Tác phẩm văn học có thể làm dẫn chứng cho nhiều đề NLVH

Việc tìm hiểu nhiều tác phẩm văn học không chỉ là cách để làm giàu vốn đọc mà còn giúp chúng ta làm tốt hơn trong dạng đề Nghị luận văn học yêu cầu chứng minh từ các tác phẩm tự chọn.

Thích Văn học gửi đến bạn những tác phẩm văn học có thể áp dụng trong nhiều chủ đề trong quá trình nghị luận văn học. Cùng đọc và tham khảo nhé!

1. Truyện ngắn “Trở về” - Thạch Lam

- Nội dung: Nhân vật Tâm khi có cuộc sống dư dả nơi thành phố, địa vị trong xã hội đã quên đi quê nhà mà mình sinh ra, quên đi người mẹ già. Tâm đối xử với mẹ bằng thái độ vô tâm, hững hờ khi hàng tháng chỉ gửi tiền về cho mẹ; ngay cả lúc về quê cũng chỉ nói chuyện, đối xử với mẹ bằng sự qua loa, lạnh lùng mặc cho sự ân cần, lo lắng của bà.

- Các chủ đề có thể áp dụng:

• Chức năng văn học & Tư tưởng trong tác phẩm: Truyện đặt ra vấn đề về sự tha hóa trong đạo đức con người; đặc biệt khi vật chất khiến con người sẵn sàng bỏ đi phần “người” trong mình. Từ đó, tác phẩm giúp ta hướng về phần thiện lương trong mình.
• Tình huống truyện/ Chi tiết văn học: Khi Tâm nhìn thấy mẹ dựa vào người Trinh để cố nhìn con trước khi con đi. Ấy thế, Tâm cảm thấy khó chịu, ái ngại trước điều ấy mặc cho sự quan tâm, lo lắng của mẹ. Đặc biệt, khi chiếc xe của Tâm chạy qua và khiến bùn “bắn vọt” lên áo mẹ Tâm, hắn vẫn “không ngoảnh lại”, tỏ thái độ dửng dưng đến đáng sợ.
• Hiện thực đời sống: Hiện thực đầy đau lòng khi những giá trị đạo đức, nhân cách của con người lại có thể bị tha hóa trước sự lên ngôi của đồng tiền.

2. Truyện ngắn “Người sót lại của rừng cười” - Nguyễn Thị Hảo

- Nội dung: Truyện kể về những cô gái làm nhiệm vụ canh gác kho quân nhu tại Trường Sơn. Ít lâu sau, khi bốn trong năm cô gái đồng loạt hi sinh thì Thảo là “‘người sót lại” và quay trở lại thành phố học tập. Tuy nhiên, chiến tranh qua đi khiến Thảo tàn lụi, mất đi sức sống khi xưa. Thành - người yêu Thảo ở lại bên cô bởi sự thủy chung, sự day dứt, dằn vặt. Sau khi chia tay, Thành kết hôn, Thảo vì đau đớn mà ra đi vì chính căn bệnh những người đồng đội xưa từng mắc phải.

- Các chủ đề có thể áp dụng:

• Hiện thực cuộc sống: Truyện khắc họa bi kịch con người thời hậu chiến - Thảo không ra đi nơi chiến trường mà chết vì những dư chấn, những nỗi đau còn “sót lại” của chiến tranh.
• Cái nhìn của nhà văn : Nhà văn nhìn nhận con người với cái nhìn trọn vẹn. Con người thời chiến không chỉ hiện lên với lí tưởng mà còn mang những khát vọng cá nhân, những thương tổn, mất mát.
• Chức năng của văn học/ Giá trị nhân đạo: Truyện khiến ta cảm thông, xót xa trước nỗi đau của con người thời hậu chiến; trân trọng khát vọng, những giá trị cao cả mà họ mang đến (những người phụ nữ sẵn sàng bỏ lại tuổi xuân để cống hiến cho Tổ quốc).

3. Bài thơ “Người dệt tầm gai” - Vi Thùy Linh

- Nội dung: Bài thơ thể hiện tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu. Người phụ nữ đến với tình yêu bằng tất cả cảm xúc: hạnh phúc, say mê, day dứt, sẵn sàng chờ đợi, hi sinh,… Trong bài thơ, tình yêu đến từ sự vun đắp, sự sẵn sàng vượt qua những hành trình đầy thử thách.

- Các chủ đề có thể áp dụng:

• Cảm xúc trong thơ: Bài thơ khắc họa chân thực vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu với những cảm xúc đặc biệt. Những cung bậc từ say đắm, “chập chờn”, “trĩu nặng”, khắc khoải, hi vọng,…
• Hình tượng nghệ thuật: Hình tượng “tầm gai” tượng trưng cho những nỗi đau trong tình yêu. Khi ấy, “người dệt tầm gai” biểu tượng cho người phụ nữ sẵn sàng đối mặt với nỗi đau, dấn thân để đi tới một tình yêu trọn vẹn.
• Ngôn từ/ nghệ thuật độc đáo: các hình ảnh mang tính biểu tượng; các câu thơ dài ngắn khác nhau; sử dụng đa dạng các kiểu câu;… → khắc họa dòng chảy cảm xúc mạnh mẽ.

4. Bài thơ “Đất Nước” - Nguyễn Đình Thi

- Nội dung: Bài thơ thể hiện những suy ngẫm của Nguyễn Đình Thi về đất nước trong những năm tháng kháng chiến. Từ đó, nhà thơ thể hiện những cảm xúc, suy tư về đất nước.

- Các chủ đề có thể áp dụng:

• Hiện thực cuộc sống: Hiện thực chiến tranh đầy khốc liệt, gian khổ (“cánh đồng quê chảy máu”, “bát cơm chan đầy nước mắt”,…); đất nước đứng lên giành lại độc lập (“rũ bùn đứng dậy sáng lòa”, “đứng lên thành những anh hùng”,…)
• Tình cảm, cảm xúc trong thơ: Niềm căm hờn trước tội ác của giặc; niềm tự hào (“không khóa được”, “không bắn được”,…); niềm vui khi đất nước độc lập (“tôi đứng vui nghe…”)
• Chức năng văn học: khiến người đọc thêm cảm phục trước tinh thần quật cường của đất nước; bồi dưỡng tình yêu nước;…
• Cái đẹp: vẻ đẹp của tình yêu (“bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”); vẻ đẹp của niềm tin, hi vọng (“trán cháy rực nghĩ trời đất mới”)

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Dẫn chứng nghị luận xã hội về bão Wipha

Xem thêm:

• Lớp văn cô Ngọc Anh trực tiếp giảng dạy tại Hà Nội: Tìm hiểu thêm
• Tham khảo sách Chuyên đề Lí luận văn học phiên bản 2025: Tủ sách Thích Văn học
• Tham khảo bộ tài liệu độc quyền của Thích Văn học siêu hot: Tài liệu
• Đón xem các bài viết mới nhất trên fanpage FB: Thích Văn Học