Đây là lần đầu mình viếng xứ này dù có quen bạn gốc Phi luật tân bên Hoa Kỳ nhiều. Đến xứ này, cứ như đến mấy xứ ở vùng Trung Mỹ. Lý do là dân bản xứ đều bị Tây Ban Nha đô hộ nên tên của họ đều là từ xì pà nít mà ra. Gặp một anh da vàng nhưng lại mang tên Santa Inez hay Cardoza.
Người Tây Ban Nha chiếm đóng xứ này vào cuối thế kỷ 16 nhưng bị cướp biển tàu quấy phá nên họ xây các thành luỹ để tự bảo vệ. Ngày nay chỉ còn cái tường thành mà họ gọi muralla. Có một khu phía trong thành được giữ gìn gọi là intramuros. Phía ngoài là extramuros. Nói cho ngay người phi luật Tân không ai nói tiếng Tây Ban Nha.
Những gì còn lại của cổ thành do người Tây Ban Nha xây dựng nhằm chống lại đám Hải tặc tàuHôm nay hai vợ chồng tới đây viếng. Cái khổ là mình đi chơi khá nhiều nên các di tích còn lại tại xứ này không đẹp lắm. Khá thất vọng. Nói đúng hơn là nếu thành cổ của Tây Ban Nha thì phải đến xứ Tây Ban Nha, có nhiều thành cổ đẹp thêm các di tích lịch sử của đế chế la mã. Ở Á châu thì một điểm đến.
Sau này Anh quốc chiếm đóng khi Tây Ban Nha yếu kém rồi anh Nhật Bản đến chiếm đóng tương tự hòn đảo Đài Loan. Sau 1945 thì anh Mỹ chiếm đóng sau khi chết khá nhiều để đánh bật quân đội Nhật Bản ra khỏi hòn đảo này. Đúng hơn xứ này có rất nhiều đảo như Nam Dương. Có cuốn phim kể về ông lính người Nhật cứ trốn trong rừng xanh ở Phi luật Tân đến khi có người Nhật đến kêu gọi mới lò đầu ra. Dân Phi chết tại Manila độ 100,000 và máy bay nhật thả bom nát hết. Trong số những người chống Nhật Bản có ông Ferdinand Marcos. Sau này làm tổng thống xứ này.
Nói chung thì xứ này đang xây dựng lại sau một thời gian dài bị cản trở bởi các giới cầm quyền tham nhũng. Tiền của Mỹ đổ vào cho cảng Subic và phi trường quân sự. Dân đói nên tìm đường đi lao động quốc tế. Dân xứ này có trên 15% dân số đi xuất khẩu lao động. Mình nhớ năm 1995, về Việt Nam trên đường ghé lại Hương Cảng thăm anh bạn người Đài Loan. Anh ta dẫn ra bến tàu Victoria gì đó. Đúng ngày chủ nhật các ô sin gốc phi, hẹn nhau ra đây chia nhau các món adobo, lumpiao,… thấy thương lắm. Nhiều ngừoi bỏ chồng bỏ con đi cả năm mới về thăm nhà.
Dòng họ tổng thống Marcos vớt hết tiền Hoa Kỳ viện trợ. Hình ảnh ghê rợn nhất là cảnh ông chính trị gia, Aquino đối lập từ MỸ về. Vừa bước xuống phi trường, thấy tên sát thủ bò lại dưới chiếc máy bay rồi bắn cái đùng khiến ông ta bay về thiên quốc. Hình ảnh này được Loan truyền khắp thế giới khiến Hoa Kỳ phải bỏ ông Marcos, khiến ông ta qua Hạ Uy Di sống. Rồi tình hình khá khá đến New York. Rồi cũng chết. Vợ ông Aquino lên làm tổng thống rồi cũng tham nhũng bị dẹp tiệm. Nay con trai của Marcos trở về làm tổng thống. Hôm nay anh chàng chạy xe thồ, hướng dẫn viên chỉ mình cái vườn có tất cả các tổng thống phi luật tân, khen ông Marcos. Kêu thời ông ta 1 đô ăn 2 pesos, nay 1 đô ăn 57 pesos.
Motif của bể vòi nước cho thấy thuộc gia đình vua chúa với hoa LysNgôi nhà thờ thiên chúa giáo đầu tiên được xây cất tại châu Á khi người Tây Ban Nha chiếm đóng xứ nàyMình thấy hai con kỳ lân được đặt bên cạnh hai cột trụ như hai hộ pháp giữ nhà thờ.