1. Lời giới thiệu
“Truyền Thuyết Việt Tổ” là một tác phẩm gốm được tập thể nghệ nhân của xưởng Gốm Tre Việt dày công thực hiện. Tác phẩm lấy cảm hứng từ truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên” - một huyền thoại khởi nguồn của dân tộc Việt. Qua hình khối gốm, chúng tôi muốn kể lại câu chuyện ấy với một cách nhìn khác - gần gũi hơn, chạm tới những tầng sâu về lòng yêu nước, về ý thức gìn giữ đất liền - biển đảo từ thuở sơ khai.
Tác phẩm này không nhằm minh họa lịch sử, mà là một cách để chúng tôi, những người yêu nghề, góp thêm một tiếng nói văn hóa - để nhắc nhớ về nguồn cội theo cách riêng của gốm Việt.
2. Cảm hứng và ý tưởng
Truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ vốn đã quen thuộc, nhưng điều khiến chúng tôi đặc biệt quan tâm là chi tiết: năm mươi người con lên rừng, năm mươi người con xuống biển.
Chi tiết ấy - giản dị nhưng lớn lao - gợi mở về một tầm nhìn tổ chức không gian sinh tồn rất sớm: tổ tiên ta đã biết phân bố lực lượng để bảo vệ cả đất liền và biển đảo. Trong bối cảnh hôm nay, câu chuyện ấy lại trở nên đầy tính thời sự và cảm hứng.
Chúng tôi không dựng lại truyền thuyết một cách nguyên bản, mà mong muốn gợi lên tinh thần ấy - qua men gốm, qua biểu tượng, và qua đường nét thủ công mộc mạc.
3. Ngôn ngữ và tạo hình
Tác phẩm có cấu trúc ba phần, được sắp đặt để thể hiện cả hình và ý:
• Thân bình tròn: Tượng trưng cho sự viên mãn - một vòng tròn gắn kết, như ý niệm về cộng đồng bách Việt đồng nguồn.
• Cổ bình lục giác Lấy cảm hứng từ “Lục hòa” - sáu nguyên tắc hòa thuận trong đạo Phật - như một lời gửi gắm: hòa hợp, đồng lòng, đất nước an lành.
• Mặt chính của cổ bình Khắc hai câu thơ theo thể thất ngôn, thể hiện như một đối liên thi họa:
Rồng Tiên sinh thành Tiên Tổ Việt
Trăm trai nối dõi nghiệp huy hoàng
Dịch Hán tự:
龍鳳仙坤生越祖
百男嗣續慶繁昌
(Long Phụng Tiên Khôn sinh Việt Tổ)
(Bách Nam tự tục khánh phồn xương)
Chúng tôi lựa chọn chữ “Khôn” (坤) thay cho “Mẫu” để giữ đúng nhịp luật của thể thơ, đồng thời vẫn mang nghĩa tượng trưng cho người mẹ, cho đất mẹ, cho tính âm sinh thành - nhẹ nhàng nhưng bao trùm.
4. Hình tượng nghệ thuật
Hai mặt bên của cổ bình thể hiện hình ảnh Rồng và Chim Tiên - tương ứng với Cha Rồng và Mẹ Âu Cơ. Đây là những tạo hình hoàn toàn mới, được nghiên cứu từ nhiều nguồn tài liệu văn hóa - dân gian, với mong muốn mang đến một biểu tượng khác biệt nhưng vẫn giữ được nét thuần Việt.
Phía dưới, thân bình khắc họa hình ảnh Lạc Long Quân - Âu Cơ đứng giữa đàn con đông đúc - như một biểu trưng cho bách gia trăm họ cùng một gốc, cùng một nguồn.
Toàn cảnh được bao quanh bởi núi non - biển cả - mây trời, tạo nên một không gian biểu tượng rộng lớn mà cũng rất gần gũi với tâm thức người Việt.
5. Lời kết
“Truyền Thuyết Việt Tổ”, chúng tôi không chỉ muốn kể lại một truyền thuyết, mà mong muốn gửi gắm một tâm niệm: tình yêu đất nước, ý thức bảo vệ non sông và lòng tự hào dân tộc - luôn hiện hữu, từ trong huyền thoại cho đến hôm nay.
