Vanvn- Một người thơ trong veo hồ hởi sống, lại cũng hồ hởi đắm chìm mà trong veo viết. Tưởng như cái viết cầm tay dắt anh đi, trong cảm thức “biết tất cả rồi sẽ qua/ nhưng không biết những gì rồi sẽ tới”. Nhưng người thơ ấy, đi đến đâu là cảm nhận rõ trong khoảnh khắc từng bước chân nhắc anh về sự viết, như con tim hôm nay thôi thúc “tỏ tình cùng em”, như “Những câu thơ buồn và lạnh/ Mang theo suốt cuộc hành trình”…
Phải thế chăng mà khi ta chầm chậm lần theo bóng của người thơ cùng hình ngôn bóng chữ, trên dòng không - thời gian “Như những mùa thu” được nối dài bởi từng bài thơ ngắn, hầu như không tên, tựa những đoản khúc sống, đoản khúc yêu, đoản khúc của bốn mùa sông nước cỏ cây trời đất vần xoay cùng nghịch cảnh, cùng cách xa, cùng ly tán, với đủ ngọt bùi và cay đắng của phận người, ta như cũng chìm, đắm trong “những mùa thu” “thảng thốt”, “lạc”, “chìm”, và “tro tàn”, “xa vắng”…, của “những nỗi đời không bao giờ khuây khỏa”…
“Này trăng/ người có quá khứ không?” Người hỏi câu hỏi ấy, là một người sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, từng học Đại học Bách khoa Hà Nội rồi sang Đức du học, hiện sống và làm việc tại Đức. Người mà trong một ngày tháng xa xôi nào đó, đã “bỏ Hà Nội ta đi”, từ đó, mang theo trong suốt cuộc đời xa quê, xa đất nước mình, ký ức về quê hương xứ sở mình, về Hà Nội:
“Một ngày ta xa Hà Nội/ Và xa em/ Một ngày ta xa Sài Gòn/ Và xa nước…” Và khi, thấy “Quanh ta: mênh mông là quạnh vắng”, anh chỉ có một lựa chọn, sống “Dũng cảm và cuồng điên/Trong những tháng ngày/ Có tên là cuộc sống.”
Rồi anh đã viết vì một sự thật, của đời sống, của ngày - đêm, “Những nỗi buồn không biết ngủ”…, “Ta muốn hỏi viên sỏi rơi xuống nước/ Đã chìm/ Sao gợn sóng trên sông?”
Tôi đọc từ trong bản thảo “Như những mùa thu”, rất nhiều câu thơ “gợn sóng” trên từng khúc, đoạn của dòng sông “cuộc đời không dài”, mà trong một phận người có “bao nỗi đau phải chịu đến hai lần” thảng thốt. “Buổi chiều và nỗi nhớ/ vây quanh anh như hoàng hôn vây bọc buổi chiều/ Anh còn biết đi đâu?”; “…cánh chim trời/ hay những tro tàn?/ bay loạn…”
Nhưng rồi, cũng có một lúc nào đó “Vườn song mai đã nở hoa trắng xóa/ Đêm rằm”… Người thơ ấy như chợt nhận ra: “Những cánh đồng uốn mình/ Dưới làn sóng xanh/ Của mùa xuân bát ngát/ Sao ta không làm một cây táo vô danh/ Cữ tháng tư nở hoa trắng xóa”.
Cuộc sống trở nên thật giản dị, hay cái biết, sự thức ngộ nội tâm chợt đến trong câu thơ đã thoáng một chút thiền. Dẫu ta vừa trồi lên thở một hơi thật nhẹ sau một hồi ngụp lặn trong “những mùa thu” đời người, có lúc quắt quay dằn vặt bởi những vọng âm thiếu an lành từ quá khứ, những dự cảm bấp bênh khó lường về phía tương lai. Ở giữa hai chiều thời gian ấy, cuộc sống có lúc đơn giản như thể cần một bữa ăn qua cơn đói, có lúc lại cần đến một lời nguyện, một câu kinh. Thì lời nguyện, câu kinh ấy, cũng trở nên thật giản dị, như những ý nghĩ rất đỗi đời thường:
“Bây giờ chỉ có mỗi một việc để làm: đợi chờ/ Bây giờ chỉ có mỗi một việc để mong: gặp nhau/ Bây giờ chỉ có mỗi một việc phải thành: yêu nhau.”
Tôi thật hiếm khi gặp một người thơ hạnh phúc. Nay thì đã gặp. Từ những ý nghĩa rất đời thường trên đây, cũng như trong một hình dung rõ nét từ rất nhiều những câu thơ anh viết về tình yêu, nỗi nhớ, sự ân cần, chi chút và khẳng quyết: “Yêu: đã là được yêu”, là “Những buổi chiều trên cao/Em hãy nghe lời anh mong nhớ: anh sẽ sống vì em/ chỉ vì em anh sống”.
Tôi nghĩ, người thơ ấy có được hạnh phúc, trên tất cả “những nỗi buồn không biết ngủ”, là bởi anh biết thu tất cả đời sống trên mọi miền tối - sáng - nổi - chìm vào tâm thế đón nhận, quan sát, lăn vào sống, sống cho đến “dũng cảm và cuồng điên”, rồi tự nhiên an hòa như “cây táo vô danh”, “say mềm” mà “nở hoa trắng xóa”…
Tôi chưa khi nào gặp anh ngoài cuộc đời, chỉ bằng vào văn bản “Như những mùa thu”, tôi tin vào cảm nhận của mình. Rằng anh, người thơ Đỗ Quang Nghĩa, đã hồ hởi sống và yêu, sống tha thiết với tiếng gọi từ quá khứ và những câu hỏi luôn thường trực về hôm nay, ngày mai, của kiếp phận đời người, nên khi viết, anh đắm đuối mà trong veo, là thế!
TRANG THANH
