Thoái hóa đốt sống cổ: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Thoái hóa cột sống cổ là bệnh lý xương khớp phổ biến, với khoảng ⅔ dân số bị đau cổ ít nhất một lần trong đời. Trong đó, những người trẻ từ 25 - 30 tuổi là đối tượng có nguy cơ cao do tính chất công việc và thói quen sinh hoạt không lành mạnh. Tìm hiểu nguyên nhân và cách trị thoái hóa đốt sống cổ trong bài viết sau.

1. Thoái hóa cột sống cổ là gì?

Thoái hóa đốt sống cổ (tiếng Anh: Cervical spondylosis) là một bệnh lý về xương khớp, mô tả tình trạng cột sống tại vùng cổ bị suy yếu do nhiều nguyên nhân tác động. Bệnh được bắt đầu bởi tình trạng viêm và lắng đọng canxi trên dây chằng quanh cột sống. Hiện tượng này làm hẹp các lỗ liên hợp nằm sau đốt sống, cản trở sự lưu thông tự nhiên của mạch máu và các dây thần kinh bên trong. Sau đó, các triệu chứng thoái hóa đốt sống xuất hiện, gây đau vùng cổ gáy, đặc biệt là khi vận động, cúi, xoay hoặc ngửa cổ.

Hiện nay, tỷ lệ mắc thoái hóa cột sống cổ ở nam giới và nữ giới là ngang bằng nhau. Đây cũng là bệnh lý mãn tính phổ biến, với tính chất diễn biến chậm và có thể thoái hóa ở bất kỳ đốt sống nào. Trong đó, đoạn C5 - C6 - C7 trên cột sống là dễ gặp nhất.

2. Bệnh thoái hóa đốt sống cổ có chữa được không?

Không thể chữa khỏi bệnh thoái hóa đốt sống cổ, vì đây là một bệnh mạn tính. Với bệnh lý cơ xương khớp như thoái hóa cột sống cổ, khả năng hồi phục phụ thuộc vào nỗ lực của bệnh nhân. Nếu phát hiện sớm, xử lý nhanh và tuân theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ thì bệnh có thể được kiểm soát hiệu quả. Ngược lại, nếu chủ quan, xem nhẹ hoặc tự ý áp dụng các biện pháp chưa được chứng minh thì nguy cơ biến chứng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe là rất cao.

3. Vì sao cột sống cổ bị thoái hóa? Các nguyên nhân thoái hóa đốt sống cổ

Cột sống cổ bị thoái hóa có thể là do quá trình lão hóa tự nhiên hay do sinh hoạt và làm việc sai tư thế, hay do đĩa đệm bị mất nước, gai xương…. Từ đó khiến vùng cột sống cổ suy yếu, viêm, đau và xuất hiện các triệu chứng thoái hóa cột sống cổ.

3.1. Hoạt động sai tư thế

Các tư thế hoạt động sai như cúi ngửa nhiều, nâng vác nặng trên đầu hoặc ngồi trước màn hình máy tính quá lâu, không chỉ ảnh hưởng tới cấu trúc của cột sống cổ mà còn làm biến đổi các mô xương, dây chằng và cơ, từ đó thúc đẩy nhanh quá trình thoái hóa.

3.2. Gai xương

Gai xương hình thành do các tổn thương ở khớp gây ra nhằm củng cố độ chắc khỏe cho xương. Gai xương hình thành trong thời gian dài và tiến triển âm thầm. Các phần xương dư thừa đôi khi chèn ép lên các mô, cơ, tủy sống và rễ thần kinh, gây ra tình trạng đau nhức.

3.3. Đĩa đệm bị mất nước

Đĩa đệm giữ vai trò như một tấm đệm đàn hồi giữa các đốt cột sống, giúp chống đỡ trọng lượng đầu và giảm xóc chấn động. Từ sau tuổi 30, vật liệu giống như gel trong đĩa đệm bắt đầu khô lại. Điều này làm cho các đốt sống tiếp xúc với nhau nhiều hơn và có thể gây đau, cứng cổ.

3.4. Dây chằng bị xơ hóa

Dây chằng có tác dụng nối các xương cột sống với nhau và có thể trở nên xơ hóa theo thời gian. Đây cũng là nguyên nhân gây ảnh hưởng tới cử động cổ, khiến vùng cổ cảm thấy căng và kém linh hoạt.

4. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc thoái hóa đốt sống cổ

Các yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ mắc thoái hóa cột sống cổ gồm: tuổi tác, nghề nghiệp, di truyền,… Trong đó:

• Tuổi tác: Thoái hóa đốt sống cổ tăng dần theo tuổi do đĩa đệm mất nước và co xẹp, khớp và dây chằng giảm đàn hồi, dẫn đến mài mòn và hình thành gai xương sớm.
• Nghề nghiệp: Các công việc đòi hỏi cử động cổ lặp lại hoặc duy trì tư thế cổ không thuận lợi trong thời gian dài làm tăng áp lực cơ học lên cột sống cổ và thúc đẩy thoái hóa.
• Chấn thương: Chấn thương cổ trước đó khiến đĩa đệm, dây chằng hoặc khớp bị suy yếu, từ đó dễ tiến triển thành thoái hóa sớm hơn bình thường.
• Di truyền: Yếu tố gia đình có thể làm tăng xu hướng thoái hóa sớm do cấu trúc mô cột sống bẩm sinh yếu hoặc kém ổn định.
• Hút thuốc: Hút thuốc làm giảm nuôi dưỡng mô cột sống và đĩa đệm, thúc đẩy quá trình hao mòn, từ đó làm tăng nguy cơ đau cột sống cổ.

5. Triệu chứng thoái hóa đốt sống cổ như thế nào? Dấu hiệu thoái hoá cột sống cổ thường gặp

Bên cạnh bị đau đốt sống cổ, hiện tượng này còn làm cho người bệnh mất cảm giác chi trên, cứng cổ vào buổi sáng cùng nhiều vấn đề khác:

5.1. Đau nhức

Xuất hiện các cơn đau mỏi, khu trú xung quanh vùng cổ - gáy, vùng cổ - vai, đôi khi gây nên tình trạng vẹo cổ hoặc sái cổ. Cơn đau sau đó lan tới đầu, có thể nhức đầu ở vùng chẩm và vùng trán, đau từ gáy lan xuống một bên hoặc cả hai bên cánh tay.

5.2. Chi trên mất cảm giác

Khi rễ thần kinh bị chèn ép nhiều, người bệnh có cảm giác đau tê như “điện giật” từ phần vai xuống cánh tay. Một số trường hợp nặng có thể khiến bệnh nhân bị teo cơ, yếu liệt hoặc mất cảm giác sâu ở đôi bàn tay (cầm vật dụng dễ bị rơi, khó thực hiện các động tác khéo léo).

5.3. Cứng cổ vào buổi sáng

Nếu thời tiết trở lạnh, kết hợp với tư thế ngủ ban đêm không thuận lợi thì người bệnh có thể bị cứng cổ vào sáng hôm sau. Dấu hiệu của thoái hóa đốt sống cổ này khiến bệnh nhân gặp phải khó khăn khi cúi gập, xoay cổ hoặc ngửa cổ. Mặt khác, có người đau ê ẩm cả vùng gáy hoặc mảng sau đầu. Cơn đau tiếp đó lan sang mảng đầu bên phải và có thể tăng mức độ nếu như ho hoặc hắt hơi. Một số khác đau liên tục, không thể quay đầu sang trái hay sang phải, mà phải xoay cả người.

5.4. Dấu hiệu Lhermitte

Dấu hiệu Lhermitte là triệu chứng của bệnh thoái hóa cột sống cổ đa xơ cứng. Đây là cảm giác khó chịu đột ngột như có luồng điện đi từ cổ xuống xương sống, lan sang ngón tay hoặc ngón chân. Tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng nếu như bạn cúi cổ về phía trước.

5.5. Các dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ khác

Trong trường hợp tổn thương ở các đốt sống C1 - C2 hoặc C4, người bệnh có thể gặp phải các triệu chứng nấc, ngáp, chóng mặt hoặc mất thăng bằng…

6. Bệnh thoái hoá đốt sống cổ có nguy hiểm không?

Có, bệnh thoái hoá cột sống cổ có thể nguy hiểm nếu không được điều trị. Nguyên nhân là bởi bệnh có thể dẫn đến tổn thương thần kinh vĩnh viễn, mất khả năng vận động và thậm chí là liệt.

7. Đau cột sống cổ có ảnh hưởng gì không? Biến chứng thoái hóa đốt sống cổ là gì?

Bệnh thoái hóa cột sống cổ nếu không được chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời và đúng phương pháp có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe: Rối loạn tiền đình, thoát vị đĩa đệm cổ và yếu chi.

• Rối loạn tiền đình: Thoái hóa cột sống cổ không chỉ làm tổn thương lỗ tiếp hợp, mà còn gây thiếu máu não và rối loạn tiền đình, với các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi và dễ bị ngã tai nạn (với người cao tuổi).
• Thoát vị đĩa đệm cổ: Cột sống cổ bị thoái hóa lâu ngày không điều trị, có thể chuyển sang thoát vị đĩa đệm cổ. Lúc này quá trình chữa bệnh trở nên khó khăn và nguy cơ rối loạn cảm giác, rối loạn thực vật (đại tiểu tiện không tự chủ) hay bại liệt là rất cao.
• Yếu và tê ở các vị trí từ cổ trở xuống: Đây chính là biến chứng nguy hiểm nhất. Khi gai xương và ống xương sống bị thu hẹp thì tủy sống nhanh chóng bị chèn ép. Điều này khiến người bệnh bị yếu liệt các vị trí dưới cổ, kèm theo cơn đau nhức dữ dội.

>> Tìm hiểu các biến chứng do thoái hóa cột sống cổ:

• Biến chứng rối loạn tiền đình do thoái hóa đốt sống cổ
• Thoái hoá đốt sống cổ gây tê tay và các dấu hiệu nhận biết
• Nhận biết dấu hiệu bệnh thoái hoá đốt sống cổ gây đau đầu

8. Chẩn đoán bệnh thoái hóa đốt sống cổ như thế nào?

Để chẩn đoán đau đốt sống cổ, bác sĩ sẽ kiểm tra lâm sàng, sau đó chỉ định chẩn đoán hình ảnh cũng như các xét nghiệm phù hợp khác. Trong đó:

8.1. Khám lâm sàng

• Kiểm tra khả năng vận động của cột sống cổ.
• Kiểm tra khả năng phản xạ và sức cơ ở hai tay, nhằm phát hiện tác động của thoái hóa lên tủy sống hoặc dây thần kinh

8.2. Chẩn đoán hình ảnh

• X - quang: Chụp X - quang giúp bác sĩ phát hiện những dấu hiệu bất thường, gây thoái hóa cột sống cổ như gai xương hoặc cầu xương. Ngoài ra, X - quang còn loại trừ các nguyên nhân hiếm gặp hoặc nghiêm trọng hơn đối với bệnh đau cột sống cổ, điển hình như khối u, gãy xương hoặc nhiễm trùng.
• Chụp CT: Chụp CT cung cấp hình ảnh chi tiết về tình trạng tổn thương xương ở mức độ nhỏ.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI giúp nhận biết chính xác các khu vực nơi dây thần kinh bị chèn ép.

8.3. Kiểm tra chức năng thần kinh

• Điện cơ đồ: Giúp đo hoạt động điện trong các dây thần kinh khi chúng truyền tín hiệu đến cơ bắp, cả khi cơ đang co và khi nghỉ ngơi.
• Nghiên cứu dẫn truyền thần kinh: Các điện cực được gắn vào da phía trên dây thần kinh cần nghiên cứu. Một xung điện nhỏ được truyền qua dây thần kinh để đo cường độ và tốc độ của tín hiệu thần kinh.

9. Làm sao để chữa thoái hóa đốt sống cổ? Cách điều trị thoái hóa đốt sống cổ

Để cải thiện các triệu chứng thoái hóa cột sống cổ, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân châm cứu, dùng thuốc, phẫu thuật,… Chi tiết các phương pháp như sau:

9.1. Cách giảm đau đốt sống cổ tại nhà

Khi bị đau cột sống cổ, bạn nên tích cực nghỉ ngơi, sau đó tập thể dục nhẹ nhàng hoặc kết hợp chườm nóng/ lạnh,.. Cụ thể:

• Tích cực nghỉ ngơi: Nghỉ ngơi và tránh các động tác cổ lặp lại hoặc vận động mạnh giúp giảm áp lực lên đốt sống cổ, hạn chế đau và viêm, tạo điều kiện cho mô mềm phục hồi.
• Tập thể dục nhẹ nhàng: Khi triệu chứng giảm, có thể thực hiện các bài tập kéo giãn và vận động nhẹ nhàng cho cổ - vai nhằm duy trì tầm vận động, giảm cứng khớp và hỗ trợ phục hồi chức năng.
• Thuốc giảm đau không kê đơn: Các thuốc như acetaminophen hoặc thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) có thể được sử dụng để giảm đau và giảm viêm trong giai đoạn đau nhẹ đến trung bình.
• Chườm nóng hoặc chườm lạnh: Chườm lạnh trong giai đoạn đầu giúp giảm viêm và đau cấp. Sau đó, chườm ấm có thể được sử dụng để thư giãn cơ, giảm co cứng và cải thiện tuần hoàn tại vùng cổ.
• Dùng nẹp cổ mềm: Nẹp cổ mềm có thể được dùng ngắn hạn để cố định và giảm tải cho cột sống cổ trong giai đoạn đau cấp; tuy nhiên không nên sử dụng kéo dài vì có thể làm yếu cơ cổ.

9.2. Châm cứu

Châm cứu chữa thoái hóa cột sống cổ là liệu pháp của người Trung Hoa đối với các chứng đau lưng, đau đầu hoặc các bệnh về cơ xương khớp. Nguyên lý của châm cứu là dựa trên hoạt động của Khí trong cơ thể. Khí chạy dọc theo chiều thuận để cân bằng âm dương. Khi dòng chảy của Khí bị gián đoạn thì các triệu chứng đau nhức nhanh chóng xuất hiện. Lúc này, áp dụng liệu pháp châm cứu giúp giảm đau tự nhiên, khai thông khí huyết và phục hồi chức năng của các cơ quan.

Loại kim được sử dụng trong châm cứu tương đối nhỏ và mỏng. Tùy theo triệu chứng bệnh mà các bác sĩ tiến hành châm kim tại các huyệt đạo khác nhau từ 20 - 40 phút (mỗi vị trí).

9.3. Phẫu thuật

Nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc nếu các triệu chứng thần kinh — chẳng hạn như yếu tay hoặc chân — trở nên trầm trọng hơn, bạn có thể cần phẫu thuật để tạo thêm không gian cho tủy sống và rễ thần kinh.

Ca phẫu thuật có thể bao gồm loại bỏ đĩa đệm thoát vị, gai xương hoặc một phần đốt sống. Một phần cổ của bạn có thể cần được cố định bằng ghép xương và dụng cụ cấy ghép.

9.4. Vật lý trị liệu

Các phương pháp vật lý trị liệu như kéo dãn, xoa bóp vùng hoặc điện sung giúp tăng cường sức cơ ở cổ và vai, từ đó giảm thiểu đáng kể các cơn đau. Lựa chọn vật lý trị liệu, người bệnh cần tuân theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa khớp - thần kinh, tránh vật lý trị liệu thô bạo, không đúng kỹ thuật khiến cho tình trạng bệnh càng nghiêm trọng.

Tốt nhất là người bệnh nên chọn các phòng khám uy tín, được trang bị máy móc vật lý trị liệu - phục hồi chức năng hiện đại để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu.

9.5. Trị liệu Thần kinh Cột sống

Tại Mỹ và các nước phát triển, Trị liệu Thần kinh Cột sống là phương pháp an toàn và hiệu quả, được sử dụng trong điều trị thoái hóa đốt sống cổ. Cơ chế hoạt động là dùng tay nắn chỉnh các đốt sống bị sai lệch, trả chúng về vị trí tự nhiên như ban đầu, đồng thời giảm chèn ép vào rễ thần kinh, giúp chữa lành cơn đau mà không cần phẫu thuật hay dùng bất cứ loại thuốc nào.

Tin vui cho các bệnh nhân mắc thoái hóa cột sống cổ đó là bạn có thể chữa bệnh tận gốc tại ACC - phòng khám chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống đầu tiên tại Việt Nam, với hơn 20 năm hoạt động và đội ngũ bác sĩ 100% người nước ngoài giàu kinh nghiệm. Tại đây, các bác sĩ tiến hành chỉnh nắn các đốt sống để giảm áp lực lên các khớp, đĩa đệm và dây thần kinh, từ đó giúp người bệnh được điều trị ĐÚNG CÁCH, ĐÚNG PHÁC ĐỒ KHOA HỌC và hoàn toàn không dùng thuốc hay can thiệp phẫu thuật.

Quy trình thăm khám toàn diện

ACC áp dụng quy trình thăm khám chuẩn quốc tế, từ khai thác bệnh sử, khám lâm sàng kỹ lưỡng, đánh giá dáng đi, tư thế, biên độ vận động cho đến sàng lọc nguy cơ liên quan như thoái hóa, loãng xương hay chèn ép thần kinh. Mục tiêu là xác định chính xác mức độ tổn thương và tìm ra nguyên nhân gốc rễ thoái hóa đốt sống cổ để đưa ra hướng điều trị chuẩn xác nhất.

Phác đồ điều trị bảo tồn cá nhân hóa

ACC nổi bật với phác đồ điều trị bảo tồn đa mô thức, kết hợp Nắn chỉnh cột sống Chiropractic, Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, Trị liệu vận động và các can thiệp giảm đau khi cần thiết. Mỗi phác đồ đều được điều chỉnh dựa trên mức độ tổn thương và tình trạng cụ thể của bệnh nhân, đã mang lại hiệu quả vượt trội cho nhiều trường hợp đau cấp và mãn tính.

Trang thiết bị phục hồi hiện đại

Hệ thống ACC được trang bị các công nghệ tiên tiến như máy kéo giãn cột sống, sóng xung kích, laser công suất cao và thiết bị tập chỉnh tư thế hiện đại. Đặc biệt, hệ thống phục hồi chức năng Pneumex Pneuback hỗ trợ cải thiện tầm vận động và sự linh hoạt tối đa, mang lại trải nghiệm điều trị vượt trội cho bệnh nhân.

Tư vấn minh bạch

ACC cam kết cung cấp thông tin minh bạch, giải thích rõ ràng về tình trạng bệnh và lộ trình điều trị. Tất cả nhằm mang đến sự tin tưởng và trải nghiệm y tế an toàn, công bằng và hiệu quả nhất cho bệnh nhân.

10. Cách phòng bệnh thoái hóa đốt sống cổ

Để phòng ngừa thoái hóa cột sống cổ và nguy cơ tái phát bệnh, bạn nên thay đổi thói quen sinh hoạt và làm việc theo các nguyên tắc sau: có thời gian nghỉ ngơi hợp lý, thường xuyên tập thể dục, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng,…:

• Sau thời gian làm việc, bạn nên dành thời gian xoa bóp và chăm sóc vùng vai gáy cổ. Chú ý phân bổ thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, để giảm căng thẳng cho vùng cột sống cổ.
• Những người thường xuyên làm việc văn phòng, ngồi trước máy tính nên đứng lên đi lại, vươn vai sau 1-2 giờ làm việc để thư giãn gân cốt.
• Trang thiết bị tại nơi làm việc nên phù hợp và cân đối. Điều chỉnh ghế để cho 2 cẳng tay song song với nền nhà, giữ tư thế lưng thẳng và 2 vai ngang bằng. Khi ngồi làm việc nên chú ý đặt màn hình cách mắt 50-66 cm và dưới tầm nhìn mắt khoảng 10-20 độ, tránh để màn hình quá cao hoặc quá thấp so với tầm mắt.
• Thường xuyên tập thể dục, vận động xương khớp bằng các bài tập yoga điều trị thoái hóa đốt sống cổ.
• Chú ý bổ sung các loại thực phẩm giàu canxi như tôm, cua, ốc, sữa; các loại rau, trái cây chứa nhiều vi chất, đặc biệt vitamin nhóm B vào bữa ăn hằng ngày để giúp xương chắc khỏe, phòng tránh bệnh xương khớp.

Thoái hóa cột sống cổ gây nhiều khó khăn trong sinh hoạt và làm việc hằng ngày. Để điều trị thoái hóa đốt sống cổ, người bệnh nên áp dụng phương pháp nắn chỉnh cấu trúc cột sống sai lệch về vị trí bình thường, điển hình như liệu pháp Chiropractic tại phòng khám ACC. Đồng thời, cần kết hợp ăn uống điều độ, nghỉ ngơi hợp lý và vận động thường xuyên để tăng độ dẻo dai cho cột sống, duy trì hiệu quả lâu dài.

Để hiểu hơn về thoái hóa đốt sống cổ và cách khắc phục bệnh, mời bạn cùng xem cuộc trò chuyện cùng bác sĩ ACC: