Xin chào mọi người,
Kì nghỉ lễ của mọi người như thế nào? Mình hi vọng là mọi người đều có một kì nghỉ lễ vui vẻ và tràn đầy hạnh phúc bên gia đình. Có bạn nào ra Hà Nội để xem A80 thì cho xin một cánh tay nhé ?
Có lẽ không ai trong chúng ta lạ lẫm với câu nói “1% better than yesterday” - một câu nói cũng rất truyền cảm hứng với mình. Chỉ cần tốt hơn 1% so với hôm qua đã là một bước tiến đáng mừng rồi.
Điểm cốt lõi ở đây nằm ở việc chúng ta sẽ luôn luôn cần sự kiên trì. Nó hơi đi ngược lại với một thế giới quá vội vã ở thời điểm hiện tại. Khi mà bất cứ một sự thay đổi nào cũng được kì vọng sẽ nhảy vọt chỉ trong một đêm.
Thời gian làm việc ở công ty mới dạy mình về một việc đó là với Growth, đặc biệt là khi số lượng lên tới hàng chục triệu user. Chúng ta không cần hack, chúng ta cần tăng trưởng một cách bền vững - Growth sustainability.
Và đây là câu chuyện là việc mình tối ưu sản phẩm để tốt lên 1% cho user.
Let’s go
Trong thời đại của short-form content và những tin tức giật gân, chúng ta thường bị cuốn theo những câu chuyện về growth hack thần kỳ - làm sao để tăng x5 x10 user trong một tháng, hay làm thế nào để revenue tăng gấp đôi chỉ với một thay đổi nhỏ. Nhưng thực tế mà tôi học được từ thời gian làm việc lại hoàn toàn khác. Với Growth, đặc biệt là khi số lượng lên tới hàng chục triệu user, chúng ta không cần hack, chúng ta cần tăng trưởng một cách bền vững - Growth sustainability.
Growth hack vs Growth sustainability
Growth hack nghe có vẻ hấp dẫn và mang tính ngay lập tức. Nó hứa hẹn những kết quả nhanh chóng, những con số ấn tượng có thể báo cáo lên leader trong meeting tuần tới. Nhưng khi bạn làm việc với một platform có hàng chục triệu user, mọi thứ thay đổi hoàn toàn.
Mình nhớ lần đầu tiên khi nghe chị line manager của mình nói:
Con số đó khiến mình ngừng lại và suy nghĩ. Đây không còn là việc tìm kiếm những khoảnh khắc đột phá nữa, mà là về việc làm cho hệ thống hoạt động tốt hơn một chút, tin cậy hơn một chút, thân thiện với người dùng hơn một chút - nhưng với impact scale lên hàng nghìn lần.
Tăng trưởng bền vững đòi hỏi một mindset hoàn toàn khác. Thay vì hỏi "Làm sao để tăng 50% conversion trong tuần này?", câu hỏi trở thành "Làm sao để tăng 1% conversion một cách ổn định trong 6 tháng tới?" Và tin mình đi, câu hỏi thứ hai khó trả lời hơn nhiều.
Từ "người tiên phong" thành "người tối ưu"
Cải tiến hay làm mới? Đây là thứ mà mình phải thích nghi trong thời điểm đầu khi mới onboard. Bản thân mình từ trước đến nay là một đứa thích làm cái mới. Có lẽ cũng là do cơ duyên khi mình luôn được tham gia vào những dự án mang tính mở đường hoặc các product ở giai đoạn early stage. Vậy nên việc chuyển làm từ những dự án được đi từ thời điểm ban đầu sang cải tiến những tính năng/sản phẩm đã có sẵn của người đi trước là một thách thức lớn với mình.
Khi làm việc với một dự án từ đầu, bạn có quyền quyết định sản phẩm sẽ như thế nào, phục vụ ai từ đầu, là thoả thích để khám phá và sáng tạo. Mọi thứ đều fresh, mọi decision đều là của bạn.
Nhưng khi tối ưu những hệ thống đã có sẵn, bạn phải học cách thích nghi cũng như đặt mình vào góc nhìn của những người đi trước. Bạn phải hiểu tại sao người trước đó lại design như vậy, phải tôn trọng những đánh đổi mà họ đã làm, và tìm cách cải tiến trong khuôn khổ đó.
Là câu hỏi mình tự hỏi bản thân nhiều lần. Nhưng dần dần, mình nhận ra rằng việc tối ưu hóa hệ thống/tính năng đã có sẵn thực sự là một nghệ thuật. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỹ năng nghiên cứu sâu, và quan trọng nhất là khả năng đánh giá mức độ ảnh hưởng vs nguồn lực bỏ ra một cách chính xác.
Cái này có đáng để làm không?
Rõ ràng nguồn lực thì luôn có hạn và việc giải quyết những pain point của người dùng sẽ luôn tốn nguồn lực dù ít hay nhiều. Do đó, việc nghiên cứu xem vấn đề này có đáng để giải quyết không sẽ luôn là câu hỏi đầu tiên mà mình cần nghĩ tới trước khi đi vào bất kì phần phân tích nào khác.
Với mình, việc đánh giá này sẽ dựa trên 4 tham chiếu
Impact Potential: Việc này ảnh hưởng đến bao nhiêu user? 1% trên 1.000 user khác hoàn toàn với 1% trên 10 triệu user. Cùng một tỉ lệ phần trăm, nhưng số lượng user bị ảnh hưởng thực tế chênh lệch tới nghìn lần.
Implementation Effort: Đây không chỉ là thời gian dành cho việc code, mà còn bao gồm testing, phối hợp với các team khác, các rủi ro tiềm ẩn, và phí duy trì sau này. Một thay đổi tưởng chừng như đơn giản có thể trigger rất nhiều lỗi khắp hệ thống.
Measurability: Liệu chúng ta có thể đo lường được kết quả một cách chính xác không? Đôi khi một improvement rất có ý nghĩa nhưng lại khó để định lượng, điều này khiến việc chứng minh hiệu quả trở nên rất khó khăn.
Reversibility: Nếu có gì đó sai, liệu chúng ta có thể rollback được không? Với hàng triệu user, một bug nhỏ có thể trở thành một lỗi nghiêm trọng chỉ trong vài phút.
Mình đã từng đối mặt với một case khi mình nhận thấy rằng loading time của một trang quan trọng chậm hơn expected khoảng 200ms. Con số này nghe có vẻ nhỏ, nhưng khi tính toán kỹ, đó là 200ms x hàng triệu page views mỗi ngày. Total "wasted time" của users lên đến hàng nghìn giờ mỗi ngày.
Khi khả năng scale up thay đổi mọi thứ
Sự khác biệt giữa Growth hack và Growth sustainability trở nên rõ ràng nhất khi chúng ta nói về scale. Khi mình có 1000 users, việc tăng 10% conversion có nghĩa là 100 users bị tác động. Bạn có thể đạt điều này bằng cách gọi điện cho từng khác hàng, hoặc manually onboard họ hoặc thậm chí là những buổi đi ăn bên ngoài
Nhưng khi bạn có 10 triệu users, 1% improvement sẽ tác động là 100,000 người. Bạn không thể gọi điện cho từng người. Bạn không thể tạo ảnh hưởng một cách manual. Mọi thứ phải mang tính hệ thống, tự động và phải scalable.
Điều này dẫn đến một sự chuyển dịch về mặt tư duy của mình khi tiếp cận vấn đề. Thay vì hỏi "Làm thế nào có gấp đôi user trong 1 tháng?", câu hỏi trở thành "Làm thế nào để hệ thống của chúng ta phục vụ tốt hơn cho những khách hàng hiện tại?"
Thay vì tập trung vào acquisition, mình chuyển sang giải bài toán về tăng tỉ lệ retention
Tạm kết
Câu chuyện về tối ưu 1% không chỉ là về product optimization. Nó là về việc thay đổi cách chúng ta tiếp cận vấn đề, cách chúng ta định nghĩa như thế nào là thành công, và cách chúng ta nhìn nhận về cách tăng trưởng
1% tốt hơn mỗi ngày. Nghe có vẻ nhỏ, nhưng sau một năm, đó là 365 lần improvement.
Và mình tin rằng sự bền bỉ và kiên định mới là thứ giúp chúng ta có được những thành tựu lớn lao chứ không phải là những cú hích theo dạng toả sáng một lần.
