Thơ lục bát là gì? Quy luật? Tuyển tập thơ lục bát hay, ý nghĩa
Thơ lục bát là linh hồn của văn chương Việt Nam, mang trong mình vẻ đẹp của nhịp điệu và tâm hồn dân tộc qua hàng thế kỷ. Để sáng tác được một bài thơ đúng điệu, bạn cần nắm vững những quy tắc khắt khe về niêm luật và vần điệu. Xem ngay thơ lục bát là thơ gì, cách gieo vần và tuyển tập thơ hay nhé!
1. Thơ lục bát là gì? Nguồn gốc
Thơ lục bát là một thể thơ truyền thống đặc trưng của văn học Việt Nam. Xuất hiện sớm trong ca dao, tục ngữ từ thế kỷ XV, thể hiện lời ăn tiếng nói đời thường, đạt đỉnh cao ở thế kỷ XVIII - XIX với nhiều tác phẩm kinh điển như tác phẩm Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du.
Thơ lục bát gồm các cặp câu xen kẽ: Câu đầu (lục) có 6 âm tiết, câu sau (bát) có 8 âm tiết, nối tiếp nhau không giới hạn số lượng. Bài thơ thường bắt đầu bằng câu lục và kết thúc bằng câu bát, tạo cảm giác trôi chảy tự nhiên.
Thơ lục bát là thể thơ truyền thống của văn học Việt Nam
2. Niêm luật thơ lục bát (Luật bằng trắc)
Niêm luật thơ lục bát tập trung vào sự phối hợp hài hòa giữa thanh Bằng (B) và thanh Trắc (T) tại các vị trí tiếng chẵn trong câu. Các tiếng lẻ (1, 3, 5, 7) thường được tự do.
Niêm luật thơ lục bát
3. Cách gieo vần trong thơ lục bát
Vần trong lục bát tạo nên sự kết nối liền mạch giữa các cặp câu, giúp bài thơ có độ ngân rung đặc biệt. Có hai loại vần chính:
- Vần lưng (Yêu vận): Tiếng thứ 6 của câu lục vần với tiếng thứ 6 của câu bát.
- Vần chân (Cước vận): Tiếng thứ 8 của câu bát vần với tiếng thứ 6 của câu lục tiếp theo.
4. Thơ lục bát biến thể
Biến thể là sự sáng tạo nhằm thay đổi cảm xúc hoặc tăng sức biểu đạt cho bài thơ mà không làm mất đi hồn cốt truyền thống:
- Thay đổi số chữ: Câu lục có thể lên 7-8 chữ, câu bát lên 9-10 chữ (thường gặp trong ca dao dân ca).
- Thay đổi nhịp điệu: Thay vì nhịp 2/2/2 truyền thống, tác giả có thể ngắt nhịp 3/3 hoặc 1/5 để tạo sự đột biến.
- Thay đổi luật thanh: Phá vỡ quy tắc bằng trắc ở tiếng 2 hoặc 4 để mô phỏng lời nói tự nhiên, dân dã.
5. Tuyển tập 100 bài thơ lục bát hay nhất
Ca dao lục bát ngắn
Trăm năm trong cõi người ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau
Trải qua một cuộc bể dâu
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)
Người đi theo gió đuổi mây
Tôi buồn nhặt nhạnh tháng ngày lãng quên
Em theo hú bóng kim tiền
Bần thần tôi ngẫm triền miên thói đời.
Đói lòng ăn nửa trái sim,
Uống lưng bát nước đi tìm người thương.
Người thương ơi hỡi người thương,
Đi đâu mà để buồng hương lạnh lùng.
Vườn xuân hoa nở muôn màu
Tỏa hương thơm ngát dạt dào ngất ngây
Ong vờn bướm lượn vui say
Thi nhân ghé lại tháng ngày lãng quên.
Ta về mình có nhớ ta
Ta về, ta nhớ những hoa cùng người
Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi
Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.
(Trích Việt Bắc - Tố Hữu)
Bần thần hương huệ thơm đêm
Khói nhang vẽ nẻo đường lên Niết Bàn
Chân nhang lấm láp tro tàn
Xăm xăm bóng mẹ trần gian thuở nào.
(Trích Mẹ và em - Nguyễn Duy)
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Con cò lặn lội bờ sông
Lam lũ nuôi chồng, nuôi cả đàn con
Tháng năm thân mẹ hao mòn
Sớm khuya vất vả, héo hon khô gầy.
Trên trời có đám mây xanh
Ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng
Ước gì anh lấy được nàng
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây.
Trở về tìm mái nhà quê
Tìm hình bóng mẹ bộn bề nắng mưa
Tìm nắng xuyên ngọn cây dừa
Tìm hương mạ mới gió lùa thơm tho
Tìm đàn trâu với con đò
Áo bà ba mẹ câu hò trên sông.
Trời đất rộng, núi non cao
Tự do tự tại lẽ nào chẳng vui.
Viết câu lục bát xa khơi
Gửi theo mơ đến với người còn không
Ai kia vẫn chưa lấy chồng
Để ai kia nữa nỗi lòng xót xa
Mấy mươi năm chẳng dám qua
Thương như đứt ruột nói ra chạnh lòng
Nhớ khi ngồi gốc cây hồng
Biết đâu có lúc lạnh lùng gốc đa
Thường đêm thức dưới hiên nhà
Để khi gần sáng mơ xa gặp người.
Vẫn còn có một chợ tình
Để nguôi đi chuyện của mình ngày xưa
Tháng năm lòng cách, mặt thưa
Có bao điều vẫn còn chưa cất lời
Hương đêm tĩnh lặng, bồi hồi
Nói câu cuối nữa để rồi chia xa.
Thơ lục bát về quê hương
Quê hương đẹp mãi trong tôi
Dòng sông bên lở bên bồi uốn quanh
Cánh cò bay lượn chòng chành
Đàn bê gặm cỏ đồng xanh mượt mà
Sáo diều trong gió ngân nga
Bình yên thanh đạm chan hòa yêu thương
Bức tranh đẹp tựa thiên đường
Hồn thơ trỗi dậy nặng vương nghĩa tình.
Quê hương là cánh đồng vàng
Hương thơm lúa chín mênh mang trời chiều
Quê hương là dáng mẹ yêu
Áo nâu nón lá liêu xiêu đi về.
Quay về nhón hạt thóc cười
Vểnh nghe trâu ợ ra lời rạ rơm
Phanh trần hóng gió quạt bờm
Khóc con cà cuống nướng thơm hướng đình.
Quê hương là một tiếng ve
Lời ru của mẹ trưa hè à ơi
Dòng sông con nước đầy vơi
Quê hương là một góc trời tuổi thơ.
Mơ thèm miếng nắng qua đây
Gió hong da đất cho cây nứt chồi
Vén mây nhen sáng đèn trời
Hâm cơn lũ cuối mà phơi hương chiều.
Đời ta như chiếc lá vàng
Bay theo cơn gió nhẹ nhàng thảnh thơi
Ước gì tới được những nơi
Không còn phiền muộn cuộc đời lãng du.
Người về lối cỏ tầm duyên
Mai kia mốt nọ đời nghiêng nắng vàng
Mưa khuya tạnh hạt cuối ngàn
Bình minh phủ kín mặt hoàng hôn non.
Thơ lục bát về tình yêu
Cơm ăn mỗi bữa lưng lưng
Uống nước cầm chừng, để dạ thương em.
Gió sao gió mát sau lưng
Dạ sao dạ nhớ người dưng thế này.
Vì mây cho núi lên trời
Vì chưng gió thổi hoa cười với trăng.
Hỡi cô tát nước bên đàng
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi.
Núi cao chi lắm núi ơi
Núi che mặt trời chẳng thấy người thương.
Vườn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai.
Dạt dào ngây ngất đắm say
Giận hờn đến nỗi lung lay dạ lòng.
Người từ vô tận tái sinh
Đi qua trần thế mang tình nhân gian.
Từ nay tôi đã có người
Có em đi đứng bên đời líu lo.
Nhìn xa thì tưởng khó gần
Lại gần mới biết, tâm thần trốn luôn.
Em ơi anh thích đồng hồ,
Thích luôn cả chuyện làm bồ của em.
Lâu rồi mình chẳng yêu ai
Lâu rồi cũng chẳng có ai yêu mình.
Tình yêu như một cái nồi
Cái vung mà khít thì sôi rì rà.
Bên sông một đóa hoa cười
Bèo trôi lãng đãng tình người an nhiên.
Tình yêu như một trò chơi
Hỏi rằng nhân thế mấy người thắng đây?
Sông sâu sào ngắn khó dò,
Muốn qua thăm bậu sợ đò không đưa.
Người ơi trong cõi phiêu bồng
Chỉ xin giữ lấy tấm lòng thủy chung.
Người ơi gặp gỡ làm chi
Trăm năm biết có duyên gì hay không.
Đêm nay trăng sáng ngoài đường
Tôi nằm tôi nhớ người từng nhớ thương.
Đôi khi lỡ hẹn một giờ
Lần sau muốn gặp phải chờ trăm năm.
Thơ lục bát về gia đình
Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao.
Mình về mình có nhớ ta
Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng
Mình về mình có nhớ không
Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn.
Cuộc đời bao nỗi đắng cay
Nhìn về cha mẹ, lệ cay nghẹn ngào
Hôm nay nước mắt tuôn trào
Nhớ ơn cha mẹ, cả đời cưu mang.
Cuộc đời là một giấc mơ
Là ngôi nhà tạm là bờ nghỉ chân
Là nơi hồn gửi xác thân
Là nơi hồn sẽ lìa trần thế gian
Là nơi cõi ảo mơ màng
Là nơi hơi thở khi tàn mới thôi
Là nơi cuối nẻo chân trời
Là nơi tạo kiếp luân hồi đổi thay.
Gia đình là mái chở che
Những khi sương gió, trưa hè, đêm đông
Tương lai đẹp tựa bông hồng
Phải nhờ công sức vun trồng hôm nay
Lời qua tiếng lại gió bay
Để cho hòa khí, vận may vào nhà
Trải qua sóng gió phong ba
Tình chồng nghĩa vợ mặn mà thêm xuân.
Một người vất vả đau thương
Sớm hôm làm lụng nuôi con thành người
Đó là hình ảnh mẹ tôi
Tình thương bát ngát bao la bằng trời.
Nghe câu ru giữa đêm mưa
"Con cò lặn lội" còn chưa giấc tròn
Tiếng ai tha thiết bồn chồn
Mấy mươi năm tưởng lối mòn đã quen.
Thơ lục bát về tình bạn
Bài thơ Nụ cười tình bạn
Dòng đời xuôi ngược gặp nhau
Tri giao tín nghĩa tình sâu giữ tròn
Hỡi ơi nước chảy đá mòn
Đổi thay mặn nhạt hàn ôn mấy người?
Thương nhau chín bỏ làm mười
Giữ cho cuộc sống thắm tươi mặn nồng
Dù rằng gặp cảnh gai chông
Chung tay tiếp sức đồng lòng vượt qua
Đắp bồi tình cảm nở hoa
Đẩy lùi tủi hận xót xa u hoài
Kiên trì hướng đến tương lai
Thẳng lưng tiến bước dặm dài nề chi
Bạn bè là nghĩa tương tri
Có duyên gặp mặt mấy khi trong đời
Trên môi hé nở nụ cười
Sống vui, mạnh khỏe làm người nghĩa nhân.
Bài thơ Tri kỷ - tác giả Phan Thanh Tùng
Ngày xưa Dương Lễ - Lưu Bình
Tâm giao tri kỷ hiến tình vì ân
Ngày nay hỏi khắp thế nhân
Tìm đâu hai đứa bạn thân Lễ - Bình?
Giàu nghèo, cao thấp, nhục vinh…
Phân chia giai cấp nghĩa tình bỏ quên
Chạy theo danh vọng hão huyền
Chạy theo vật chất của tiền háo danh…
Bề ngoài dáng vẻ cao thanh
Bên trong hoen ố mọc nanh cáo già
Tiền không thương kẻ thật thà
Tình không thương kẻ điêu ngoa dối lòng!
Đã là nghĩa nặng tình thâm
Đã là người phải lấy TÂM làm đầu
Trọn tình bằng hữu trước sau
Vẹn toàn giao ước như câu ăn thề…
Tiểu nhơn, gian dối làm chi
Cứ nơm nớp sợ, cách ly mọi người
Thế gian tất cả của trời
Trời không cho hết, không đòi riêng ai…
Như ta đây sống khoan thai
Có nghèo một tí hỏi ai khinh nào?
Mang danh hiểu biết học cao
Lễ ơi! Mày đã quên tao là Bình ?!
Bài thơ Vần thơ tình bạn
Tình bạn là những vần thơ
Tối về đắp gối ngâm quơ vài lời
Tình bạn áo trắng một thời
Bây giờ áo bạc phai rồi vẫn treo
Tình bạn hạt giống mang theo
Suốt đời tri kỉ ai gieo ai trồng!?
Bài thơ Đôi bạn
Nhớ xưa áo trắng tinh khôi
Học tan ở lớp sóng đôi đi về
Đôi bạn hẹn ước cùng thề
Thi vào đại học ta về trường chung
Sắp ngày đại học trường xa
Bạn xinh nên có người ta hỏi trầu
Thẹn thùng ngúng nguẩy vài câu
Rồi bạn cũng phải gật đầu người ta
Còn tôi tiếp tục học xa
Đến khi về lại bạn đà hai con
Gặp nhau nước mắt nỉ non
Ôn bao kỷ niệm thời còn hoa niên
Nhìn cảnh bạn cũng điền viên
Vui mừng hai đứa triền miên nói cười
Nhìn bạn lòng tôi bồi hồi
Mỗi người mỗi cảnh một thời vấn vương.
Thơ lục bát về địa danh
Chiều chiều, trước Bến Văn Lâu
Ai ngồi, ai câu, ai sầu, ai thảm
Ai thương, ai cảm, ai nhớ, ai trông
Thuyền ai thấp thoáng bên sông
Đưa câu mái đẩy, chạnh lòng nước non.
Núi Bạch Mã hai hàng sau trước,
Đất Lộc Trì đẫm nước ướt rồi lại khô.
Đường lên Đá Nhảy lô nhô,
Như ghềnh nước bạc xô bờ ngày đêm.
Thuyền về Đại Lược
Duyên ngược Kim Long
Đến nơi đây là ngả rẽ của lòng
Biết nơi mô bến đục, bến trong cho em nhờ?
Nước đầu cầu, khúc sâu khúc cạn
Chèo qua Ngọc Trản đến vạn Kim Long
Sương sa, gió thổi lạnh lùng
Sóng xao, trăng lặn chạnh lòng nhớ thương.
Đã mê ớt đỏ cay nồng
Tìm trong vị hến một dòng Hương xanh
Ruốc thơm, cơm nguội, rau lành
Mời nhau buổi sáng chân thành món quê.
Đà Lạt trong tôi (Minh Nguyệt)
Đà Lạt một sáng tinh mơ
Bước chân xuống phố hồn thơ mơ màng
Thoát nghe tim đập rộn ràng
Cất lên tiếng gọi mơ màng tình say
Đây hồn than thở ngất ngây
Đây đồi hai mộ vẫn đầy nét xuân
Đây bước chân kẻ phong trần
Lang thang cõi mộng, tình trần đa đoan
Thông reo, gió gọi mây ngàn
Cam ly réo rắt, nhịp đàn ái ân
Xuân Hương sóng gợn xa gần
Parenn dốc thẳm bước chân dập dồn
Lòng nghe thoáng chút bồn chồn
Cất lên tiếng gọi, mơ hồ người ơi!
Bắc Cạn có suối đãi vàng,
Có hồ Ba Bể có nàng áo xanh.
Đường vô xứ Nghệ quanh quanh,
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.
Ai về Nhượng Bạn thì về,
Nhượng Bạn có nghề buôn bán kiêm điền.
Ngọ Môn năm cửa chín lầu,
Kì đài ba cấp, văn lâu hai tầng.
Yến sào Hòn Nội, nợ đồi mồi,
Châu Thủy Bình Định, mắm đường ngọt ngon.
Đồng Văn là đất cơ cầu,
Á Lữ bạc ác như vôi trát nhà.
Cần Thơ gạo trắng nước trong,
Ai đi đến đó lòng không muốn về.
Đồng Tháp Mười cò bay thẳng cánh,
Nước Tháp Mười lóng lánh cá tôm.
Bến Tre dừa ngọt sông dài,
Nơi chợ Mỏ Cày có kẹo nổi danh.
Sông Vàm Cỏ nước trong thấy đáy,
Có sông Vàm Cỏ trăng vàng soi gương.
Ninh Bình non nước hữu tình,
Tràng An bát ngát bóng hình rồng bay.
Tam Cốc, Bích Động hiền hòa,
Lúa vàng trải thảm, như là mộng thơ.
Hỡi cô em gái đô thành,
Có đi viếng núi quê anh thì về.
Núi Bà cây phủ mây che,
Em đến em về đừng lạc lối nghe em.
6. Câu hỏi liên quan
Thanh bằng và thanh trắc trong thơ là gì?
Thanh bằng gồm các tiếng không dấu và tiếng có dấu huyền. Thanh trắc gồm các tiếng có dấu: sắc, hỏi, ngã, nặng. Đây là chất liệu chính để tạo nên nhạc tính đối xứng cho thơ.
Trình bày thơ lục bát trong Word như thế nào cho đẹp?
Thông thường, câu lục sẽ lùi vào 1 hoặc 2 tab so với câu bát để tạo cấu trúc bậc thang, giúp người đọc dễ dàng nhận diện các cặp câu và tăng tính thẩm mỹ cho văn bản.
Làm sao để biết bài thơ đã gieo vần đúng?
Cách tốt nhất là hãy đọc to bài thơ lên. Nếu âm tiết cuối của các câu có sự tương đồng về âm thanh, tạo cảm giác nhịp nhàng, êm tai thì bài thơ đã được gieo vần chính xác.
ĐỪNG BỎ LỠ một số máy in chất lượng để in thơ ngay tại nhà:Thơ lục bát không chỉ là những quy tắc niêm luật khô khan mà là tinh hoa văn hóa được truyền giữ qua ngàn đời. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã nắm vững luật thơ lục bát và có thêm cảm hứng để sáng tác những vần thơ ý nghĩa. Chúc bạn thành công!
Link nội dung: https://melodious.edu.vn/tho-luc-bat-la-gi-a113721.html