Nguyễn Thành Long - bậc thầy của những trang văn thấm đẫm hơi thở cuộc sống, đã khai sinh 'Lặng lẽ Sa Pa' từ chuyến đi thực tế đầy cảm xúc tại Lào Cai. Tác phẩm như một bức tranh thủy mặc, nơi nét bút tài hoa nhất dành để vẽ chân dung anh thanh niên - người lính khí tượng với trái tim nồng ấm giữa đại ngàn phủ sương.
Xuất hiện qua lời kể của bác lái xe, rồi hiện hình trong cuộc gặp gỡ chớp nhoáng, anh thanh niên đã mang đến một khám phá bất ngờ: Giữa Sa Pa tĩnh lặng - nơi người ta tìm đến để nghỉ ngơi - lại có những con người đang lao động quên mình vì đất nước. Một mình trên đỉnh Yên Sơn 2.600m, mỗi ngày bốn lần 'đo gió, đo mưa' trong giá rét cắt da, kể cả lúc một giờ sáng với 'gió tuyết và cái im lặng chỉ chực đợi mình ra là ào ào xô tới'. Nhưng điều kỳ diệu là chàng trai ấy không hề cô đơn, bởi với anh, công việc chính là người bạn tri kỷ: 'Nếu cất nó đi cháu buồn chết mất'.
Trạm khí tượng của anh là một bản giao hưởng của sự sống: vườn hoa thược dược rực rỡ, đàn gà ríu rít, giá sách tri thức. Mỗi món quà anh gửi xuống núi - củ tam thất cho vợ bác lái xe, làn trứng tươi, đóa hoa rừng - đều thấm đẫm tình người ấm áp. Đặc biệt, sự khiêm nhường của anh khi từ chối được vẽ chân dung đã mở ra trước mắt độc giả cả một thế hệ đang lặng thầm cống hiến.
Qua điểm nhìn của ông họa sĩ xúc động, cô kỹ sư trẻ ngỡ ngàng, hình ảnh anh thanh niên hiện lên như một biểu tượng đẹp của tuổi trẻ Việt Nam những năm xây dựng đất nước. Tác phẩm khép lại nhưng dư âm còn mãi - về một lẽ sống đẹp: 'Chỉ có cuộc sống vì người khác mới đáng quý'. Anh thanh niên không tên ấy mãi là bài học sâu sắc về sự cống hiến thầm lặng mà vĩ đại.