Thạch Sanh, Lý Thông

Ngẫm trong cổ tích ngày xưaẨn điều đạo lý ai chưa tỏ tường?Rằng là những kẻ bất lương,Lừa người phản bạn tìm đường vinh thân.Giàu sang có được lúc gần,Về sau quả báo nhận phần tai ương.Những người trung thực hiền lương,Giúp người chẳng ngại đâu lường hiểm nguySang hèn chẳng thiết so bì,Tâm hồn thanh thản xá gì tử sinh.Chuyện xưa ở quận Cao BìnhVợ chồng Thạch lão muộn sinh nối dòng,Lạy đằng Tây, khấn đằng Đông,Việc nhân, việc nghĩa quyết không nề hà.Tiếng lành vang tận cao xa,Ngọc Hoàng nghe thấu ắt là duyên căn.Cho mời Thái tử truyền rằngĐầu thai về chốn dương trần giúp dân.Nói về Thạch lão phu nhânNgày kia nghe thấy trong thân bất thường.Đại phu phán mới tỏ tường:Rằng đang chờ trẻ nối đường gia tông.Mặt trời vừa hé đằng đông,Giọt sương khẻ đọng cánh hồng hoa khoe,Tiếng rừng rí rách qua khe,Suối trong uốn lượn xập xoè bướm bay.Gió rừng háo hức rung cây,Cỏ xanh triền đổ sợi dài nắng in.Lạy trời cao tỏ anh minh,Vợ chồng Thạch lão cúi mình tạ ân.Mâm đầy trang trọng giữa sânGà tơ một cặp, rượu ngon một vò.Thành tâm khói toả hương mờRừng thiêng chờ tiếng trẻ thơ khóc chào.Đông tàn xuân lại qua mauHạ vừa giảm nhiệt dạt dào thu xưa.Tròn năm bấm ngón đếm vừaBụng mang dạ chửa trẻ chưa chào đời.Người đàm tiếu, kẻ biếm cườiRằng là nghiệt chủng cốt người đâu đang!Lời như búa dập đe giằng,Trong lòng đau xót, trong tâm rối bời.Đúng là nghiệt ngã miệng đờiCăn nguyên chưa tỏ, cợt cười chê bai.Ưu phiền treo nặng trên vai,Thạch ông kiệt sức dài ngày quy tiên.Người đi trút được ưu phiền,Người còn lại gánh truân chuyên đủ điều.Gương xưa giá phủ nhiễu điềuBởi điều chưa tỏ giá xiêu nhiễu tàn.Một thân về lại rừng hoangMầm sinh ấp ủ non ngàn chở che.Thu đông qua đến xuân hè,Hai vòng lặp lại giờ nghe thu tràn.Hoa rừng gió thoảng hương mang,Nắng len khe lá cảnh càng mông lung.Vầng mây sáng ở trên cùng,Rạng màu ngũ sắc giữa vùng hào quang.Chim ca vượn hót hoa đăngRừng thiêng vang tiếng khóc tràn trẻ thơ.Ba năm nuôi một giấc mơChừng nghe tiếng trẻ ngẩn ngơ giọt dài.Khóc người ở chốn tuyền đàiHồn thiên phù hộ con trai nên người.Hương trầm toả tạ ơn trờiHài nhi tuấn tú giống người cõi trên.Thạch Sanh lấy chữ đặt tênTình riêng mẫu tử khắc bền cốt ghi.Vòng qua mười mấy xuân điThạch bà cũng giã từ về cõi âm.Bao năm mẫu tử tình thâmCách ba tấc đất nén trầm ưu mangLá thu chừng nhuốm đủ vàngGió thu gieo trận mưa vàng lá bay.Mồ xanh lá rụng phủ đầyLòng xanh con trẻ tiếp ngày bơ vơ.Lều sơ bên suối nước mơGốc đa che chở tuổi thơ qua ngàyRìu thô một chiếc trong tayAn thân kiếm củi tháng ngày trôi mau.Ngày kia chẳng biết từ đâu,Một ông lão với mái đầu bạc phơ,Lỡ đường qua chốn nương nhờ,Võ công truyền thụ, binh thơ dạy lời.Thực là thiên tướng nhà trờiNgọc hoàng phái xuống giúp thời Thạch Sanh.Sanh thời cốt cách tinh anh,Thêm lòng chăm chỉ lại càng tiến mau.Một thân võ nghệ tinh sâu,Lại thêm phép thuật thác trào mưa tuôn.Nói về một gã làng buôn,Tên Thông họ Lý tính luôn bịp đời,Tai teo mặt choắt răng lơi,Mắt lươn mày trợt nét cười bất an.Ngày kia trên lối đường ngangGốc đa bóng mát gió tràn mây cao.Dừng chân nghỉ mát ít lâu,Từ xa thấy bóng tiều phu cuối đàng.Vai ngang, lưng thẳng, da căngƯớc chừng sức khoẻ phải ngang mươi người.Nhẩm nhanh mưu sự tức thời,Có người này giúp việc thời thuận thông. Lân la tìm cách lấy lòngChuyện non chuyện nước chuyện trong chuyện ngoài.Rằng vừa gặp cảm tình ngayKết tình huynh đệ tháng ngày có nhau.Thạch Sanh quen ở rừng sâuThẳng ngay trong tính mưu sâu chẳng lường.Giữa rừng hoà quyện khói hươngTrời cao chứng giám minh tường đệ huynh.Cây đa lều cỏ lưu tìnhChia tay về với nghĩa huynh một nhà.Lý gia ở thị trấn xaNhà chuyên cất rượu buôn xa bán gần.Thạch Sanh nay đến đỡ đầnBao nhiêu việc nặng một thân chẳng nghì.Yên vui có được mấy khiThạch Sanh vừa đến biết gì chuyện qua.Đầu làng cách cũng không xaMột ngôi miếu nhỏ cũng là căn nguyênVốn là có lão chằn tinhLâu năm tu luyện thuật tinh phép thuần,Đến làng quấy nhiễu nhiều lầnBắt người ăn thịt phép quân chẳng sờn.Làng cho xây miếu thuận rằngHàng năm cống một mạng người chuộc yên.Các nhà lần lượt theo phiênLần này họ Lý đến phiên tế thần.Lý Thông lòng dạ bần thầnTrước giờ tử biệt muôn phần sầu đau.Trời dông gió dẫn mưa ràoMẹ con tuôn lệ khác nào mưa rơi.Giữa lằn sinh tử tức thờiLoé lên kế sách mượn người thế thân.Tiệc ngon bày sẵn trong sânRượu ngon lần lượt ân cần rót trao.Rằng là huynh đệ tương giaoTình thương như thể dạt dào nước trôi.Nay đang mẻ rượu sắp rồiTối nay anh phải trông coi miếu làng.Kể ra công việc cũng nhàn,Thay anh gánh vác, anh mang ơn nhiều.Sanh rằng có đáng bao nhiêu,Đệ huynh tương trợ bày điều mà chi!.Nói xong quay bước tức thìLý Thông lòng nhẹ rút chì khỏi chân.Đúng là sau vẻ ân cần,Mưu sâu chờ chực sảy chân thiệt đờiKẻ gian miệng nói mắt cườiThủ gươm trong bụng giết người như chơi.Mây đen vần vũ kín trời,Miếu hoang lá rụng bời bời lối lên,Tường rêu phủ kín bốn bên,Nhện giăng, tức khí xông lên ngất trời.Thạch Sanh chẳng kịp nghĩ ngơiNhanh tay dọn dẹp gọn nơi để nằm.Chiều đi trời bỗng tối sầmGió giông kéo tới ầm ầm mưa rơi.Giấc sâu mộng ở trên trờiHoa giăng bướm lượn đẹp ngời sắc xuân.Chợt nghe tiếng động ngoài sânSàn nhà rung chuyển bước chân nặng nề.Bóng khuya nữa tỉnh nữa mêĐầu to, tai nhọn, môi trề, mắt thâm,Móng dài, vảy cứng trên thânChằn tinh vừa mới hiện thân tức thì.Miệng gầm gừ, rít phì phìNhằm người hiến tế tức thì tiến lên.Móng dài vuốt nhọn vung lênThẳng tay bổ xuống nhằm bên mạn sườn.Thạch Sanh thoáng thấy tỏ tườngLùi nhanh một bước thuận đường thoát chiêu.Nhanh tay hươi mấy nhát rìuChằn tinh chống đỡ liêu xiêu mấy phần.Đúng là tài nghệ bất phânNgói tuôn bụi đổ rần rần gió vây.Hai bên phép thuật đủ đầyKêu mưa gọi gió lửa quây bịt bùng.Thạch Sanh tả đột hữu xungRìu ngang chém trúng số cùng yêu tinh.Chằn tinh đành hiện nguyên hìnhMột con rắn lớn quăng mình trốn quanh.Làm sao thoát khỏi Thạch Sanh?Đầu văng một ngả xác đành một bên.Bỗng đâu trong góc hiện lênMột cây cung với mũi tên bằng vàng.Xách đầu chằn, khoát cung mangCanh ba quay bước lên đàng hồi môn.Nói qua về gã Lý ThôngLừa xong một cú trong lòng thoả thê,Đang đêm mưa gió dầm dềBỗng đâu nghe tiếng người về gọi tên.Một làn khí lạnh xông lênLưng tê, gối khuỵu, sấm rền trong tai“Oan hồn báo oán phen nàyNhận anh ba lạy nguôi ngoai trong lòng”Thạch Sanh vừa mới vào trongNhìn qua cảnh tượng trong lòng ngu ngơ.Rõ ràng mình sống sờ sờSao anh lạy tế như vừa gặp ma?Bèn đem chuyện mới kể raLý Thông tin bảy ngờ ba cũng đành,Đưa tay nắn thử Thạch SanhRõ ràng người sống rành rành ra đâyLại thêm đầu rắn cầm tayĐúng là chuyện thật đâu bày xảo ngôn.Lý Thông mới thực hoàn hồnNhớ lời chiếu dụ thưởng công giết chằnLàm ra vẻ mặt bàng hoàng“Phen này thịt nát xương tan mất rồi.Vật này vốn của vua nuôiLỡ tay mạo phạm phép thời đâu thaPhải đi tìm chốn thật xaẨn mình chờ đợi cho qua hạn này”Thạch Sanh quay bước đi ngayVề nơi rừng thẳm của ngày còn thơ.Cây đa dòng suối đợi chờRừng xanh lều bạc bấy giờ có nhauMưu sâu hòng tiếm công đầuTiến cung họ Lý dâng đầu báo công.Chuẩn y đô đốc tiến phongĐường đường vinh hiển Lý Thông có thời.Thầm sâu trong bụng cợt cườiTài mà bộc trực ở đời vứt đi.Thăng quan tiến chức khó gìCong lưng dẻo miệng việc gì chẳng qua.Có nàng công chúa ngọc ngàTuổi trăng vành vạnh như hoa trên cànhNét vui suối nước long lanhNét buồn gió gợn tròng trành thu rơi.Trần gian dễ kiếm mấy ngườiThoạt qua đã thấy hồn lơi tâm cuồng.Tới hồi lựa tuyển tình quânĐài cao gieo tú duyên phần cầu may.Hoàng thân thái tử trong ngoài Người chen kẻ lấn dưới đài chờ duyên.Trên cao tha thướt dáng tiênGió ôm mành lụa cánh mềm tay nâng.Bỗng đâu trời trở tối sầmVầng ô che khuất dưới tầm cánh bayĐại bàng vừa mới qua đâyVụt qua cướp lấy người ngay trên đài.Thình lình chẳng kịp trở tayNhà vua nghe chuyện chân tay rụng rờiSai đô đốc tới truyền lờiCứu ngay công chúa hứa lời thành thân.Lý Thông bối rối mười phầnNữa mừng nữa sợ việc quân khó thành.Tài thô sức mọn phải đànhThạch Sanh tìm kiếm dỗ dành giúp thân.Sai bày lễ hội trong dânĐờn ca múa hát dò lần mối manh.Từ ngày về lại rừng xanhThạch Sanh vui với gió lành mây trongƯu tư chẳng gợn trong lòngMột hôm ngồi ngắm mây lồng trời cao.Từ xa một cánh chim mauSải dài cánh rộng ào ào bay quaDưới thân phấp phới lụa làNhìn ra bóng dáng đúng là nữ nhi.Buông dây tên vụt phóng điMột bên cánh trái tức thì trọng thương.Đại bàng sà xuống bên đườngRút tên chẳng kịp trị thương phút nàoQuặp ngay công chúa chuồn mauThạch Sanh theo dấu máu vào hang sâu.Mười ngày Lễ hội qua mauLý Thông lo lắng nát nhàu ruột gan.Chiều tàn bóng xế nghiêng ngangMối manh chưa thấy dạ càng rối ren.Chợt đâu nhìn thấy bóng quenThạch Sanh thấp thoáng đứng chen cuối hàng.Lòng vui như bắt được vàngLiền sà ngay đến hỏi han dỗ dành.Thạch Sanh chưa hết bần thầnTại sao họ Lý mão quan thế này?Chuyện dài sau sẽ giải bàyGiờ thì cứu nạn việc ngay chẳng quàng.Thạch Sanh thuật chuyện đại bàngLý Thông mừng rỡ kéo quân đi liền.Sanh thời dẫn lối đi tiênTới nơi dãy núi mọc liền với mây.Đường lên lỏm chỏm đá đầyHoang vu nắng cháy bóng cây không còn.Miệng hang ở giữa chừng nonThẳm sâu hun hút mỏi mòn mắt trông.Thoáng qua đã thấy sờn lòngQuan quân co rúm sợ không dám vào.Đu dây từ phía trên caoThạch Sanh khéo léo nép vào thành hang.Dò tìm mấy lối đường quanhĐại bàng vừa thấy đang nằm dưỡng thương.Đằng sau một bóng khuê nươngNét ngài ủ rũ xem dường khổ đau.Thạch Sanh nấp kín phía sauChờ nàng đi tới thì thào gọi sang.Thuốc mê chàng đã sẵn sàngTrộn vào thức uống cho nàng đem dâng.Đại bàng ngấm thuốc lịm dầnNỗi lòng công chúa trào dâng bất thườngCảm lòng quân tử can trườngLiều thân cứu mạng coi thường hiểm nguy.Ngọc khuê hé cửa xuân thìÂn tình sâu đậm khắc ghi tâm bền.Vòng dây kéo trước lên trênMừng cho công chúa ngọc nguyên an bình.Thạch Sanh chờ tới lượt mìnhNgờ đâu hang bỗng thình lình tối đen.Số là sai lấy đá chènLý Thông tàn độc một phen hại người.Một là công cướp xong rồiHai là diệt khẩu phòng thời sâu xa.Thạch Sanh bị bít đường raNgẫm lòng mới ngộ thật thà thiệt thân!Người nào quân tử hiền nhân?Người nào huynh đệ ân cần trước sau?Ẩn sau đường mật ngọt ngàoGươm che giáo đậy mưu sâu khó lường.Kẹt vào trong thế cùng đườngThạch Sanh vung búa tìm đường thoát thân.Đại bàng tỉnh thuốc an thầnNghe đâu trong động người xâm chiếm vào.Vốn là yêu quái tài caoTrọng thương sức lực đâu sao vẹn mười.Thạch Sanh giao chiến mấy hồiĐại bàng thảm bại xong đời yêu ma.Cửa hang đã bịt lối raThạch Sanh đành phải dò la khắp vùng.Xảy đâu ở ngách trong cùngMột lồng cũi sắt khoá cùng thư sinh.Hỏi ra mới biết sự tìnhĐúng là thái tử Thuỷ đình bị giam.Thạch Sanh bèn lấy cung vàngBắn tan khoá củi cứu chàng thoát nguy.Thuỷ cung thăm viếng một khiLời mời thái tử thuận nghi theo lòng.Ngầm trong hang một dòng sôngNgười đi rẽ nước thành dòng hai bên.Vượt qua mấy đoạn thác ghềnhĐường thông xuống biển ánh lên sắc ngời.Lung linh phong cảnh xinh tươiNguy nga cung điện đất trời khó phân.Thuỷ vương vui vẻ bội phầnSai người sắp tiệc ân cần thết giao.Ngày vui lần lượt trôi mauThạch Sanh ngỏ ý biệt chào hồi hương.Bạc vàng châu báo khiêm nhườngChỉ xin nhận ở Thuỷ vương cây đàn.Từ ngày được cứu khỏi hangNgọc thân công chúa như đàn đứt dâyLặng câm suốt cả đêm ngàyNhà vua truyền lệnh hoãn ngày thành thân.Đại phu nổi tiếng xa gầnNgự y triều chính chẳng lần duyên căn.Chẳng là tâm bệnh hại thânCảm thương quân tử trong hang hiểm nghèo.Chiều tàn hút gió cheo leoHồn oan vất vưởng núi đèo lang thangChằn tinh gặp lại đại bàngCả hai cùng có chung mang mối thù,Bàn nhau kiếm cách trả thùCốt đem tội đổ lên đầu Thạch Sanh.Vượt qua mấy lớp quân canhVào cung lấy trộm gây thành án oanBạc vàng châu báu đem mangBỏ vào lều nhỏ của chàng Thạch Sanh.Tội thời tang vật rành rànhLý Thông chủ toạ án hình chém ngayGiam vào trong ngục đợi ngàyThạch Sanh oan uổng giải bày không xong.Buồn đâu xâm chiếm cõi lòngĐàn buông dây có dây không khẻ khàng“Đàn kêu tích tịch tình tangAi đưa công chúa lên hang mà về”Tiếng đàn như tỉnh như mêGiọng đàn ai oán não nề xót xaTiếng vang đến tận cao xaĐến tai công chúa cách ba quảng đường.Trong lòng chợt nhớ chợt thươngChợt đau chợt khổ vấn vương bồi hồiTự dưng lại thốt thành lờiXin vua cha được gặp người rung tơ.Nữa lòng như tỉnh như mơNữa lòng đang rối như tơ ương vò.Làm sao nên cảnh bất ngờAnh hùng nhận án tử chờ khai đao.Thạch Sanh thưa chuyện trước sauChằn tinh giết trước, tiếp sau đại bàngCứu nàng công chúa khỏi hangHàm oan nghiệp chướng mới mang tội này.Nhà vua nghe hết tấu bàyCảm thương công chúa đêm ngày nhớ mongBan truyền phò mã sắc phongNgày lành tháng tốt kết phòng se hoa.Lý Thông tội nặng chớ thaGiao cho phò mã luận ra tội thành.Lý Thông mặt xám mắt xanhMọp ngay dưới điện cổ đành chờ đaoNghênh ngang có được lúc nàoKề dao vô cổ khác nào bún thiu.Tham lam gây ác đủ nhiềuChờ nghe luận tội phách siêu hồn rời.Sanh rằng tội rõ ràng rồiChiếu theo phép nước ắc thời không thaNghĩ tình còn có mẹ giàTha cho về lại quê nhà tu thân.Lý Thông chắc chết mười phầnĐược ban tha bổng thất thần tạ ơnDập đầu máu đổ trên sânDắt ngay tay mẹ lên đường về quê.Ác nhân trời bỏ đời chêGiữa đường sét đánh tức thì thiệt thân.Hoan ca mở hội toàn dânCông nương phò mã kết thân đẹp ngày.Trọng tình phò mã anh tàiXinh tươi công chúa rạng ngời sắc xuân.Xứng là một đấng anh quânXứng là thê nữ trong ngần tuyết trinh.An vui hạnh phúc yên bìnhNgờ đâu lắm kẻ bất bình trong tâmKhi xưa dâng lễ cầu thânHoàng thân các nước mấy lần từ hônNay thì công chúa thành hônVới chàng khố rách áo ôm rỏ ràngKhinh thường miệt thị lân bangDấy binh trừng phạt thế tràn vỡ đê.Đông Tây Nam Bắc tứ bềBinh hùng tướng mã bổ vây chập chùng.Thế như đê nước chực bungThế như lũ cuốn xuống vùng hạ duyên.Bỗng đâu vẳng tiếng dây tiênBỗng đâu thù hận ưu phiền chợt tan.Thạch Sanh khẻ chạm dây đànTiếng ngân tha thiết trong làn gió quaNào là tiếng mẹ tiếng chaNào là thê tử ở nhà chờ mongHàng hàng lớp lớp binh hùngXếp thương hạ giáo quyết cùng lui binh.Thạch Sanh truyền lịnh khao binhMột nồi cơm nhỏ cho nghìn tướng quân.Cơm vừa vơi bớt một phầnTự nhiên đầy lại vẹn phần mới tinhNgười người xem thấy thất kinhCúi mình lạy tạ kéo binh về nhà.Nhà vua nay cũng đã giàThạch Sanh tiếp quản nước nhà trông coiNgày lành tháng tốt lên ngôiQuốc gia thịnh vượng sử đời ghi danh.

TP Hồ Chí Minh 8/2018