Cần mẫn và nghiêm túc với con chữ trong nghề dịch giả
Trong giới văn nghệ, Dương Tường ghi tên mình như một nghệ sĩ lớn với một hồn thơ đắm đuối, nhạy cảm, nhiều sáng tạo trong nghệ thuật thi ca. Còn trong dịch thuật, ông đã đưa tên mình lên hàng những dịch giả uy tín.
Trong mắt những người bạn văn chương của Dương Tường, ông là người làm việc với con chữ một cách nghiêm túc, dấn thân trọn vẹn cho sự nghiệp văn chương.
Sinh thời, ông luôn quan niệm:
Một bản dịch lý tưởng phải là một tác phẩm, trong đó dịch giả là đồng tác giả.
Chính vì thế, khi chuyển ngữ, Dương Tường luôn sống cùng nguyên tác trước rồi mới "đẻ" ra bản dịch. Trung bình, ông dành khoảng một năm để chuyển ngữ một tác phẩm.
Có những cuốn khó, thời gian để tìm tòi và dịch sẽ mất đến hai, ba năm. Trước khi dịch, ông đọc sách ít nhất hai lần, tìm hiểu tiểu sử, phong cách tác giả, vị trí của họ trong nền văn học.
Khi được hỏi rằng, có bí quyết tự học gì để trở thành một dịch giả của nhiều tác phẩm lớn hay không, Dương Tường trả lời rằng, "ngón nghề" của ông chỉ là ông không bao giờ làm những việc dễ. Ông luôn chọn làm, dịch những cuốn sách khó hơn khả năng của mình một chút.
Điều đó buộc ông luôn phải "kiễng chân lên một chút," và nhờ vào những cái kiễng chân ấy "để lớn lên." Dương Tường từng nói ông "không ăn gian của trời một ngày nào," làm việc đến khi sức cùng lực kiệt.
Sự không ăn gian đó ở Dương Tường thể hiện qua cách làm việc lặng lẽ, luôn hướng tới sự đổi mới, trong cả sự kiếm tìm những cuốn sách để dịch cũng như trong sự sáng tạo của thơ ca.
Mỗi bản dịch của ông là một tác phẩm sống, ở đó tên người dịch sóng đôi tên nhà văn là một bản vị của giá trị văn chương. Tác phẩm gốc càng khó ông càng thích thú vì thấy năng lực của mình càng được thách thức, càng có cơ hội bộc lộ và thể hiện qua con chữ tiếng Việt.
Năm 2019 trong cuộc tọa đàm về bản dịch Chết chịu (Louis-Ferdinand Céline), nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên chia sẻ rằng Dương Tường "ăn nằm" với nguyên tác để đẻ ra bản dịch. Có đêm đang nằm ông cũng bật dậy khi chợt nghĩ được một chữ "đắt."
Thường thường, ông dành cả một năm hoặc hơn nữa để dịch một tác phẩm, bởi còn phải dành thời gian đọc ít nhất hai lần tác phẩm đó, tìm hiểu tiểu sử, phong cách.
Quan điểm của Dương Tường về dịch thuật luôn nhất quán. Ông cho rằng cái khó trong dịch thuật không phải là ngoại ngữ, mà nằm ở mức độ nhuần nhuyễn tiếng mẹ đẻ. Đó cũng là giá trị lớn nhất về dịch thuật mà Dương Tường đã gửi gắm và để lại cho thế hệ người trẻ sau này.
