SƠ CỨU, CẤP CỨU SAY NẮNG, SAY NÓNG

1. Tin tức & hoạt động
2. SƠ CỨU, CẤP CỨU SAY NẮNG, SAY NÓNG

NỘI DUNG

1. Đại cương

1.1. Khái niệm:

- Hội chứng say nắng, say nóng là tình trạng rối loạn cân bằng nước, điện giải toàn thân, rối loạn điều hòa thân nhiệt do nắng nóng, từ đó dẫn tới những rối loạn bệnh lý khác.

- Say nắng, say nóng hay xảy ra tại nơi làm việc ngoài trời nắng hoặc làm việc trong môi trường nóng ẩm mà không có các biện pháp bảo vệ thích hợp cho người lao động.

- Liên quan đến thời tiết nhất là vào mùa hè.

1.2. Hậu quả:

Say nắng, say nóng gây rối loạn điều hòa thân nhiệt làm nhiệt độ cơ thể tăng cao ≥40oC hậu quả có thể gây rối loạn thần kinh trung ương, suy đa tạng và dẫn tới tử vong.

Hình 1: Say nắng

2. Dấu hiệu nhận biết

Mức độ nhẹ: Choáng váng, biểu hiện chuột rút/co cơ.

Mức độ vừa: Kiệt sức do nóng, mất khả năng gắng sức, trạng thái tâm thần kinh bình thường.

Mức độ nặng: Đột quỵ do nóng, tăng nhiệt độ cơ thể ≥40oC kèm theo các biểu hiện rối loạn hệ thống thần kinh trung ương như: đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, rối loạn tâm thần, thay đổi hành vi như là lú lẫn, mất phương hướng. Có thể dẫn đến suy đa phủ tạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

3. Khả năng hồi phục theo mức độ

Mức độ nhẹ: Cơ thể tự hồi phục sau khi được nghỉ ngơi chỗ mát.

Mức độ vừa: Cơ thể phục hồi sau khi được bù đủ nước, điện giải và nghỉ ngơi tránh nắng nóng.

Mức dộ nặng: Nếu xử trí cấp cứu đúng cách, đưa nhiệt độ cơ thể xuống dưới 39oC trong 30 phút đầu sẽ tăng khả năng cứu sống nạn nhân và hạn chế di chứng.

4. Sơ cứu, cấp cứu tại hiện trường

4.1. Nguyên tắc:

Tiếp cận và đánh giá nhanh nạn nhân,

Nhanh chóng đưa chỗ thoáng, mát.

Gọi hỗ trợ xung quanh và hỗ trợ y tế nếu nạn nhân không tỉnh.

Thực hiện theo quy trình ABCDE

4.2. Xử trí

* Mức độ nhẹ:

Nằm nghỉ ngơi tư thế đầu thấp trong bóng mát

Cởi bỏ quần áo ngoài

Làm mát cơ thể

Bù nước điện giải.

* Mức độ vừa:

Giảm co cứng cơ: Ngừng hoạt động, duỗi cơ và xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ bị chuột rút;

Bù nước điện giải

Nằm nghỉ, theo dõi.

Hình 2: Các vị trí làm mát cơ thể khi sơ cứu nạn nhân (mức độ nhẹ và vừa)

Hình 3: Dùng chăn chườm lạnh

* Mức độ nặng:

Đưa nạn nhân tới nơi thoáng mát, cởi bỏ quần áo, gọi nhân viên y tế hỗ trợ.

Thực hiện cấp cứu: ABCDE

Áp dụng ngay lập tức các biện pháp hạ nhiệt cơ thể bằng chườm mát

Kiểm tra nhiệt độ cơ thể. Nếu trên 40 độ thì cởi bỏ quần áo, ngâm cơ thể trong nước lạnh dưới 20 độ trong vòng 20 phút.

Chuyển nạn nhân về cơ sở y tế gần nhất.

5. Lưu ý

Trong quá trình vận chuyển nạn nhân bị say nắng, say nóng mức độ nặng về cơ sở y tế để điều trị, vẫn phải tiếp tục đánh giá diễn biến và chăm sóc liên tục để đề phòng các biến chứng nếu có.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ y tế (2022), Hướng dẫn xử trí cấp cứu phục vụ đại hội thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 tại Việt Nam (SEA GAMES 31).

2. Vũ Văn Đính, Nguyễn Quốc Anh (2019), Hồi sức cấp cứu toàn tập, Nhà xuất bản Y học.

3. Canadian Red Cross (2017), Comprehensive Guide for First Aid & CPR.