Những cuốn sách hay nhất đã chạm đến tôi trong năm 2025

Thánh Augustine có câu nói nổi tiếng: “Về sở thích thì không có gì để tranh cãi.” Vì vậy, tôi không hứa rằng những cuốn sách này sẽ mang lại cho bạn những gì chúng đã mang lại cho tôi, nhưng đây là những cuốn sách đã chạm đến tôi sâu sắc nhất trong năm qua.

Trong lĩnh vực tâm linh …

• Tomas Halik, The Afternoon of Christianity, The Courage to Change (Buổi chiều của Kitô giáo, Can đảm để Thay đổi): Halik là một trong những tiếng nói quan trọng nhất trong dòng tâm linh Kitô giáo hiện nay, và cuốn sách này sẽ không làm bạn thất vọng.

• Serene Jones, Call It Grace - Finding Meaning in a Fractured World (Gọi đó là Ân sủng - Tìm kiếm ý nghĩa trong một thế giới rạn nứt): Là chủ tịch của Union Theological tại New York, Jones kể lại hành trình cuộc đời và hành trình trong ân sủng của chính mình qua lăng kính tự truyện. Một cuốn sách rất đáng đọc.

• Jeffrey Munroe, Reading Buechner, Exploring the Work of a Master Memoirist, Novelist, Theologian, and Preacher (Đọc Buechner, Khám phá tác phẩm của một bậc thầy hồi ký, tiểu thuyết gia, thần học gia và nhà thuyết giáo): Đây là cuốn sách giới thiệu hay nhất về các tác phẩm của Frederick Buechner mà chúng ta hiện có. Có lẽ đây là cuốn sách tôi yêu thích nhất trong năm.

• Richard Rohr, The Tears of Things, Prophetic Wisdom for an Age of Outrage (Nước mắt của vạn vật, Trí huệ ngôn sứ cho một thời đại phẫn nộ): Đây là lúc Richard Rohr thể hiện phong độ xuất sắc nhất của mình. Một cuốn sách sẽ giúp bạn mở rộng tầm nhìn theo cách rất lành mạnh. Trong số nhiều thách đố mà ông đưa ra, có những ý tưởng như:

• Các vị thánh và những nhà huyền bí khóc trước thập giá, trước hết là họ rơi lệ cho một thế giới đang đau khổ.
• Trong sự yếu đuối của mình, chúng ta xứng đáng được nhận những giọt nước mắt (sự cảm thông) hơn là sự thù ghét, sự sửa chữa hay sự chối bỏ.
• Ngôn ngữ của một ngôn sứ thay đổi từ sự giận dữ trước tội lỗi sang sự thương xót trước đau khổ và tổn thương. Sự giận dữ không cho phép chúng ta thực hiện những bước chuyển lớn, nhưng những giọt nước mắt thì có thể.

• Robert Ellsberg (Biên tập), Dorothy Day, On Pilgrimage, The Seventies (Dorothy Day, Trên hành trình hành hương, Thập niên 70): Những lá thư của Dorothy Day từ những năm 1970. Đơn giản là một cuốn sách rất đáng đọc.

• Jim Wallis, The False White Gospel, Rejecting Christian Nationalism, Reclaiming True Faith, and Refounding Democracy (Phúc âm trắng giả tạo, Từ khước chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo, Thu hồi đức tin chân chính và tái lập nền dân chủ): Jim Wallis được ví như Dorothy Day của thế hệ chúng ta. Cuốn sách này là một thách đố mạnh mẽ thúc giục chúng ta nhìn nhận Chúa Giêsu một cách nghiêm túc hơn, và đôi khi là theo nghĩa đen hơn.

• Thiên Chúa là của cá nhân (personal) nhưng không bao giờ là riêng tư (private).
• Khái niệm “Ai là người thân cận của tôi” phải mở rộng ra ngoài những người có giấy tờ chính thức. Người thân cận của bạn, theo cách Chúa Giêsu định nghĩa, thường nằm ngoài vùng an toàn của bạn. Chúa Giêsu nói: “Hãy yêu người thân cận như chính mình”, không có ngoại lệ!
• Chúng ta đang ở gần một cách nguy hiểm với những hệ tư tưởng đang bành trướng mà không coi “những người khác” là thuộc về cộng đồng. Những ý tưởng cho rằng người khác biệt với bạn không phải là người thân cận, bạn không phải yêu thương họ và có quyền thù ghét họ - tất cả những điều đó khiến bạn đi ngược lại với Chúa Giêsu.

• Joseph F. Kelly, The Origins of Christmas (Nguồn gốc của Giáng sinh): Kelly, một học giả nghiêm túc, đã lần lại (bằng ngôn ngữ rất dễ đọc) cách chúng ta nên hiểu về các câu chuyện Giáng sinh trong các sách Phúc âm.

• Robert Wicks, The Art of Kindness (Nghệ thuật của lòng tốt): Tôi đã đề tựa cho cuốn sách này trên bìa rằng: “Robert Wicks có một vốn từ vựng tâm linh độc đáo và thiên bẩm. Rất ít nhà văn có khả năng đan xen giữa cái đặc biệt và cái phổ thông, cái học thuật và cái đời thường, giữa chiều sâu của cái nhìn tâm linh với trí khôn thực tiễn mạnh mẽ.” Cuốn sách này thể hiện tất cả những điều đó, kèm theo một chút hài hước lành mạnh. Ông mở đầu cuốn sách bằng trích dẫn: “Khi một bông hoa không nở, bạn sửa chữa môi trường nơi nó lớn lên, chứ không phải sửa chữa bông hoa.” Đó là tinh thần chủ đạo cho những câu chuyện của ông.

Một vài cuốn sách học thuật…

• William T. Cavanaugh, The Uses of Idolatry (Sự sử dụng ngẫu tượng): Một cái nhìn sâu sắc và phản biện về sự tương tác giữa văn hóa và đức tin của chúng ta. Cavanaugh lập luận rằng chúng ta không phải là đã “giải ma thuật” (disenchanted) đối với những điều siêu việt (như Charles Taylor gợi ý), mà đúng hơn là chúng ta đang “tái mê hoặc” (re-enchanted) với những vị thần khác. Một cuốn sách học thuật quan trọng.

• Charles Taylor, Cosmic Connections - Poetry in an Age of Disenchantment (Những kết nối vũ trụ - Thơ ca trong thời đại giải ma thuật): Cảnh báo trước, đây là một cuốn sách thuần học thuật, cực kỳ dày đặc và dài hơn sáu trăm trang. Nhưng Taylor là một trong những triết gia lỗi lạc của thế hệ chúng ta, và trong cuốn sách này (đâu đó giữa những trang giấy ấy) là hàng chục nhận thức rực rỡ. Ví dụ, về giá trị của thơ ca:

• Triết học không thể phớt lờ cái nhìn thấu suốt của thơ ca.
• Thơ ca có thể là một cách để “tái mê hoặc” thế giới.
• Thơ ca là sự chuyển ngữ của trực giác vào những ngôn ngữ tinh tế hơn.
• Và thơ ca là cảm xúc được hồi tưởng lại trong sự tĩnh lặng.

Về tiểu thuyết…

• Jane Urquhart, In Winter I get up at night (Vào mùa đông tôi thức dậy ban đêm): Đáng buồn là năm qua tôi không đọc nhiều tiểu thuyết vì tập trung vào sách phi hư cấu. Tôi đang tự trách mình vì điều đó, bởi lẽ hư cấu mang lại những hiểu biết mà phi hư cấu không thể. Cuốn tiểu thuyết này của Urquhart là cuốn duy nhất khiến tôi chú ý. Lấy bối cảnh ở Saskatchewan, câu chuyện diễn biến chậm nhưng văn phong của Urquhart (như mọi khi) rất rực rỡ. Hãy đọc nó vì chất văn, ngay cả khi cốt truyện không làm bạn hứng thú.Và một lựa chọn đặc biệt (Wildcard)…

• Margaret Atwood, A Book of Lives - A Memoir of Sort (Cuốn sách của những cuộc đời - Một kiểu hồi ký): Cuốn sách này không thuộc một thể loại cụ thể nào mà là, như cụm từ Latinh nói, sui generis - một thể loại của riêng nó. Đây không hẳn là một cuốn tự truyện mà là những lời hồi tưởng của Atwood về cuộc đời mình, từ thuở nhỏ cho đến nay. Nó dài sáu trăm trang, nhưng một khi bạn đã bắt đầu, nó như một cơn nghiện, bạn cứ lật hết trang này đến trang khác. Nhẹ nhàng, sâu sắc, hài hước và cũng đầy sức nặng. Atwood quả là một nhà văn vĩ đại.

Chúc các bạn đọc sách vui vẻ, dù là với những cuốn này hay bất kỳ cuốn nào khác.