“Hội chứng con vua” và những đứa trẻ "thiệt thòi" vì tình yêu của bố mẹ
Ngày xưa, ông bà ta thường có đông con, nên mỗi đứa trẻ buộc phải biết tự lập, thậm chí còn gánh trách nhiệm chăm sóc em nhỏ. Còn ngày nay, đa số gia đình chỉ có 1-2 con, bố mẹ lại càng dồn nhiều kỳ vọng, vừa thương vừa lo, dẫn đến việc làm thay cho con gần như mọi việc. Ở một số gia đình, vì công việc bận rộn, con lại được gửi cho ông bà chăm sóc, và vì thương cháu, ông bà dễ chiều theo mọi đòi hỏi. Thế là vô tình, nhiều đứa trẻ trong chúng ta lớn lên trong một “vòng tròn an toàn” mà chẳng hề được thử thách hay va chạm.
Thậm chí, cậu bé 8 tuổi vẫn ngồi chờ mẹ đút cơm. Một cô bé 12 tuổi mỗi sáng được ông bà đưa đến tận lớp và xách cặp giúp. Không ít bạn 18 tuổi chưa biết nấu cơm, không tự giặt giũ, dù nhà không có người giúp việc! Những câu chuyện tưởng chừng nhỏ nhặt ấy lại gióng lên hồi chuông báo động: Một thế hệ “con vua” đang hình thành.
Những năm 1960, nhà tâm lý học Diana Baumrind với nghiên cứu trên hơn 100 trẻ mẫu giáo cũng chỉ ra rằng trong nhiều phong cách nuôi dạy, nguy hại nhất là sự nuông chiều, đáp ứng mọi yêu cầu của con. Cách giáo dục này dễ tạo nên những đứa trẻ quen được phục vụ, hình thành tâm lý “con vua”.
Vì xuất phát từ tình thương, nên chúng ta sẽ không thể trách hay giận bố mẹ. Trong mắt bố mẹ, ông bà “con cháu mãi mãi là những đứa trẻ không-bao-giờ-lớn, luôn cần được che chở.” Nhưng giá mà bố mẹ biết được, nếu tình thương đi kèm sự chiều chuộng quá mức, nó có thể trở thành “con dao hai lưỡi”, để lại nhiều hệ quả không mong muốn cho các con.
1. Phụ thuộc và ỷ lại
Từ việc được nuông chiều, con dễ hình thành thói quen “có bố mẹ lo hết”, nên bất kỳ việc gì cũng chờ người khác làm thay. Lâu dần, sự ỷ lại này khiến con thiếu động lực, thậm chí mất khả năng chủ động.
2. Thiếu tự tin
Khi không có cơ hội tự mình giải quyết vấn đề, con sẽ dần mất đi niềm tin vào bản thân. Mỗi lần vấn đề xảy ra là mỗi lần con loay hoay tìm kiếm sự giúp đỡ. Dần dần, con không còn tin rằng mình đủ khả năng để tự giải quyết, và niềm tin vào bản thân cứ thế bị bào mòn.
3. Thiếu kỹ năng sống
Khi mọi việc được làm thay, con sẽ chẳng biết xoay xở trước khó khăn, chẳng có kinh nghiệm để vượt qua khủng hoảng. Không được va chạm với môi trường, con yếu đi cả về sức khỏe lẫn sức đề kháng. Không có cơ hội trải nghiệm, con dễ hụt hẫng trong giao tiếp, không phân biệt đúng sai. Khi mọi nhu cầu đều được đáp ứng, con sẽ chẳng hiểu thế nào là trách nhiệm, giá trị lao động, giá trị đồng tiền, cũng không biết thế nào là sẻ chia hay nỗ lực vươn lên để đạt được thứ mình muốn.
Một thời gian dài quen với sự chăm sóc chu toàn, khi phải đến một môi trường mới như đi học xa nhà, đi làm hay lập gia đình riêng, con sẽ ngập chìm trong sự bối rối và lúng túng.