Dù tuổi cao, chân đã chậm nhưng khi nhắc đến thời thanh niên xung phong, vợ chồng ông Nguyễn Hữu Nghê, bà Nguyễn Thị Mật ở xã Quảng Hưng (Quảng Xương, Thanh Hóa) như bỗng trẻ lại, hào hứng. Câu chuyện của ông bà đưa tôi trở lại những ngày tháng oanh liệt cùng đồng đội tuổi đôi mươi, những thanh niên xung phong trẻ trung, sôi nổi, gan dạ dùng thuyền nan vận tải lương thực, đi qua kênh Nhà Lê (kênh Than) và nhiều sông, kênh khác, vượt qua bao gian khổ, dưới mưa bom bão đạn để chi viện cho các chiến trường miền nam.
Tháng 5/1965, khi đó ông Nghê, bà Mật mới cưới nhau và đang là thanh niên xung phong làm nhiệm vụ tại Công trường sân bay Sao Vàng thì được lệnh chuyển về Công ty Vận tải thuyền nan, lúc đó cũng vừa thành lập, trực thuộc Ủy ban Hành chính Thanh Hóa, do hai ông Đào Đức Hinh và Lê Văn Tào-cùng là Phó Trưởng ty Giao thông Thanh Hóa trực tiếp chỉ huy. Ông Nghê nhớ lại: "Nhận nhiệm vụ với một công việc hoàn toàn mới, chúng tôi được tổ chức học chính trị, huấn luyện kỹ thuật chèo lái thuyền, bốc xếp, bảo vệ hàng, cách ứng phó khi băng qua sông và sự rình rập của quân thù".
Trước đó, các công trường đan thuyền được mở ra ở huyện Thường Xuân, Thạch Thành và một số xã hai bờ sông Chu, sông Mã. Nguyên vật liệu là nứa, tre, luồng và mây, vỏ sắn, củ nâu. Nhiệm vụ đan thuyền được giao cho các lão nông nhiều kinh nghiệm và chỉ sử dụng phương pháp truyền thống, không dùng kim loại để tránh thủy lôi của quân thù. Đợt đầu đan được xong 2.500 thuyền thì việc lựa chọn lực lượng vận tải gồm 5.000 nam nữ thanh niên khỏe mạnh cũng vừa hoàn tất. Bà Mật tiếp lời chồng: "Ngoài việc trực tiếp vận tải, tôi cũng làm Phó phòng tổ chức của Công ty Vận tải thuyền nan. Lực lượng thanh niên xung phong đều nhiệt tình hăng hái, sẵn sàng chấp nhận hy sinh gian khổ. Đội hình được biên chế thành các đơn vị cấp đại đội. Mỗi đại đội có từ 50-70 thuyền, mỗi thuyền có hai chiến sĩ".
Đợt tiếp theo "binh đoàn" có thêm 3.100 thuyền và được bổ sung, tăng cường lực lượng ở tỉnh Hà Nam Ninh (trước đây). Thuyền của bà con ngư dân cũng được huy động, sửa chữa để thực hiện nhiệm vụ khẩn trương vận tải lương thực ra chiến trường. Theo các cựu thanh niên xung phong, tải trọng của mỗi thuyền là từ 2-3 tấn. Các thuyền nan ngược dòng sông Mã lên Lang Chánh, Bá Thước, Cẩm Thủy để lấy lương thực. Sau đó, tập kết về bến kênh Nhà Lê thuộc xã Quảng Thắng (TP Thanh Hóa) chờ lên đường. "Binh đoàn thuyền nan" cứ theo con nước thủy triều mà luồn lách theo kênh Nhà Lê, kênh Son, kênh Sắt, Cát Vàng, đi qua Lạch Bạng, Lạch Cờn, Lạch Quèn, Hoàng Mai, Cầu Bùng vượt sông Lam, sông La để vào đến tận Chu Lễ (Hương Khê, Hà Tĩnh), tổng chiều dài khoảng hơn 500km qua các kênh, con sông lớn, nhỏ.
Cùng thời gian này, thanh niên xung phong Nguyễn Hữu Vinh ở xã Quảng Hưng (Quảng Xương) đang làm nhiệm vụ ở Trung đoàn 94 (Cục Vận tải quân đội) cũng được điều về Công ty Vận tải thuyền nan. Ngồi tâm sự cùng vợ chồng ông Nguyễn Hữu Nghê, mắt ông Vinh rơm rớm: "Các thủy thủ đã phải vừa khéo tay chèo lái, kéo dây, vừa phải mưu trí ngụy trang, phòng tránh, sẵn sàng hy sinh xương máu bảo vệ thuyền hàng. Cứ 15 phút máy bay quần thảo một lần, trút bom xuống các cung đường, kênh Nhà Lê, cầu, phà. Tôi không thể nào quên hai liệt sĩ, là hai cô gái đi hai chuyến với tôi bị dính bom. Trong đó một cô không tìm thấy xác".