Một hôm, có hai vị giáo sĩ đến nhà ông chủ trang trại để mua gà. Hai vị giáo sĩ này vào trại của ông lựa mãi, cuối cùng họ chọn con gà xấu nhất, lông trụi lủi, sức yếu đi không nổi.
Ông chủ nhà thấy vậy hỏi:
- Tại sao gà trong chuồng có rất nhiều con khỏe đẹp, hai vị không mua mà lại chọn con gà ốm yếu, trụi lông như vậy?
Vị giáo sĩ nói:
- Tôi mua con gà trụi lông đem về nuôi, nhưng trên đường về nếu có ai hỏi mua con gà này ở đâu, tôi sẽ nói mua ở trang trại của ông.
Người chủ nghe xong giật mình, nói:
- Trời ơi! Hai vị nói vậy, làm sao tôi bán được gà? Con gà này xấu xí, ốm yếu và bệnh tật thì làm sao đại diện cho cả đàn gà được! Trong khi đó, trại gà của tôi con nào cũng xinh đẹp, khỏe mạnh, mập mạp, các vị mua con gà xấu xí này về rồi tuyên truyền với người ta đây là gà của tôi, liệu như thế có công bằng hay không?
Lúc này, vị giáo sĩ nói:
- Trong hàng giáo sĩ có rất nhiều người tốt, chỉ có một vài người xấu, thế mà ông phê phán và nói xấu các vị giáo sĩ khác, như vậy có công bằng hay không?
Bấy giờ, ông mới nhận thấy được việc làm sai trái của mình.
Câu chuyện này nhằm nhắc nhở chúng ta về vấn đề: “Mía sâu có đốt, nhà dột có nơi”. Trong một trang trại có rất nhiều con gà đẹp, nhưng cũng có một vài con xấu, nếu vì những con xấu đó mà mình đánh giá chung cả một trại gà thì không công bằng.
Cũng vậy, trong số các giáo sĩ có rất nhiều người tốt, chỉ một vài người xấu mà mình đánh giá cả một tập thể đều xấu là điều không hợp lý.
Trong một tập thể, tất nhiên cũng có một vài người hành động không đẹp hoặc làm sai, mình không nên vì một vài người đó mà đánh giá cả tập thể. Bao nhiêu gà đẹp mình không để ý, lại chỉ quan tâm đến con gà xấu sẽ làm ảnh hưởng đến cả trại gà.
Nếu ông chủ trại gà hiểu được như vậy thì cuộc sống của ông sẽ bớt phiền não và thị phi, còn không nhận thức được vậy, lúc nào ông cũng phê phán, chỉ trích những vị giáo sĩ. Đương nhiên, trong số những người đó cũng có một vài người không tốt, người nào không tốt thì đó là việc cá nhân, mình đừng vì một vài người mà đánh giá cả một tập thể là xấu.
Thí dụ, mình ra đường gặp một vị sư, họ làm những điều không đúng với giới luật, không phù hợp với tư cách của một người xuất gia, mình thấy như vậy rồi chê bai Phật giáo. Sai trái là vấn đề cá nhân, đức Phật không dạy hàng đệ tử làm những điều sai trái. “Nhân hư chứ đạo bất hư”, con người sai chứ đạo lý không sai.
Trong một tập thể hay một ngôi chùa cũng như vậy, rất nhiều người tốt thế nhưng cũng có một vài người làm không đúng, nếu chúng ta căn cứ vào những người sai để đánh giá toàn thể thì không hợp lý.
Cũng giống như mình lấy một con gà xấu xí, bệnh tật để đánh giá cả một trại gà đều xấu xí, bệnh tật, điều đó không phù hợp.
Khi muốn đánh giá hay nhận xét một sự việc, chúng ta phải có trí tuệ, không nên “vơ đũa cả nắm”.
Nếu mình hiểu được đạo lý đó thì tất cả sự việc trên cuộc đời này đều là những bài học quý giá. Người tốt cũng là bài học mà người xấu cũng là bài học. Người tốt mình bắt chước theo cái tốt của họ, người xấu mình nhìn vào đó để rút kinh nghiệm cho bản thân, không nên đi theo vết xe đổ của họ.
Khi thấy cái xấu mình phải cố gắng ngăn ngừa, không nên thấy cái xấu của người khác rồi phê phán, nếu không cẩn thận thì đến một lúc nào đó có thể chính mình lại làm điều xấu giống họ. Nếu mình biết chê, biết phê phán cái xấu thì phải làm sao cho bản thân không tái phạm, không làm những điều sai quấy.
Qua câu chuyện này, chúng ta hiểu sâu sắc hơn về câu nói của người xưa: “Mía sâu có đốt, nhà dột có nơi”. Chúng ta không nên vì cá nhân mà đánh giá cả một tập thể.