Chính trị công sở là gì? 5 sự thật lầm tưởng về chính trị công sở

1. Chính trị công sở là gì?

Nhắc đến 2 từ “chính trị” (Politics) hẳn hầu hết chúng ta đều không cảm thấy thoải mái. Thậm chí trong một số nền văn hóa, người ta còn được dạy là không nên bàn bạc hay thảo luận về chủ đề chính trị ở nơi công cộng… Chính trị luôn được cho là đề tài nhạy cảm, cấm kỵ.

Theo triết gia Plato: “Kẻ nào từ chối tham gia vào trò chơi chính trị chính kẻ đó sẽ bị trừng phạt bằng cách bị chính những kẻ yếu kém hơn điều khiển mình”/ “One of the penalties for refusing to participate in politics is that you end up being governed by your inferiors”.

Theo từ điển Merriam Webster: “Chính trị công sở là những hành động, thái độ được thực hiện để đạt lợi ích hay quyền lực trong công ty”.

Có thể nói, nơi nào có từ 2 người trở lên, có xuất hiện sự mâu thuẫn, cạnh tranh về mặt lợi ích, quyền lợi hay quyền lực - nơi đó sẽ xuất hiện Politics.

Ví dụ gần gũi nhất là ngay cả trong gia đình, khi một đứa trẻ biết cách vòi vĩnh, nhõng nhẽo, vâng lời cha mẹ để có được một món quà yêu thích... thì cũng đã xuất hiện Politics.

Và chốn công sở lại càng là môi trường thuận lợi để Politics “có đất dụng võ”. Nếu để tâm, bạn sẽ thấy Politics xuất hiện ở mọi ngóc ngách công sở.

Một số ví dụ về chính trị công sở:

Anh A luôn biết trước các kế hoạch thăng tiến, điều động nhân sự của công ty.
Các dự án của chị B luôn được các sếp “approve” dễ dàng.
Trong cuộc họp, mỗi khi sếp nói A không ai dám nói B. Sếp phòng Marketing và sếp phòng Sales luôn bất đồng quan điểm.
Phòng Thiết kế luôn ưu tiên hoàn thành công việc cho chị C. Anh D luôn được sếp trưởng phòng “back-up” trong các cuộc họp với sếp lớn, rồi những tin đồn sếp A sắp về thay sếp C…

Có thể nói nơi nào có từ 2 người trở lên, có xuất hiện sự mâu thuẫn, cạnh tranh về mặt lợi ích, quyền lợi hay quyền lực nơi đó sẽ xuất hiện Politics. Nguồn: Pexels

2. Vì sao chính trị công sở khó nhận diện?

Dù Politics xuất hiện nhan nhản chốn văn phòng nhưng không phải ai trong chúng ta cũng có khả năng nhận dạng dễ dàng, chính bởi vì:

Thứ nhất, ít ai thừa nhận mình “Play Politics”; và thứ hai, bản chất Politics là một vùng xám. Lằn ranh đúng/sai đôi khi chỉ tùy thuộc vào góc nhìn, đúng với người này có thể sai với người kia, công bằng với người này nhưng lại không công bằng với người khác…
Thứ hai, Politics gắn liền với các chính trị gia, từ lâu đã bị dán nhãn là “gian trá”, “mị dân”, “thao túng”… nên khi được đặt trong bối cảnh công sở cũng bị “vạ lây” theo.

Và cũng như chính trị theo nghĩa gốc, hầu hết chúng ta đều ngại cởi mở về vấn đề nhạy cảm này do nhiều nỗi sợ (sợ đụng chạm đến một số nhân vật quyền lực, sợ bị vào Blacklist, sợ bị đì, sợ mất việc…) do đó tồn tại rất nhiều điều mơ hồ, sai lệch.

3. Những hiểu lầm về Politics công sở

3.1. Ai giỏi “Play Politics” thì người đó bị dán mác “thủ đoạn”?

Hầu hết chúng ta khi nghĩ đến Politics đều liên tưởng đến những điều tiêu cực như thủ đoạn, chiêu trò, không có đạo đức… Nhưng sự thật là việc thông hiểu và sử dụng Politics hiệu quả đòi hỏi rất nhiều kỹ năng như khả năng gây ảnh hưởng, khả năng Networking, quản lý Stakeholder, trí tuệ cảm xúc EQ…

Sử dụng Politics hiệu quả đòi hỏi rất nhiều kỹ năng như khả năng gây ảnh hưởng, khả năng networking, quản lý stakeholder, trí tuệ cảm xúc EQ… Nguồn: Pexels

Một ví dụ phổ biến cho việc sử dụng Politics khéo léo và đúng đắn, đó là trước khi bước vào một cuộc họp phê duyệt một dự án quan trọng, ngoài việc tập trung vào chất lượng bài trình bày, việc bạn tìm hiểu kỹ các mục tiêu, mối quan tâm của các Stakeholder cũng là một yếu tố sống còn. Ví dụ như:

Giám đốc Tài chính sẽ quan tâm đến việc bạn cần bao nhiêu ngân sách và mức lợi nhuận đem lại từ dự án có hấp dẫn hay không.
Giám đốc Sales sẽ quan tâm đến mục tiêu doanh số và kế hoạch Marketing hay CEO sẽ quan tâm liệu dự án đóng góp như thế nào vào bức tranh tăng trưởng chung của toàn công ty và có đúng định hương chiến lược hay không.
Tìm hiểu kỹ các ưu tiên và chuẩn bị sẵn các phương án giải quyết, hay “vận động hành lang” trước với các Stakeholder để biết được những mối quan tâm của họ là bạn đã nắm được 50% phần thắng.

Vậy nên, việc phán xét “Play Politics” có xấu hay không phụ thuộc vào việc mục tiêu, động cơ của chúng ta là gì và chúng ta có phải trả giá bằng cách hi sinh lợi ích của người khác hay của tổ chức hay không.

3.2. Chúng ta có thể say “No” với Politics?

Câu trả lời là “không” vì bạn không “Play Politics” nhưng nhiều khi Politics cũng tự tìm đến với bạn!

Sự thật là tất cả chúng ta đều phải tương tác xã hội đòi hỏi có va chạm ảnh hưởng lẫn nhau, tác động lên nhau. Đồng thời để đạt được mục đích cá nhân (có thể tốt hoặc xấu), chúng ta đều phải sử dụng những kỹ năng riêng của mình, đặc biệt trong môi trường công sở. Đây là nơi mà bất cứ ai cũng có mục tiêu rất rõ ràng. Cơ bản và thực tế nhất là thu nhập, rồi kế đến mối quan hệ, phát triển nghề nghiệp, tích lũy kinh nghiệm, đạt được quyền lực, vinh quang… Và trong quá trình đạt được mục tiêu chắc chắn chúng ta phải “va chạm” với rất nhiều cá nhân khác.

Vậy nếu cho bạn lựa chọn, bạn sẽ chọn là một “Winner” hay “Loser” nơi công sở? Nếu chọn “Winner” bắt buộc bạn phải nhìn nhận Politics ở một góc nhìn khác.

Câu hỏi đặt ra là: Vậy có môi trường tập thể nào không tồn tại Politics không? Ví dụ như trong các tổ chức NGO, hoặc trong các tổ chức tôn giáo?

Câu trả lời là: Không có tổ chức nào được miễn trừ.

3.3. Chỉ cần có năng lực thì không cần đụng đến Politics?

Suy nghĩ này rất phổ biến tồn tại ở các bạn trẻ thừa sự tự tin nhưng vẫn còn non nớt kinh nghiệm, chưa có nhiều va chạm. Và lời khuyên dành cho các bạn là hãy cởi mở với Politics trước khi quá muộn và dấu hiệu quan trọng là khi bạn cảm thấy có điều gì đó sai sai mà không biết ở đâu cũng không biết diễn tả như thế nào. Ví dụ như, cùng một ý, sếp nói với bạn một kiểu, nhưng khi sếp họp với các sếp khác lại nói ra một kiểu khác… Đó là lúc bạn bắt đầu cảm nhận được Politics rồi đó.

Các bạn trẻ thừa sự tự tin nhưng vẫn còn non nớt kinh nghiệm, chưa có nhiều va chạm và lời khuyên dành cho các bạn là hãy cởi mở với Politics trước khi quá muộn. Nguồn: Pexels

3.4. Politics chỉ có ở các công ty tập đoàn lớn và ở các cấp bậc cao?

Như đã nói ở trên, Politics tự nhiên tồn tại ở bất kỳ nơi nào có tương tác giữa người với người và có mâu thuẫn, cạnh tranh về mặt lợi ích, quyền lực. Vậy nên, cho dù bạn ở cấp bậc thấp nhất trong cơ cấu tổ chức bạn cũng có thể dính vào Politics. Việc thành thạo kỹ năng Politics (cộng với năng lực sẵn có) chắc chắn sẽ giúp bạn leo cao trên nấc thang nghề nghiệp, cho dù bạn đang ở cấp bậc nào. Ví dụ như một nhân viên tiếp tân có tinh thần cầu tiến, học hỏi, cộng với Political Skill, vẫn có cơ hội trở thành thư ký giám đốc.

Trong một cơ cấu tổ chức nhỏ, đơn giản, ví như một công ty gia đình, việc tranh giành lợi ích, hay việc đùn đẩy trách nhiệm cũng là một lát cắt của Politics.

3.5. Kỹ năng Politics là năng khiếu bẩm sinh?

Điều này cũng không chính xác, vì để đạt được “Political Savvy”, bạn cần rất nhiều kỹ năng khác như kỹ năng gây ảnh hưởng, kỹ năng Networking, xây dựng mối quan hệ, quản lý Stakeholder, EQ… Và chúng ta đều có thể học hỏi và thực hành các kỹ năng này với một tư duy phát triển (Growth Mindset) - luôn tin tưởng vào nỗ lực học hỏi và kiên trì trên hành trình phát triển cá nhân.

Trên đây là phần chia sẻ của chị Ngọc Lê, Former Marketing Director @ Eco Pharma. Để hiểu hơn về bản chất của sự việc và vấn đề như Quyền lực công sở, mời bạn tham khảo khoá học Navigating Workplace Politics: Thấu hiểu Quyền lực - Xây dựng Quan hệ nơi Công sở

Khoá học dẫn dắt bơi chị Ngọc Lê, một Marketer, Consultant và Trainer với hơn 15 năm kinh nghiệm quản lý và lãnh đạo tại các môi trường từ doanh nghiệp Việt Nam đến các Tập đoàn đa quốc gia như Unilever, Pepsi, Merck, Mondelez, Eco Pharma... sẽ đồng hành cùng bạn trên con đường trở thành người chơi thông minh trên bàn cờ nơi công sở thông qua việc phát triển các mối quan hệ có ý nghĩa.