Phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa

Dàn ý

I. Mở đoạn

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

+ Nguyễn Thành Long là cây bút chuyên viết về truyện ngắn và ký.

+ "Lặng lẽ Sa Pa" (1970) là kết quả của chuyến đi thực tế Lào Cai, ca ngợi những con người lao động thầm lặng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

- Vấn đề nghị luận: Anh thanh niên - nhân vật chính, tiêu biểu cho vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam: yêu nghề, trách nhiệm, hiếu khách và có đời sống tâm hồn phong phú.

II. Thân đoạn

1. Khái quát hoàn cảnh sống và công việc

- Hoàn cảnh sống: Một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo. Bác lái xe gọi anh là "người cô độc nhất thế gian".

- Công việc: Làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Nhiệm vụ: đo gió, đo mưa, tính mây, đo chấn động mặt đất để báo trước thời tiết, phục vụ sản xuất và chiến đấu.

- Đặc điểm công việc: Đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác và kỷ luật cao (các giờ "ốp" cố định, đặc biệt là lúc 1 giờ sáng giữa mùa đông rét buốt).

2. Phân tích các phẩm chất, đặc điểm của anh thanh niên

- Ý thức trách nhiệm và tình yêu nghề cháy bỏng:

+ Vượt qua nỗi cô độc: Anh có quan niệm đúng đắn về hạnh phúc: "Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?".

+ Coi công việc là bạn: "Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất".

+ Tận tụy, hy sinh: Chấp nhận sống một mình trên núi cao để hoàn thành nhiệm vụ, góp phần vào chiến công chung (vụ hạ máy bay Mỹ trên cầu Hàm Rồng).

- Biết tổ chức cuộc sống ngăn nắp, phong phú:

+ Anh không để mình rơi vào lối sống cẩu thả dù ở một mình: Căn nhà ba gian sạch sẽ, ngăn nắp với sổ sách, biểu đồ.

+ Thú vui tao nhã: Trồng đủ các loại hoa (dơn, thược dược...), nuôi gà, và đặc biệt là đọc sách để mở mang tri thức và có người "trò chuyện".

• Sự cởi mở, chân thành và lòng hiếu khách:

+ "Thèm người": Những ngày đầu chưa quen, anh từng dùng cây chắn đường để được gặp và trò chuyện với khách đi xe.

+ Tiếp đón nồng hậu: Mừng quýnh khi gặp khách, tặng hoa cho cô kỹ sư, pha trà ngon tiếp đón ông họa sĩ.

+ Chu đáo: Tặng trứng ăn đường cho khách, tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe vừa ốm dậy.

- Sự khiêm tốn và đáng yêu:

+ Khi ông họa sĩ muốn vẽ chân dung, anh cuống quýt từ chối và nhiệt tình giới thiệu những người khác mà anh cho là "đáng vẽ hơn" (ông kỹ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét).

+ Anh thấy đóng góp của mình là nhỏ bé so với sự lặng lẽ hy sinh của bao người khác trên mảnh đất Sa Pa.

3. Đánh giá về nghệ thuật xây dựng nhân vật

- Điểm nhìn: thông qua đôi mắt của ông hoạ sĩ

- Cách trần thuật: Nhân vật anh thanh niên hiện ra qua cái nhìn của các nhân vật khác (bác lái xe, ông họa sĩ, cô kỹ sư), giúp chân dung nhân vật trở nên khách quan, chân thực và lung linh hơn.

- Tình huống truyện: Cuộc gặp gỡ tình cờ nhưng giàu ý nghĩa, bộc lộ nội tâm nhân vật tự nhiên.

- Ngôn ngữ: Đối thoại sinh động, ngôn ngữ nhân vật giàu chất suy tưởng và giàu chất thơ.

III. Kết đoạn

- Khẳng định: Anh thanh niên là hình ảnh đẹp, tiêu biểu cho những con người lao động mới. Anh đã cống hiến tuổi thanh xuân một cách lặng lẽ nhưng đầy ý nghĩa cho Tổ quốc.

- Liên hệ: Nhân vật khơi gợi lòng yêu đời, ý thức trách nhiệm và lý tưởng sống đẹp cho thế hệ trẻ hôm nay về sự cống hiến thầm lặng.