THƯ VIỆN TỈNH VĨNH PHÚC

Trong lịch sử nước nhà có nhiều tấm gương hiền nhân. Họ là những con người tài năng xuất chúng, trung quân, ái quốc, nghĩa khí, có những đóng góp to lớn cho sự cường thịnh của đất nước về các mặt văn hóa, xã hội, mở rộng bờ cõi, đào tạo nhân tài …. Họ là những người hết lòng phụng sự tổ quốc, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích cá nhân, là tấm gương soi về đạo đức cao đẹp.

Cuốn sách “Những bậc hiền nhân trong lịch sử Việt Nam” sẽ cho chúng ta biết những bậc hiền nhân trong lịch sử Việt Nam là những ai, cuộc đời của họ ra sao và họ đã có những đóng góp gì cho sự cường thịnh của đất nước, của dân tộc. Đây là cuốn sách nằm trong tủ sách “Việt Nam đất nước - con người” do Trí Thức Việt tuyển trọn, nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2019.

“Những bậc hiền nhân trong lịch sử Việt Nam” bao gồm 31 bài viết kể về 31 hiền nhân trong các triều đại, có sức ảnh hưởng lớn, giúp cho dân tộc Việt Nam có diện mạo như ngày nay với truyền thống văn hiến nhân, tín, trí, nghĩa. Đó là Lưu Khánh Đàm: Người khởi xướng việc dời Đô; Thái sư Lê Văn Thịnh - Trạng nguyên đầu tiên của nước Việt; Phạm Công Bình - Trạng nguyên đầu tiên của đất Vĩnh Phúc; Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi; Hiền thần Chu Văn An; Nguyễn Bỉnh Khiêm nhà thông thái triết học lớn; Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan một nhân cách lớn hay Danh sĩ Ngô Thì Nhậm…

Mở đầu cuốn sách, bạn đọc sẽ được gặp nhân vật “Lưu Khánh Đàm: Người khởi xướng việc dời Đô”. Lưu Đàm quê gốc Ái Châu (Thanh Hóa), từ nhỏ thông minh, sáng dạ, uyên thâm sâu sắc về văn học, tính nết ôn hòa. Lý Công Uẩn lên ngôi vua, phong cho Lưu Đàm làm Quang lộc đại phu hầu cận bên cạnh. Ông là người có tầm nhìn xa trông rộng. Lưu Đàm dâng lời nói với vua rằng: “Long Châu là nơi giàu mạnh, chính là cái gốc bền vững, đóng đô ở đó sẽ cường thịnh lâu dài, thiên hạ vô địch, mong bệ hạ dời đô ra nơi đó”. Lý Thái Tổ nghe lời, chọn ngày cử hành việc dời đô. Thời Lý, 3 lần giặc Tống vào đánh chiếm nước ta đều bị quân ta đánh bại, trong đó có công lớn của Lưu Khánh Đàm. Thái Tổ xét Lưu Khánh Đàm là người đánh Nam dẹp Bắc lại có kế giỏi xướng xuất việc rời đô bèn phong ông làm Thái Phó, Khai Quốc công thần, giao cho ông dạy bảo Thái tử Phật Mã. Cuộc đời Lưu Khánh Đàm đã giúp nước, giúp dân, che chở cho dân. Ông xin tâu vua miễn phu dịch và thuế, ông mua nhiều ruộng ao để làm của công cho dân làng. Cuối đời Lưu Khánh Đàm đi tu và thọ 69 tuổi.

Bài viết tiếp theo “Phạm Công Bình - Trạng nguyên đầu tiên của đất Vĩnh Phúc”. Phạm Công Bình là người xã An Lạc, huyện An Lạc, phủ Tam Đái (Nay là thôn An Lạc, xã Đồng Văn, huyện Yên Lạc). Ông đỗ đầu khoa thi năm Giáp Thìn (1124) đời vua Lý Nhân Tông. Là người văn võ song toàn, năm 1128, Phạm Công Bình được phong chức Thái Úy. Ông được cử cầm quân đánh giặc phương Nam và lập nhiều chiến công, thắng nhiều trận lớn vào các năm 1128, 1136… giữ yên bờ cõi của Đại Việt.

Trong các bậc hiền nhân phải kể đến Lưỡng quốc trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi (1286 - 1350). Là người làng Lũng Đỗng, huyện Chi Lăng, Hải Dương. Từ nhỏ ông đã có tư chất thông minh hơn người đến năm 20 tuổi đã đỗ Trạng nguyên và được vua cử đi sứ nhà Nguyên bên Tàu. Bị sứ nhà Nguyên gây khó dễ, ông đã ứng biến, đối đáp rất thông minh khiến cho sứ nhà Nguyên nể phục.

Hay hiền thần Chu Văn An (1292 - 1370), làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm hồi trẻ đã là một người cương trực, giữ tiết tháo, không cầu danh lợi, chỉ chăm chỉ đọc sách. Ông thi đỗ nhưng không ra làm quan mà trở về dạy học ở quê nhà. Nhiều học trò của ông đã trở thành quan to trong triều. Tính nghiêm nghị, tư cách thanh cao và học vấn của ông đã cảm hóa được cả quỷ thần. Với tấm lòng cương trực vì lợi ích quốc gia, ông đã dâng “Thất trảm sớ” chém bảy kẻ nịnh thần.

Chúng ta còn tự hào với một “Nguyễn Bỉnh Khiêm- nhà thông thái triết học lớn”, trí nặng trùm cả đất trời, người đã âm thầm giữ nguyên khí quốc gia với những lời khuyên thông thái với chúa Trịnh, chỉ đường cho Nguyễn Hoàng con đường lập thân mà nhờ vậy nước Việt dần dần tiến về phía Nam. Và nếu không có Nguyễn Cư Trinh, Mạc Thiên Tứ thì lãnh thổ nước ta đâu có thể trải dài đến Mũi Cà Mau và Hà Tiên ở miền Tây.

Các bạn có biết vị Trạng nguyên đầu tiên của nước Việt là ai? Câu trả lời có ở 2 bài viết của cuốn sách, bạn đọc lật giở trang 13 và trang 62 sẽ tìm được câu trả lời nhé!

Và còn rất nhiều các bậc hiền nhân khác như: Lưỡng quốc Trạng nguyên Nguyễn Đăng Đạo, danh sĩ Ngô Thì Nhậm, Phạm Sư Mạnh, Trương Hán Siêu, Phùng Khắc Khoan…Nổi bật hơn hết họ là tiết tháo sĩ phu, dù trong hoàn cảnh nào cũng giữ được tâm hồn trong sáng, biết dùng tài năng của mình để cống hiến cho đất nước, giữ vững giường cột quốc gia, giúp cho nước ta có một vị thế xứng đáng trong lịch sử dựng nước và giữ nước. Các bậc hiền nhân luôn lấy việc tu thân, rèn giũa tinh thần, cốt cách là đạo cần có của một bậc chính nhân quân tử

Có thể thấy rằng, những hiền nhân đã có những đóng góp to lớn cho sự cường thịnh của dân tộc, nêu cao tấm gương đạo đức sáng ngời cho các thế hệ sau noi theo. Nếu như không có tầm nhìn xa trông rộng như Lưu Khánh Đàm thì chắc gì Lý Thái Tổ đã dời đô. Nếu không có Mạc Đĩnh Chi, tài năng của người Việt chắc gì đã được các nước lân bang nể phục; Nếu không có Chu Văn An, làm sao có nhiều học trò trở thành danh sĩ nổi tiếng đến giờ…

Gấp lại cuốn sách, người đọc thấy được đức độ và tài năng của các bậc hiền triết - vĩ nhân của lịch sử nước nhà. Qua đó, càng quý trọng hơn tinh thần hiếu học của họ cũng như đóng góp của họ cho nền lịch sự nước nhà về khoa học - lịch sử - chính trị - văn hóa.

Chúng ta hãy đọc sách để thấy rằng các bậc hiền nhân đó đã có những đóng góp to lớn cho sự cường thịnh của dân tộc về chủ quyền dân tộc, bảo tồn và phát triển văn hóa nước nhà và nêu cao tấm gương đạo đức sáng ngời cho các thế hệ sau noi theo.

Cuốn sách thực sự là một tài liệu có giá trị, giúp bạn đọc hiểu hơn về lịch sử nước nhà, đặc biệt là những nhân vật xuất chúng trong lịch sử. Cuốn sách “Những bậc hiền nhân trong lịch sử Việt Nam” đang được phục vụ tại Thư viện tỉnh Vĩnh Phúc. Ký hiệu sách: phòng Đọc 201002975, phòng Mượn 202004189.

Hải Hà