trời một vầng trăng cuối tháng Ôi chiếc lưỡi câu mơ mộng Nửa đời tôi chót cắn câuTrong tiếng thở dài như dòng sông cạn Trong tiếng ho như con đường xóc Tôi đi tìm em Em nằm nghiêng trong đêm Như con thuyền cô đơn nép mình bên bến cát Tôi cởi áo mình ra căng một cánh buồm.

Lời bình:

Cánh buồm trong bài thơ tượng trưng cho ước mơ và khát vọng vươn xa của con người. Nguyễn Quang Thiều gợi lên hình ảnh cánh buồm căng gió, mang theo niềm tin vào những chân trời mới, nơi hy vọng và tự do hòa quyện.

18/ Tha phương

Xa Xa ngơ ngác con đường Người đi, người đi, người đi. Vừa bước vừa vấp Ta khóc trong cỏ gai Ta khóc trong rơm rạ Ta khóc thành rêu.

Xa Xa nhoi nhói con đường Ai sẽ gọi người, ai sẽ dắt người, ai sẽ thay áo cho người Ta đau như dễ đứt Ta buồn như chó ốm.

Quê hương Khuất khuất sau mây Quê hương âm âm trong gió Ta không thể dâng tay gạt hết mưa chiều Để nhìn cho tỏ mặt.

Chỉ mùi khói phân trâu khô bên đường bén lửa Ngăn ngắt đắng vào giấc ngủ kẻ tha phương.

Lời bình:

Bài thơ là nỗi lòng của người xa xứ, mang theo nỗi nhớ quê hương, nguồn cội. Nguyễn Quang Thiều khắc họa cảm giác cô đơn, lạc lõng khi phải sống xa quê nhà, đồng thời cũng bày tỏ khát vọng được trở về và đoàn tụ với những giá trị thân thuộc.

19/ Làng quê

Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu Chúng tôi chẳng còn nhớ nữa Chúng tôi nghỉ ven đường ra mặt trận Tiếng dế kêu trong cỏ bơ phờ Cuối trời dong lên một mảnh trăng đầu tháng Và bắt đầu tiếng gió thổi tìm cây

Và bắt đầu chúng tôi nhớ làng quê Con đường nhỏ chạy mòn cùng kỷ niệm Tiếng chó thức vọng về từ ngõ vắng Bông hoa đèn khe khẽ nở trong mơ

Làng quê ơi Chúng tôi đã sinh ra Sau những cơn đau của mẹ Chúng tôi khóc chào đời Và mặt trời đến đón Hoa nắng xòe trước cửa mẹ đi ra

Chúng tôi lớn ào lên như ngọn gió Như con sông chảy qua làng mùa mưa Mặt trời đến với chúng tôi Mưa gió đến với chúng tôi Người lớn đến với chúng tôi Và tất cả Chúng tôi hét vang lên vì hạnh phúc Chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời

Chúng tôi lớn lên chẳng cần gấm vóc Dăm quả cà đủ một bữa cơm ngon Nhưng chúng tôi suốt đời cần mặt đất Cần mặt trời cả lúc trong mơ Mặt đất của chúng tôi ai nào giữ được Chúng tôi đuổi nhau ngang dọc cánh đồng Mùa gặt mới chim gáy về gại ổ Tiếng mùa màng lũ trẻ rập rình nghe Chúng tôi chạy tháng Mười thơm gốc rạ Và hát vang khúc hát gọi mặt trời

Chúng tôi nằm trên lưng trâu mơ ngủ Sông rì rào hát dưới chân đê Bụi tầm xuân chim sẻ đồng xây tổ Cỏ may như chỉ đợi khách qua đường Sông xanh quá và chúng tôi trẻ quá Những cánh buồm mơ mộng bay lên

Chúng tôi ùa xuống sông những mùa hè nóng bỏng Sông run người ôm lấy trẻ con Con sông quê dịu dàng, dữ dội Tu hú sang sông trên những chuyến đò Cây đa cổ vặn mình bám vào đất cũ Phù sa hồng lấm tấm chân chim Chúng tôi hét hò dội đôi bờ sóng vỗ Con hến nằm mép sóng lắng nghe Chúng tôi té lên trời nước mát Thay lời sông hát gọi mặt trời

Làng quê trong tôi đêm nay trăn trở Kỷ niệm mang tiếng chim đất nung thổi mãi không ngừng Làng lại thức đêm đêm đèn hạt đỗ Làng nằm nghiêng về phía chúng tôi đi

Sau phút nghỉ ven đường chúng tôi lại hành quân Mặt trời mọc đầu hàng quân Mặt trời lặn cuối hàng quân Chúng tôi nhớ mặt trời như nhớ mẹ Tháng Tư ơi, hoa gạo cháy ngang trời Chim sáo bên sông bay về dự hội Hoa lan thơm tôn kính cuối sân chùa Chúng tôi nhớ nao lòng mùa hạ Tiếng ve nào trong túi kêu ran Bình đổ dế nằm chờ bên vệ cỏ Chiếc cần câu gác bếp bóng đen rồi Chúng tôi xa làng Chúng tôi đi đánh giặc Cổng ngõ tre vẫn đợi chúng tôi về Chúng tôi không còn là trẻ con Chúng tôi vụt thành người lính Khi một vùng trời Tổ quốc súng gầm lên Chúng tôi khoác ba lô và chào mẹ Nắng gắt gao tháng Tám trên đồng Gạo âm ấm trong bao màu cỏ úa… Chúng tôi đi đến mọi miền có giặc Bóng mẹ trùm lồng lộng bóng làng quê.

Lời bình:

Hình ảnh làng quê trong thơ Nguyễn Quang Thiều là biểu tượng của sự bình yên, nơi lưu giữ những giá trị truyền thống và ký ức tuổi thơ. Tác giả thể hiện tình yêu sâu đậm với quê hương, nơi luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc trong cuộc đời mỗi con người.

20/ Khoảng bình yên trong lòng đất

Chúng tôi trở về căn cứ Theo con đường của những người trinh sát Ngọn cỏ khuya sương xuống đầm đìa Đêm nay chúng tôi lọt vào căn cứ địch Vạch sơ đồ cho trận đánh đêm mai

Đồng đội đón chúng tôi bằng cái ôm siết chặt Mấy gói thuốc lá Mấy phong lương khô Chuẩn bị để liên hoan Nhưng bây giờ không ai hát được Người đội trưởng của chúng tôi vẫn chẳng thấy về

Anh rút ra hướng nào chúng tôi không rõ Chỉ thấy phía tây căn cứ lính dù đạn giặc gầm lên Tiếng chó sủa và tiếng gào lũ giặc Chúng tôi như có lửa đốt trong lòng

Cả đại đội ngồi im không ngủ Sao đổi ngôi trời sắp sáng mất rồi Lệnh đại đội trưởng trong đêm trầm lặng Chúng tôi tan vào bóng đêm Chúng tôi đi tìm anh

Anh ở đâu người đội trưởng thương yêu Dáng chắc nịch ăn cơm thường gõ bát Anh thích hát đến mê người quan họ Bàn tay thô chật chội múa trong hầm

Anh ở đâu người anh cả thương yêu Ba mươi tuổi vẫn chưa lần hò hẹn Ba mươi tuổi nhớ nhà thường lặng lẽ Đi vào rừng ngơ ngác với từng cây

Anh ở đâu người trinh sát kiên gan Bảy vết thương trên người, anh chẳng biết Giặc bắt được anh sau hàng rào dây thép Đến nửa đêm lặng lẽ thấy anh về

Anh cười nhoẻn và đi tìm nước uống Rồi để giày ngủ một giấc bình yên Sáng dậy sớm anh đi mò cá suối Thương đồng đội mình sốt rét nấu canh chua

Chúng tôi đi tìm anh theo con đường của những người trinh sát Đêm thì dày, rừng rộng quá, rừng ơi Đất ơi đất, mách chúng tôi được biết Bàn chân anh đang ở nơi nào

Chúng tôi tìm thấy anh khi trời rạng sáng Anh đang ngồi im lặng tựa vào cây Chúng tôi chạy về phía anh quên trên đầu trời đã sáng Căn cứ lính dù trước mặt hiện ra

Chúng tôi gọi anh, sao anh chẳng đáp Hay đêm qua anh mệt quá ngủ quên Anh ngồi tựa gốc cây như đọc sách Tay vẫn ôm khẩu súng trong lòng

Chúng tôi gọi anh, sao anh chẳng đáp Hay là anh quên hết chúng tôi rồi Môi anh đọng nụ cười ba chục tuổi Nắng lên rồi xoè cánh trước ngực anh

Chúng tôi cúi đầu, cắn răng kìm tiếng khóc Nước mắt lăn trên má tựa dòng gang Cây rừng run lên trút lá trên cành Phủ lên người anh êm ả

Khẩu súng cũng phải kìm tiếng nấc Để đêm nay súng sẽ gọi tên anh Anh ngồi đó toả một vùng êm ả Có con chim dậy muộn hát ven rừng

Chúng tôi lặng lẽ và hối hả Chôn anh vào lòng đất quê hương Mộ của anh không thể nào đắp nổi Phải xoá đi mọi dấu vết nơi này Phải xoá đi để bảo toàn bí mật Không chỉ cho một đoàn quân mà cho cả chiến trường Không chỉ cho trận đánh đêm nay mà cho toàn chiến dịch Chúng tôi phải giấu vào lòng nỗi đau

Anh đã sống một cuộc đời thanh thản Và đã chết trước súng thù thanh thản Như vầng trăng mọc muộn mé rừng

Anh chẳng muốn đồng đội mình đau đớn Anh chẳng muốn mặt đất này đau đớn Nên anh giấu trong người bao vết đạn

Tựa cây rừng lặng lẽ anh đi Và anh mang vào đất khoảng bình yên Câu quan họ hát trong hầm chật chội Những buổi sáng đi mò cá suối Đêm tựa vách hầm hút thuốc nhớ làng quê

Anh mang vào lòng đất khoảng bình yên Của những lá thư viết về cho mẹ Và tiếng gọi cuối cùng khi nhắm mắt Đôi môi dày run rẩy… mẹ… ơi…

Rồi mai đây trên mảnh đất này Rừng sẽ xoá những gót giày xâm lược Suối sẽ chảy giữa hai bờ hoa trắng Những bầy chim xây tổ hót vang rừng

Rồi mai đây người sẽ đến dựng nhà Sẽ sinh nở sẽ mỗi chiều nhóm lửa Hỡi ngàn tuổi cánh rừng cổ tích Đêm thì thầm kể chuyện cuộc đời anh

Những đứa trẻ lớn lên và gieo hạt Cửa làng buôn mở về phía mặt trời Nổi chiêng trống và đốt trầm làm lễ Cho mảnh đất này tên gọi: BÌNH YÊN

Lời bình:

Nguyễn Quang Thiều sử dụng hình ảnh đất mẹ như một nơi chứa đựng sự bình yên, nơi con người trở về khi cuộc sống quá nhiều xô bồ. Đất là biểu tượng của sự vĩnh hằng, sự bảo bọc và tình yêu thương vô tận mà con người luôn tìm kiếm.

Lời kết

Thơ Nguyễn Quang Thiều mang nét riêng, vừa quen thuộc vừa mới lạ. Ông là nhà thơ tiên phong với trào lưu hiện đại, là cây viết bay bổng, ưu tư với những phiền muộn của thi ca.