Nếu không có âm thanh chảy xiết của dòng sông ngầm, có lẽ Hang Sơn Đoòng sẽ mãi chìm trong bóng tối. Chính âm thanh vang vọng ấy từ hang sâu đã in vào tâm trí của ông Hồ Khanh trong gần 10 năm và từ đó giúp các nhà thám hiểm đến được cửa Hang Sơn Đoòng.
Dòng nước ngầm trong Hang Sơn Đoòng là mạch máu đã góp phần hình thành nên hang động hùng vĩ bậc nhất hành tinh và nuôi dưỡng sự sống, tạo nên khí hậu, hệ sinh thái hang Sơn Đoòng riêng biệt. Đã 16 năm kể từ ngày Hang Sơn Đoòng được khám phá, các chuyên gia thám hiểm hang động đã thực hiện nhiều cuộc khảo sát nhưng dòng sông ngầm vẫn còn ẩn số thách thức niềm đam mê chinh phục.
Hang Sơn Đoòng - Biểu tượng của kỳ quan thiên nhiên Việt Nam
Hang Sơn Đoòng nằm ở vùng lõi của VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ). Nơi đây được tổ chức Guiness công nhận là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới với chiều dài khoảng 9km và thế tích lên đến 38.5 triệu mét khối.
Quá trình tìm kiếm và thám hiểm Hang Sơn Đoòng không hề dễ dàng. Năm 1990, trong một lần đi rừng, ông Hồ Khanh đã tình cờ phát hiện một cửa hang nhỏ nhưng có luồn hơi lạnh thổi ra và tiếng dòng nước chảy xiết vọng ra từ lòng đất. Hiện tượng này khiến ông rất ấn tượng. Đến năm 2008, khi các chuyên gia thám hiểm hang động tìm tin tức về các hang động gần Hang Én, ông Hồ Khanh đã nhớ ra và kể lại hiện tượng lạ ở cửa hang năm nào. Các nhà thám hiểm đoán rằng đây có thể là một hang động rất lớn nên đã nhờ ông tìm lại đường đi đến hang động. Sau gần 1 năm tìm kiếm, bí mật về Hang Sơn Đoòng đã được hé mở.
Năm 2009, đội thám hiểm hang động Anh Việt đã khảo sát và vẽ bản đồ Hang Sơn Đoòng, công bố đây là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới, có hệ thống thạch nhũ khổng lồ và hệ sinh thái vô cùng độc đáo. Trong vòng 10 năm, các chuyên gia đã thực hiện 3 cuộc khảo sát khám phá hang động, công bố rất nhiều phát hiện mới về cấu trúc, địa chất Hang Sơn Đoòng và chinh phục Bức tường Việt Nam cao 90m.
Đặc biệt, năm 2019, các chuyên gia đã triển khai kế hoạch lặn khám phá dòng sông ngầm Hang Sơn Đoòng. Cuộc khảo sát kéo dài 1 tuần và các chuyên gia đã phát hiện ra lối đi và hang ngầm ở độ sâu -60m. Phát hiện này đã mở ra một thách thức mới, thôi thúc các nhà thám hiểm lên kế hoạch cho những chuyến thám hiểm trong tương lai gần để giải mã những bí mật chưa được khám phá ở Sơn Đoòng.
Nguồn gốc và vai trò của dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng
Dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng bắt nguồn từ dòng chảy ngầm từ Hang Én, Hang Khe Ry và các dòng suối nhỏ trên các cánh rừng Phong Nha. Từ những năm 1990, khi đã phát hiện và khám phá ra Hang Én và Hang Khe Ry, các chuyên gia thám hiểm hang động đã phát hiện dòng chảy ngầm từ hai hang động này có lưu lượng nước rất lớn, cùng đổ về hướng thung lũng hoang sơ, sau đó biến mất (chảy ngầm xuống lòng đất). Họ phán đoán rằng khu vực thung lũng ấy sẽ có một hang động rất lớn nhưng sau nhiều năm tìm kiếm vẫn không có phát hiện mới. Mãi đến năm 2008, tìm gặp được ông Hồ Khanh, các chuyên gia thám hiểm mới có manh mối và đến năm 2009 thì thực hiện cuộc khảo sát đầu tiên.
Dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng đã góp phần hình thành nên hang động lớn nhất hành tinh. Trong hàng triệu năm, dòng chảy xuyên suốt và mạnh mẽ đã bảo mòn dãy núi đá và hệ thống karst ở độ sâu hơn 100m để hình thành nên hang động dài hơn 9km, những khoang khổng lồ và hệ thống thạch nhũ hùng vĩ. Hình ảnh dòng sông ngầm Hang Sơn Đoòng còn là một cảnh quan tuyệt đẹp và mở ra một thế giới địa chất bí ẩn bên dưới đáy sông, nơi thách thức các nhà thám hiểm không ngừng nghiên cứu.
Sông ngầm hang động có dòng chảy dài, lưu lượng nước lớn và nhiệt độ duy trì từ 17 - 22 độ C, nên giúp duy trì độ ẩm, điều tiết khí hậu và góp phần duy trì sự sống cho hệ động thực vật Hang Sơn Đoòng. Nguồn nước, mạch nước ngầm kết hợp với các hố sụt khổng lồ đã giúp hình thành nên thảm thực vật quý hiếm, rừng nguyên sinh bên trong hang động, và lưu thông không khí hiệu quả. Dòng sông ngầm còn là môi trường sống của loài cá không mắt hang Sơn Đoòng cũng như góp phần hình thành và duy trì sự sống cho các loài nhện, rệp, dế, bọ cánh cứng, sóc bay, khỉ, v.v.
Đặc điểm nổi bật của sông ngầm bên trong Hang Sơn Đoòng
Dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng có nhiệt độ quanh năm duy trì từ 17 - 22 độ C. Dòng sông ngầm chảy trong hang động tạo thành nhiều ghềnh thác cao từ 5 - 10m và âm thanh rì rầm vang vọng từ trong lòng hang sâu hơn 80m ra tận cửa hang. Sông ngầm Sơn Đoòng uốn lượn qua những vách đá dựng đứng, có đoạn sông khá nông, chỉ cao đến đầu gối nhưng càng chảy sâu vào hang động độ sâu càng cao, lên đến 40 - 50m. Sông ngầm chảy khoảng 4,5km đến Hố Sụt 1 thì đổ xuống một thác nước rồi đột ngột biến mất. Hồ lắng đọng sâu hơn 120m này là nơi các nhà thám hiểm suy đoán rằng dòng chảy ngầm sẽ thông đến Hang Thung cách đó khoảng 600m nhưng chưa thể khám phá hoàn toàn.
Do được hình thành từ nhiều nguồn nước khác nhau nên lưu lượng nước trong sông ngầm hang động tương đối lớn. Vào mùa khô (tháng 1 - tháng 8), nước sông ngầm trong xanh, nhiều đoạn mặt nước phẳng lặng và phản chiếu màu xanh ngọc bích tuyệt đẹp dưới ánh đèn. Đến mùa mưa (từ tháng 9 - tháng 11), lưu lượng nước từ các nguồn tăng cao và đổ về ồ ạt khiến dòng sông ngầm hang động dâng lên cao đến 100m. Dòng nước chảy xiết còn cuốn theo bùn và những thân cây to, khiến nhiều cây và bùn đất mắc vào vách đá trên cao.
Quá trình khám phá dòng sông ngầm hang Sơn Đoòng
Từ cuộc thám hiểm Hang Sơn Đoòng đầu tiên vào năm 2009, các nhà thám hiểm đã phát hiện dòng sông ngầm đột ngột biến mất ở một hồ lắng động cách Hồ Sụt 1 khoảng 50m. Các chuyên gia đã rất phán đoán rằng dòng chảy ngầm có thể liên kết với Hang Thung cách đó khoảng 600m.
Đến năm 2019, các chuyên gia đã quay lại khảo sát bí ẩn Hang Sơn Đoòng lần thứ 3, có sự đồng hành của 3 chuyên gia lặn hàng đầu thế giới. Họ cũng đã tham gia giải cứu đội bóng nhí ở Tham Lung (Chiang Mai, Thái Lan). Các chuyên gia đã lần lượt thực hiện 3 cuộc thám hiểm và đến lần lặn thứ 3, lặn xuống độ sâu -77m (kỷ lục lặn sâu nhất Việt Nam) mới phát hiện lối đi ngầm và vòm hang ngầm dẫn xuống lòng hang sâu bên dưới. Do trang thiết bị hiện có chưa thể hỗ trợ lặn sâu hơn nên các chuyên gia đã phải tạm dừng cuộc thám hiểm và lên kế hoạch lặn thám hiểm đến độ sâu -120m trong tương lai gần.
Những trải nghiệm khám phá sông ngầm Sơn Đoòng
Trong hành trình thám hiểm Sơn Đoòng, du khách sẽ có thể chiêm ngưỡng sự hùng vĩ tuyệt đẹp của dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng. Từ cửa hang, âm thanh rì rào vang xa như thôi thúc thêm sự háo hức của đoàn thám hiểm. Trên đường trekking khám phá hang động, du khách sẽ lội qua một số đoạn suối nông, cảm nhận hơi thở mát lạnh của kỳ quan hang động Sơn Đoòng.
Càng vào sâu trong hang, địa hình trekking sẽ gập ghềnh hơn và du khách sẽ vượt qua một đoạn dốc đá dài, cao lưng chừng vách đá, men theo dòng chảy ngầm chảy rì rầm. Từ vị trí này, du khách có thể chiêm ngưỡng hệ thống sông ngầm hùng vĩ, với cấu trúc và dòng chảy phức tạp từ trên cao.
Cũng trong ngày thứ 2 của hành trình thám hiểm, du khách sẽ có thể trải nghiệm bơi sông ngầm như một nhà thám hiểm thực thụ, vượt qua đoạn hành lang hẹp với những vách đá đứng sững. Đặc biệt, trên đường trekking đến cuối hang, đoàn thám hiểm sẽ có thể di chuyển bằng thuyền qua Hành lang Passchendaele (hồ nước ngầm dài 600m) dẫn đến bên dưới Bức tường Việt Nam. Từ đây, du khách sẽ chinh phục thử thách cuối cùng, leo lên bức tường nhũ dòng chảy khổng lồ cao 90m để đến cửa ra Hang Sơn Đoòng.
Một số lưu ý khi khám phá sông ngầm trong hang động
Du khách khi tham gia tour Thám hiểm Sơn Đoòng và chinh phục dòng sông ngầm hang động cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Để đến được dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng, du khách cần phải tham gia tour Thám hiểm Sơn Đoòng và đặt chỗ trước trên Website Oxalis Adventure.
- Thời gian du lịch Hang Sơn Đoòng lý tưởng là từ tháng 1 - tháng 8 do thời tiết khô ráo, ít mưa, thuận lợi cho các hoạt động trekking ngoài trời.
- Du khách cần tuân thủ hướng dẫn của hướng dẫn viên trong quá trình thám hiểm và khám phá sông ngầm.
- Khi bơi trong sông ngầm, du khách phải mặc áo phao và lưu ý là không sử dụng xà phòng hay sữa tắm có hoá chất trong lúc tắm gội.
- Trước khi tham gia tour, bạn nên luyện tập thể lực, thường xuyên chơi thể thao, đảm bảo chạy bộ 5km trong vòng 50 phút và leo cầu thang 5 tầng liên tục mà không bị chóng mặt hay khó thở.
- Trong vòng 12 tháng gần nhất phải có kinh nghiệm trekking 1 tour qua đêm và 1 - 2 tour trekking trong ngày.
Nỗ lực bảo tồn hệ sinh thái Hang Sơn Đoòng và dòng sông ngầm
Dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng và cấu trúc địa chất và hệ sinh thái hang động nơi đây là kiến tạo hùng vĩ mà thiên nhiên nhiên đã tác tạo xuyên suốt hàng triệu năm. Chính vì thế mà nỗ lực bảo tồn thiên nhiên, môi trường sinh thái nơi đây luôn được đặt lên hàng đầu.
Công ty Oxalis Adventure, đơn vị được cấp phép vận hành du lịch ở Hang Sơn Đoòng và đồng thời là công ty du lịch thám hiểm hàng đầu Việt Nam đã áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường như:
- Giới hạn số lượng du khách vào hang Sơn Đoòng chỉ 1000 khách/năm và 10 khách/tour.
- Sử dụng bộ lọc nước ở các bãi trại và trang bị bình nước tái sử dụng cho du khách.
- Sáng chế và sử dụng nhà vệ sinh Composting Toilet thân thiện với môi trường.
- Phân loại, mang tất cả rác thải, thức ăn thừa,… ra khỏi rừng và ủ phân vi sinh.
Hằng năm, khi kết thúc mùa tour, Oxalis sẽ tháo gỡ bãi, dọn dẹp toàn bộ bãi trại và các thiết bị trong hang, trả lại trạng thái tự nhiên cho môi trường hang động.
Bên cạnh những nỗ lực bảo tồn thiên nhiên đi đôi với nâng cao trải nghiệm của du khách, Oxalis còn khuyến khích du khách cùng chung tay bảo vệ môi trường sinh thái và dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng:
- Không xả rác bừa bãi trong rừng và trong hang (ở các bãi trại có bố trí sọt rác).
- Không vượt qua khỏi lối đi được đánh dấu trong hang.
- Không tự ý chạm tay vào thạch nhũ.
- Không sử dụng sữa tắm, xà phòng có hoá chất khi tắm gội hay bơi trong hang động.
Trước sức mạnh của thiên nhiên, nơi đá vôi, nước và dòng chảy ngầm đã điêu khắc nên kỳ quan hang động, thế giới địa chất hang Sơn Đoòng và bí ẩn dưới sông ngầm, người ta mới cảm nhận rõ sự nhỏ bé của mình. Vẻ đẹp mê hoặc và bí ẩn của sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng còn thôi thúc giới thám hiểm cũng như những du khách đam mê khám phá đến để tận mắt chiêm ngưỡng và chinh phục. Du khách muốn tham gia tour Thám hiểm Sơn Đoòng và trải nghiệm những hoạt động vượt sông ngầm nơi đây nên đặt chỗ trước vì đây là tour nổi tiếng nên lịch trống năm 2028 có thể sẽ hết nhanh.
Du khách có thể tham khảo thông tin chi tiết về lịch trình, giá tour Thám hiểm Sơn Đoòng cũng như cách đi đến Hang Sơn Đoòng hoặc liên hệ với chuyên viên tư vấn của Oxalis.