Hang Én là cửa ngõ dẫn vào hang Sơn Đoòng, nơi có bãi trại trong hang tuyệt đẹp, cảnh quan địa chất độc đáo và là bối cảnh nổi tiếng của bộ phim “Peter Pan: The Neverland”. Trong hành trình chinh phục hang Sơn Đoòng thách thức bậc nhất hành tinh, du khách sẽ có 1 ngày dừng chân, cắm trại trong hang Én và khám phá thế giới của chim én giữa rừng già.
Bãi trại trong hang tuyệt đẹp với kiến tạo địa chất hàng triệu năm, tạo nên các cửa hang và vòm hang khổng lồ đã giúp Hang Én được hơn 2.300 tín đồ thám hiểm lựa chọn mỗi năm.
Bài viết này sẽ mang đến cái nhìn toàn diện về Hang Én: từ vị trí, lịch sử, đến hành trình khám phá, chi phí tour, và những lưu ý cần biết cho những du khách đam mê thế giới hang động của Quảng Bình, Việt Nam.
Vị trí hang Én, quá trình hình thành và cấu trúc địa chất
Hang Én nằm sâu trong vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị, Cách KM35 đường Hồ Chí Minh nhánh tây khoảng 11km. Đây là một trong những hang động kỳ vĩ bậc nhất Việt Nam, thuộc hệ thống núi đá vôi cổ đại hình thành cách nay khoảng 350 - 400 triệu năm. Với chiều dài gần 1.6km, hang Én có vòm hang khổng lồ, đoạn cao nhất đến 145m và rộng gần 200m.
Theo khảo sát, hang Én có thể tích 6,7 triệu m3, đứng sau hang Sơn Đoòng với 38,5 triệu m3 và hang Deer ở Malaysia với 9.5 triệu m3.
Hang Én có niên đại khoảng 2 - 3 triệu năm, được hình thành từ dòng chảy của sông Rào Thương bào mòn và chảy xuyên qua khối núi đá vôi khổng lồ. Hang Én không chỉ là cửa ngõ, giúp dẫn nguồn nước từ sông Rào Thương chảy vào hang Sơn Đoòng mà còn là một trạm dừng chân trong hành trình chinh phục hang Sơn Đoòng.
Cấu trúc của hang bao gồm ba cửa chính: một cửa nhỏ là lối vào hang động, một cửa lớn đón tia nắng mặt trời rọi thẳng vào hang (đẹp nhất là từ tháng 12 đến tháng 3), và cửa sau. Cửa sau có kích thước lớn nhất với chiều cao 120m và rộng 110m, như một cách cổng đưa du khách từ hang tối ra thung lũng hoang vu, dẫn đến hang Sơn Đoòng.
Lịch sử phát hiện và khảo sát hang Én
Từ hàng chục năm trước người dân Arem bản địa đã biết đến sự tồn tại của hang Én. Họ xem hang động như một nơi cư trú an toàn và bắt chim én trong hang làm thức ăn.
Khoang cửa vào và khoang cửa sau khổng lồ là nơi sinh sống và làm tổ lý tưởng của hàng triệu con chim én. Vách hang thẳng đứng, bị phong hoá mạnh mẽ bởi dòng chảy và gió đã tạo nên vô số vết tích lồi lõm, chạy ngang theo triền đá. Những vết tích phong hóa này đã vô tình tạo nên những điểm tựa cheo leo cho đồng bào Arem ngày trước. Với thân hình nhỏ bé nhưng đôi bàn tay khỏe khoắn, rắn rỏi, những chàng trai Arem với chỉ những đoạn dây rừng đã bện thành những chiếc thang dây, leo lên vách hang trơn nhẵn để thu nhặt chim én. Những vết tích ấy vẫn còn nằm nguyên vẹn trong hang đến ngày nay. Việc kiếm ăn nguy hiểm này đã trở thành tiêu chuẩn khẳng định bản lĩnh nuôi sống gia đình của những chàng trai Arem ngày xưa.
Năm 1994, Đội thám hiểm hang động Anh - Việt đã tiến hành thám hiểm, khảo sát hang động và công bố hang Én là một trong những hang động lớn nhất thế giới. Từ năm 2012, Hang Én bắt đầu được đưa vào vận hành du lịch với lộ trình 2 ngày 1 đêm, do công ty Oxalis Adventure tổ chức.
Trạm dừng chân trong hành trình chinh phục hang Sơn Đoòng
Hang Én là tour thám hiểm hang động đầu tiên mà công ty Oxalis Adventure phục vụ. Đây là nhà điều hành tour hơn 15 năm kinh nghiệm tổ chức các tour thám hiểm hang động. Đến năm 2014, khi Hang Sơn Đoòng được phép vận hành du lịch, Hang Én được Oxalis chọn làm một điểm dừng chân trong hành trình chinh phục Sơn Đoòng kéo dài 6 ngày 5 đêm.
Hang Én đã nhanh chóng trở thành một trong những tour thám hiểm hang động nổi tiếng ở Việt Nam, đón khoảng 2.300 - 2.500 du khách trong nước và quốc tế hằng năm.
Với những du khách chưa có kinh nghiệm trekking, hang Én là một lựa chọn lý tưởng để trải nghiệm và rèn luyện sức bền. Tour hang Én và các tour ngắn ngày như hang Va, hang Tú Làn sẽ giúp du khách làm quen với địa hình, khí hậu trong rừng trước khi bước vào hành trình thử thách lớn như Thám hiểm Sơn Đoòng.
Truyền thông quốc tế và giá trị điện ảnh của hang Én
Kể từ khi được công bố, hang Én đã trở thành một đề tài nóng, được nhiều tạp chí và đoàn làm phim lớn trên thế giới quan tâm. Năm 2011, hãng phim NHK của Nhật Bản đã thực hiện phóng sự khoa học về hang Én và công chiếu ở 60 quốc gia.
Đến đầu năm 2015, chương trình Good Morning America của đài ABC đã liên hệ hợp tác với Oxalis (đơn vị phục vụ tour thám hiểm hang động hàng đầu ở Việt Nam) để truyền hình trực tiếp chương trình khám phá Hang Sơn Đoòng và Hang Én. Họ muốn giới thiệu đến người dân nước Mỹ và tín đồ du lịch mạo hiểm trên toàn thế giới vẻ đẹp của hang động nơi rừng nhiệt đới Việt Nam.
Đây là một bước ngoặt quan trọng và đội ngũ của Oxalis đã tích cực hỗ trợ đoàn làm phim. Từ khâu hậu cần, khuân vác hơn 4 tấn trang thiết bị, đến quá trình thám hiểm và ghi hình đều có sự đồng hành của hơn 150 nhân viên khuân vác và chuyên gia hang động. Chương trình được phát sóng vào ngày 13/05/2015, thu hút đến 6 triệu lượt thuê bao xem trực tiếp và 27 triệu lượt xem trực tuyến cùng vô số phản hồi tích cực.
Các tờ báo và tạp chí như BBC, National Geographic Magazine, The New York Times, Lonely Planet cũng giới thiệu hang động này đến đông đảo khán giả. Phong cảnh ngoạn mục và hùng vĩ của hang Én còn được đưa vào bộ phim Hollywood “Pan: The Neverland (2015)”, càng thu hút thêm nhiều du khách đam mê thám hiểm.
Vẻ đẹp tự nhiên bên trong Hang Én
Hang Én không chỉ nổi tiếng bởi kích thước khổng lồ mà còn được mệnh danh là “tuyệt tác của thiên nhiên” nhờ vẻ đẹp kỳ vĩ và hệ sinh thái phong phú bên trong.
Cửa hang và vòm hang Én kỳ vĩ
Cửa vào
Hang Én có 3 cửa hang, mỗi cửa hang là một kiệt tác siêu kiến trúc riêng biệt. Cửa vào chỉ cao khoảng 3m, nằm ngay chân núi đá vôi. Cửa hang lõm vào sâu bên trong tạo cảm giác như cả khối đá nặng hàng trăm nghìn tấn đang treo lơ lửng. Vách hang dày đến hàng chục mét, bị phong hoá bởi dòng chảy và gió qua hàng triệu năm tạo nên vô số vết tích hằn sâu trên đá.
Cửa lớn
Một trong những điểm nổi bật của Hang Én là cửa hang lớn đón ánh sáng mặt trời. Đây là cửa lớn của hang nhưng đã bị sụp cách đây khoảng 500.000 năm. Ngay phía dưới cửa lớn là một dốc đá cao với vô số lớp đá lớn nhỏ chồng lên nhau tạo nên lối đi ngoằn nghèo để dẫn xuống suối ngầm và bãi trại trong hang. Đấy là kết quả của hoạt động địa chất hàng trăm ngàn năm để lại.
Ngay bên dưới cửa hang cao là bãi trại bên hồ nước ngầm, nơi du khách sẽ đón tia nắng chiếu từ cửa lớn xuống vô cùng ngoạn mục. Vào những ngày trời quang, đặc biệt từ tháng 12 - tháng 3, tia nắng chiếu rọi vào sâu trong lòng hang, tạo nên khung cảnh lung linh như tranh vẽ.
Cửa sau
Cửa sau của hang Én là một kỳ quan địa chất với độ cao hơn 120m và rộng 110m. Đây là điểm dừng chân và ngắm cảnh siêu thực, khiến vô số du khách say mê với khung cảnh trời xanh mây trắng, núi rừng hoang sơ và hàng nghìn cánh én bay lượn giữa cửa hang hùng vĩ.
Vòm hang
Vòm hang khổng lồ của hang Én là một yếu tố kiến tạo ấn tượng của hang động thuộc top lớn nhất thế giới này. Hang Én dài 1.6km, có thể tích lên đến 6.7 triệu mét khối, đoạn hang rộng nhất cao lên đến 145m và rộng gần 200m. Khi bước vào bên trong, không ít du khách đã bị choáng ngợp và ngạc nhiên trước sự hùng vĩ, bao la của một hang động trong lòng núi đá.
Dòng sông ngầm và hệ thống nhũ đá
Điều độc đáo khác của hang Én chính là dòng suối ngầm phẳng lặng, trong vắt chảy từ thung lũng Hung Đoòng xuyên qua lòng hang khổng lồ. Suối ngầm chính là nguồn nước từ sông Rào Thương đã bào mòn lòng núi kết hợp với dòng chảy ngầm, tạo nên hồ nước trong xanh và bãi cát mịn. Đây là nơi du khách có thể thư giãn, bơi lội.
Hệ thống nhũ đá trong hang Én cũng hùng vĩ, đồ sộ và độc đáo không kém gì ở Hang Sơn Đoòng, Hang Va, hay hệ thống hang động Tú Làn. Các hình thái thạch nhũ nơi đây chủ yếu là nhũ dòng chảy, nhũ san hồ, gờ nhũ viền,… được tác tạo qua hàng triệu năm.
Hệ sinh thái đặc biệt bên trong hang
Không chỉ là một hang đá khổng lồ, vị trí và địa chất của hang Én còn tạo nên một hệ sinh thái đặc biệt. Các cửa của hang Én được ánh sáng mặt trời chiếu rọi, tạo điều kiện có các loại thực vật như tảo, rêu và dương xỉ sinh trưởng mạnh.
Trước cửa hang Én có các loại vượn, vọc, khỉ đá, sóc bay sinh sống và kiếm ăn. Khoang giữa của hang Én tối hơn, là nơi sinh sống của loài dơi, bọ cạp và nhiều loại côn trùng khác.
Hang Én còn là nơi cư trú của hàng triệu con chim én kéo về làm tổ trong suốt hàng trăm năm, tập hợp nhiều nhất ở khoang cửa trước và khoang cửa sau của hang. Đây là loài sinh vật đặc trưng gắn liền với nguồn gốc của tên gọi hang Én. Mỗi buổi sáng, chim én bay ra ngoài kiếm ăn và đến chiều lại lũ lượt bay về tạo nên âm thanh chíu chít rộn ràng giữa rừng sâu tĩnh mịt.
Trải nghiệm độc đáo trong tour khám phá Hang Én
1. Trekking giữa cánh rừng nguyên sinh
Hành trình khám phá Hang Én sẽ đưa du khách băng qua 25km vào Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng, với độ cao thay đổi khoảng 650m. Hơn 70% quãng đường đi qua rừng nguyên sinh, nơi có hệ sinh thái phong phú và những cây cổ thụ hàng trăm vươn cao che bóng mát.
Địa hình tour sẽ thay đổi liên tục với đường mòn không bằng phẳng, dốc đứng, sông suối, dốc đá trong hang, … mang lại nhiều thử thách và cuốn hút. Trên đường đi, du khách sẽ có thể bắt gặp các loài chim rừng quý hiếm, bướm rừng sặc sỡ, và dấu vết của các loài động vật như sóc bay, voọc, khỉ đá, v.v.
2. Dừng chân khám phá Bản Đoòng - Ngôi làng biệt lập giữa đại ngàn
Sau khi di chuyển khoảng 3.4km (từ KM35), du khách sẽ dừng chân ở Bản Đoòng, một ngôi làng nhỏ nằm biệt lập trong Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng. Đây là nơi sinh sống của người Bru - Vân Kiều, cộng đồng dân tộc thiểu số đã gắn bó với núi rừng qua nhiều thế hệ.
Ban đầu, nơi đây vốn chỉ là một gò đất cao nằm cạnh suối Rào Thương. Năm 1992, một nhóm đồng bào Bru - Vân Kiều bị lũ quét cuốn trôi nhà, được ông Nguyễn Soái Trắc lãnh đạo đến đây khai khẩn và lập nên bản làng.
Trước năm 2003, người dân Bản Đoòng gần như biệt lập với nhịp sống xã hội bởi người dân chỉ có thể đến thị trấn Phong Nha bằng cách đi bộ, mấy tận mấy ngày đường. Về sau, khi đường QL15 (Hồ Chí Minh nhánh Tây) được xây dựng, người dân mới có thể đi lại thuận tiện hơn. Người ta có thể di chuyển bằng xe máy (hoặc ô tô) từ thị trấn Phong Nha khoảng 40km, đến KM35 thì đi bộ thêm 3,4km để đến Bản Đoòng.
Ngày nay, Oxalis đã hợp tác với hộ dân trong bản để biến nơi đây thành trạm dừng chân trong tour Khám phá Hang Én và Thám hiểm Sơn Đoòng. Du khách sẽ giao lưu, tìm hiểu văn hóa, phong tục tập quán, cũng như dùng bữa trưa tại bản Đoòng.
3. Cắm trại trong lòng hang Én to lớn
Một trong những điểm nhấn độc đáo nhất trong tour khám phá Hang Én chính là cắm trại ngay trong lòng hang động khổng lồ. Cách cửa vào khoảng 700m, bãi trại được bố trí ở vòm hang rộng nhất, cạnh hồ nước ngầm và cửa lớn (cửa đón tia nắng). Oxalis sẽ chuẩn bị cho du khách lều trại cá nhân, túi ngủ, nệm, ga bọc nệm sạch sẽ, bàn ghế ăn uống, cà phê, trà, và các bữa ăn nóng sốt do đầu bếp chuyên nghiệp chuẩn bị.
Ngủ trong hang động là một trong những hoạt động độc đáo mà du khách khó có thể tìm thấy ở nơi khác. Giữa rừng sâu núi thẳm, Hang Én như một mái nhà kiên cố mà thiên nhiên cố tình tạo ra.
Du khách sẽ ngủ trong lều trại ấm áp, ngắm nhìn bầu trời lấp lánh ánh sao qua cửa lớn và lắng nghe nhịp thở còn vương mùi giá lạnh của đá, núi, và rừng. Trần Hang Én cao hơn 145 mét có vô số vân đá với màu sắc đa dạng, đan xen, hoà quyện vào nhau như những đám mây trôi bồng bềnh.
Vào buổi sáng, du khách sẽ đón những chùm tia nắng rực rỡ chiếu rọi từ cửa lớn trên cao xuống bãi trại và hồ nước trong xanh. Đấy chính là vẻ đẹp huyền ảo, nửa hư nửa thực mà những ai đã từng đặt chân đến đây khó mà quên được.
Tại Oxalis có 3 tour thám hiểm có thể trải nghiệm cắm trại và ngủ trong hang như Khám phá Hang Én, Thám hiểm rừng sâu Hang Ba, và Thám hiểm Sơn Đoòng. Trong đó, bãi trại trong Hang Én được đánh giá là một trong những bãi trại đẹp và độc đáo nhất.
4. Hồ bơi tự nhiên độc đáo trong hang
Dòng suối ngầm trong Hang Én được hình thành từ dòng chảy ấm của sông Rào Thương và dòng nước ngầm (dòng chảy lạnh) trong hang. Nhiệt độ nước hồ duy trì từ 17 - 25 độ C, mùa hè nước hồ sẽ mát lạnh và mùa đông thì nước sẽ ấm áp.
Sau 1 ngày trekking hơn 10km xuyên rừng, du khách có thể tắm, bơi lội, và thư giãn trong hồ nước mát lạnh giữa hang động. Suối ngầm trong vắt là nơi sinh sống của rất nhiều cá nhỏ. Khi du khách tắm và ngâm chân, những đàn cá li ti sẽ bơi đến, thi nhau rỉa vào chân như một liệu pháp massage thư giãn, được gọi là “massage cá”.
5. Tìm hiểu địa chất - địa mạo trong Hang Én
Khoang giữa của Hang Én mở ra một thế giới địa chất kỳ vĩ. Những khối đá lớn do kiến tạo địa chất tác động rơi xuống nền hang, chồng chất tạo nên những dốc đá cao, có đoạn dốc đá đổ xuống nằm ngay bên cạnh vực sâu. Đây cũng là nơi chim én tập trung nhiều, nếu may mắn du khách sẽ nhìn thấy tổ chim và trứng chim én trên các tảng đá dọc lối đi.
Sâu trong hang tối là thế giới của dơi, dế,.. và đặc biệt là hệ thống nhũ san hô, nhũ dòng chảy, gờ nhũ viền như dòng thác đổ chắn khắp lối đi.
Đứng ở trung tâm của khoang giữa, du khách sẽ thấy ánh sáng yếu ớt từ cửa trước và cửa sau của Hang Én hắt vào, tạo nên 2 điểm sáng lớn được ví như đôi mắt của Spiderman hoặc 2 lỗ mũi của Kong (Kong: Skull Island).
Hướng dẫn đặt tour Hang Én 2 ngày 1 đêm
Hiện tại, tour Khám phá Hang Én dài 2 ngày 1 đêm được phục vụ bởi công ty Oxalis Adventure. Để tham gia tour, du khách cần đặt trước qua Website Oxalis Adventure.
Du khách có thể di chuyển bằng máy bay, tàu hoả, hoặc xe khách đến thành phố Đồng Hới. Từ đây, du khách sẽ book xe đưa đón của Oxalis, taxi, hoặc đi xe buýt thêm 45km đến văn phòng công ty Oxalis Adventure ở Thị trấn Phong Nha (Oxalis Home).
Du khách có thể tham khảo bài viết “Hướng dẫn đi đến Phong Nha” của Oxalis Adventure để biết thêm thông tin chi tiết về phương tiện, chi phí, và dịch vụ.
Nếu đến vào sáng sớm ngày khởi hành, du khách có thể nghỉ ngơi miễn phí ở phòng Dorm tại Oxalis Home. Trường hợp du khách đến Phong Nha trước ngày khởi hành một đến nhiều ngày thì có thể lưu trú tại Oxalis Home với phòng Dorm và phòng Private hoặc Commander Lodge cách đó 500m với thiết kế ấm cúng, tiện nghi.
Chi phí tour hang Én và quy định cần lưu ý
Tour Khám phá Hang Én có tổng chi phí là 8.000.000 VNĐ/người (đã bao gồm VAT, phí môi trường rừng, vé tham quan, phí bảo hiểm du lịch).
Quy định và yêu cầu khi tham gia tour
Tour trekking chỉ phục vụ du khách từ 16 - 70 tuổi và giới hạn tối đa 16 khách/tour du khách phải đáp ứng các yêu cầu sau:
- Có kinh nghiệm trekking 1 tour qua đêm hoặc 2 - 3 tour trong ngày.
- Cam kết điền thông tin trung thực về sức khỏe và kinh nghiệm trekking khi đăng ký tour.
- Đảm bảo thể lực có thể chạy bộ 5km trong 50 phút hoặc leo cầu thang 5 tầng liên tục mà không bị khó thở, chóng mặt.
- Trẻ em dưới 16 tuổi, người trên 70 tuổi hoặc người có bệnh lý nặng không được tham gia tour.
- Tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của hướng dẫn viên và trợ lý an toàn.
Nếu du khách chưa đáp ứng yêu cầu thể lực thì có thể liên hệ chuyên viên của Oxalis để họ tư vấn và theo dõi lộ trình tập luyện.
Thời điểm đẹp và lý tưởng để đi tour hang Én
Hang Én mở cửa đón khách từ tháng 12 đến giữa tháng 9 hàng năm. Từ cuối tháng 9 - tháng 11 là mùa mưa nên Oxalis sẽ tạm dừng hoạt động trekking, thám hiểm hang Én để bảo đảm an toàn.
Ở mỗi giai đoạn trong năm hang Én lại mang đến một vẻ đẹp và trải nghiệm riêng biệt:
- Từ tháng 12 đến tháng 3: thời tiết mát mẻ, đôi khi có nắng ấm. Đây là khoảng thời gian tia nắng chiếu vào sâu trong hang, tạo nên khung cảnh lung linh, rất thích hợp để chụp ảnh.
- Tháng 4 đến tháng 5: rừng nguyên sinh bước vào mùa hoa nở, cảnh quan rực rỡ và không khí dễ chịu, là thời điểm lý tưởng cho những ai yêu thiên nhiên và nhiếp ảnh.
- Tháng 6 đến tháng 8 là mùa hè: tuy nhiệt độ ngoài trời có thể nóng nhưng hành trình trekking chủ yếu dưới tán rừng nên vẫn mát mẻ. Đặc biệt, nhiệt độ trong hang sẽ duy trì ở 22 - 25 độ C và hồ nước ngầm sẽ mát lạnh, rất thoải mái.
Lưu ý an toàn và bảo tồn thiên nhiên
Du khách cũng cần lưu ý một số quy định về an toàn và bảo tồn thiên nhiên trong tour Khám phá Hang Én như:
- Trang bị giày trekking và quần áo khô nhanh.
- Khi vào hang động thì phải đội mũ bảo hộ và đèn đội đầu (do Oxalis cung cấp).
- Khi bơi trong hồ nước/ sông ngầm thì phải mặc áo phao.
- Luôn đi theo nhóm, không tự ý tách đoàn.
- Tôn trọng thiên nhiên, không gây tiếng ồn lớn trong hang.
- Không xả rác, hái hoa, cây, xâm phạm hệ sinh thái trong rừng và trong hang.
- Không được chạm tay vào thạch nhũ trong hang.
- Không được sử dụng dầu gội, sữa tắm, xà phòng có hoá chất khi tắm ở hồ nước ngầm trong hang.
Giữa vô vàn điểm đến hấp dẫn, Hang Én nổi bật như một hang động nguyên sơ có bãi trại độc đáo và là cửa ngõ dẫn đến hang động lớn nhất thế giới. Và có lẽ, chỉ khi tự mình băng rừng, vượt suối, và lắng nghe âm thanh chim én vang vọng giữa rừng sâu tĩnh lặng, người ta mới thực sự cảm nhận được hết vẻ đẹp kỳ vĩ nơi hang động này. Hãy sẵn sàng cho hành trình chinh phục cánh cổng thiên nhiên hùng vĩ mang tên Hang Én!
