Buông bỏ như người Mông Cổ
Mình đã có một chuyến đi đến Mông Cổ vào hồi tháng 5. Lý do một phần là vì mỗi năm mình đặt ra mục tiêu phải có ít nhất hai "trải nghiệm đắt đỏ". Lý do khác là do người bạn tổ chức chuyến đi này đã chia sẻ những thông tin mà mình thấy rất thú vị.
Bạn nói rằng lối sống du mục của người Mông Cổ đang bị mất dần, do các thế hệ sau bắt đầu muốn một cuộc sống ổn định và đầy đủ tiện nghi ở các thành phố lớn. Thế nên cơ hội để sống cùng với các gia đình Mông Cổ và trải nghiệm cuộc sống du mục thật sự cũng ngày càng ít đi.
Ngoài ra, người bạn này cũng có một mục tiêu là mỗi năm phải quay lại Mông Cổ để quan sát sự trưởng thành của một đứa bé trong gia đình du mục mà bạn ấy hay đi cùng.
Lúc đó mình đã nghĩ, chắc hẳn con người và văn hóa của đất nước này phải đặc sắc đến nhường nào thì mới khiến cho một người cảm thấy gắn bó như vậy. Thế là mình đã quyết định đi cùng bạn và nhiều người khác tới Mông Cổ để trải nghiệm đời sống du mục là thế nào.
Nói qua một chút về Mông Cổ để bạn dễ theo dõi. Đất nước này có khoảng gần 3,5 triệu dân, phần lớn tập trung ở các thành phố lớn. Theo mình quan sát thì cuộc sống thành phố ở Mông Cổ cũng không khác so với các nước phát triển khác là mấy.
Còn ở trên thảo nguyên, bức tranh lại hoàn toàn khác. Công việc chủ yếu của người dân ở đây là chăn nuôi và buôn bán những thành phẩm như thịt, mỡ, sữa, da, lông,... Giá trị tài sản của họ được sắp xếp theo thứ tự như sau: lạc đà, ngựa, bò và thấp nhất là cừu, dê.
Trong chuyến đi mình để ý thấy rằng, nhà nào giàu sẽ có khoảng 3 tới 5 con lạc đà, hơn chục con ngựa và rất nhiều cừu dê. Ước tính tổng giá trị cả bầy có thể lên tới 2 triệu đô. Tuy nhiên loại tài sản này lại khá rủi ro, vì nếu chẳng may có dịch bệnh hay vấn đề gì làm chết cả bầy thì coi như mất trắng.
Câu chuyện mình muốn kể xảy ra vào giữa chuyến đi.
Trong một lần xe dừng lại để mọi người giải quyết những nỗi buồn riêng. Mình để ý thấy có một con ngựa đang ngồi. Trên cả hành trình này, tới bất cứ đồng cỏ nào mình cũng thấy bọn này đang đứng cúi mặt xuống đất để ăn cỏ. Còn con ngựa này, tại sao nó lại ngồi?
Bị sự tò mò thôi thúc, mình đã chầm chậm tiến lại gần. Nhác thấy mình, con ngựa cố nhúc nhích, nhưng không thể đứng dậy dù có vẻ rất gắng gượng.
Mình hiểu ngay là nó đang có vấn đề về sức khỏe. Đang đứng sững đó không biết nên làm gì, thì có một chú chó chạy tới. Nó đánh đủ một vòng quan sát mình rồi chạy đi. Rồi từ hướng chú chó này đi khuất, một lúc sau có một chú người Mông Cổ cưỡi ngựa xuất hiện.
Lúc đó, chỗ mình đứng là vùng trũng thấp. Ngước đầu lên mình thấy rõ được nét mặt căng thẳng của chú khi nhìn thấy mình và chú ngựa đang ngồi.
Cho là chú đang nghĩ mình có ý đồ gì đó với chú ngựa, nên mình đã chủ động lùi ra xa để quan sát. Lúc này, chú ấy bắt đầu cưỡi ngựa tiến tới gần chú ngựa đang ngồi, xuống khỏi lưng ngựa và bắt đầu giúp đỡ con ngựa này đứng dậy.
Thậm chí, mình còn thấy chú ngồi sụp xuống nỗ lực đẩy phần mông để giúp con ngựa đang ngồi có thể đứng dậy bằng hai chân sau. Chú hoàn toàn không lo sợ rằng sẽ bị con ngựa đá, như lời khuyên mà người ta vẫn hay nói là không nên ở phía sau của một con ngựa.
Mãi như vậy một lúc mà tình hình không có vẻ gì khá khẩm hơn, chú lại cột con ngựa đang ngồi vào con ngựa chú cưỡi tới, vừa dùng sức người và vừa dùng sức ngựa kéo giúp chú ngựa kia đứng dậy. Loay hoay đâu đó hơn 15 phút, cuối cùng chú từ bỏ, gỡ mọi thứ ra, leo lại lên lưng ngựa và quay đi. Khi đi ngang qua mình, chú nhìn thẳng vào mắt mình và nở một nụ cười rồi tiếp tục đi.
Chính nụ cười đó làm một người nãy giờ chỉ biết đứng quan sát là mình bừng tỉnh. Và nụ cười đó đã ở lại với mình trong suốt cả chuyến đi.
Quay trở lại xe, kể lại câu chuyện này cho bạn mình thì mình cũng nhận được thông tin rằng: Trong những trường hợp như vậy, người Mông Cổ sẽ để những con vật này chết một cách tự nhiên, như một phần hoàn trả lại cho thiên nhiên mà không lấy lại bất kỳ thứ gì. Họ chỉ ăn và thu hoạch những con mà họ chủ động giết.
Chỉ trong khoảng 15 phút, mình đã được chứng kiến cảnh một người trải qua đủ cung bậc cảm xúc, từ hết sức nỗ lực cho đến hoàn toàn buông bỏ một thứ có giá trị lớn để mỉm cười.
Thậm chí, mình nghĩ sự mất mát này có thể kèm theo cả giá trị cảm xúc, chứ không chỉ giá trị vật chất. Người ta thường dùng ngựa để lùa bầy gia súc về chuồng vào cuối ngày, nên theo thế giới quan của mình, những chú ngựa có thể còn được xem là đồng đội của những người Mông Cổ.
Vậy mà, một người Mông Cổ chỉ mất một thời gian ngắn để lấy lại niềm vui cho bản thân.
Còn chúng ta, những người thành thị mất bao lâu để vượt qua sự tiếc nuối dù đôi khi chỉ là những việc nhỏ nhặt đời thường?
